Στρατή Μυριβήλη: Η Ηλιογέννητη

 

ΓΙΑ την ομορφιά και την παιδαγωγική του ευστοχία, μεταφέρω εδώ, για τους φίλους της Φιλαρέτης, τούτο το διήγημα:

"Μέσα στην καυτερήν ηλιοκαταιγίδα που έδερνε το χωράφι στο καταμεσήμερο, έπεσε – ολότελα φυσιολογικά, – μι’ αχυρουλή φρέσκη καβαλίνα. Είτανε τέλεια στη φόρμα της, ολόξανθη, σαν ένας βώλος χρυσάφι, και κάπως ρωμαντικιά, σαν πούναι λίγο πολύ όλες οι ξανθιές αναιμικές ντεμουαζέλες του καλού κόσμου. Κοίταξε ένα γύρο το χωράφι, που θροούσε ευχαριστημένο κάτω απ’ τη φλογερή πύρα, καμάρωσε και τη χρυσαφάδα τη δικιά της, και γοητεμένη αφαιρέθηκε να κοιτάει τον καταρράχτη του φωτός, που χυνότανε απ’ τη κορυφή τουρανού.
― Πού βρέθηκα εδώ;… πώς βρέθηκα εδώ; Αναρωτιότανε κάπως χαζά, και συλλογιότανε μεγαλόφωνα, σα δραματική ηρωίδα του παλιού καλού θεάτρου.
Ένας μπόμπιρας, που βούιζε πάνωθέ της, την άκουσε και της απάντησε με πολύ σοβαρό ύφος αξιωματικής κριτικής:
― Μα δεν το ξέρετε; Πέσατε από ψηλά. Πέσατε εκ των άνω!
Κι αυτή τόδεσε σε καλό πανί, κατακαμάρωσε, κι ένιωθε την κατάξανθη αριστοκρατική καρδούλα της νανεγαλλιάζει από την ευτυχία της αξίας της.
― Είμαι το λοιπόν, Ηλιογέννητη… είμαι ένας βώλος χρυσάφι, ατόφιο χρυσάφι, που έσταξε από το μεγάλο άστρο. Τι χάρη που την έχουμε, λέω ωστόσο, εμείς τα ευγενή μέταλλα…
Μια παρέα κοντόφαρδες ντομάτες, που ωρίμαζαν ήσυχα λίγο παρέκει, καταπίνοντας ήλιο και μεταβάλλοντας τον σε μπελτέ, άκουσαν την ανακραβγή της Ηλιογέννητης που έτρεμε από συγκίνηση και περηφάνεια, και τις έπιασε ένα τέτοιο τρανταχτό γέλιο, που τα πληθωρικά τους μάγουλα, τα χωριάτικα, τσίτωσαν να σκάσουν.
Είπαν μ’ ένα στόμα.
― Σιγά τον πολυέλαιο!
Η Ηλιογέννητη τις έρριξε μια ματιά λοξή, γεμάτη ευγενική συγκατάβαση και ψιθύρισε.
― Έχουνε δίκιο να γελάνε έτσι πρόστυχα οι φτωχές. Αυτές είχανε την κακοτυχιά νάναι από γεννήσο τους χυδαία υποκείμενα. Δεν είναι βολετό να μ’ αισθανθούν και να με νιώσουν. Είναι άλλο πράμα να πέσει κανένας απ’ τον ουρανό, εκ των άνω. Νάναι μια χοντρή στάλα ολόχρυση απ’ τη μαλαματένια καρδιά του Ήλιου, που έλυωσε ένα αυγουστιάτικο μεσημέρι…
Και μονομιάς ξεχείλισε η ξανθιά καρδούλα της από ασυγκράτητη ευγνωμοσύνη προς τον ένδοξο γονιό της, κι ένιωσε ένα κύμα δακρυσμένου αλτρουισμού και συμπόνιας να την πλημμυράει για όλα τα φτωχά και ταπεινά πράματα του κόσμου. Είταν ένα αληθινό φιλανθρωπικό ταλέντο, που μπορούσε να σίγουρα να κάνει πολύ καλό σε τούτο τον ντουνιά για νανακουφίσει τη δυστυχία των παρακατιανών. Και ποιος ξαίρει πόσο συγκινητικά θα τέλειωνε τούτη η ιστορία, α δε λάχαινε κείνη την ώρα ίσα-ίσα, να περνάνε δίπλα της δυο μαύροι βρωμοκάνθαροι.
Είταν ακάθαρτοι και χοντροί μέσα στα ράσα τους τα λασπωμένα, σαν αγιορίτες καλογέροι, και κάνανε μεγάλες χαρές μόλις μυριστήκανε το κελεπούρι. Την πασπάτεψαν από δω, την πασπάτεψαν από κεί με τα βρώμικα ποδάρια τους και σαν τήνε βρήκαν αρκετά στρογγυλή και καλοφορμαρισμένη, ακούμπησαν τα μπροστινά τους χάμου, και βάλθηκαν σπρώχνοντας με τα πίσω πόδια τους, α και α, να την κυλάνε προς τη φωλιά τους, με πολύ κουράγιο.
Η καβαλίνα αχνίζοντας από ιερήν οργή, φώναξε:
― Καλέ, πού με κυλάτε έτσι δα, βρωμοζωύφια; Εμένα, ένα κομμάτι καθαρό χρυσάφι; Πρώτη φορά θα σας έτυχε να βρεθήτε μπροστά σ’ ένα «ψήγμα» ατόφιο μάλαμα!
Οι βρωμοκάνθαροι σταμάτησαν ιδρωμένοι και κοίταξαν κοροϊδευτικά το «ψήγμα». Ύστερα της είπανε μένα στόμα:
― Εμείς βρωμοζωύφια; Πόσο μας αδικείς, κυρά μου! Εμείς; Μα δε μας γνώρισες, το λοιπόν πως είμαστε τραπεζίτες που καταλάβαμε την αξία σου και σε πάμε ίσια στο θησαυροφυλάκιο της Εθνικής; Ορίστε. Κοίτα και τις ρεντικόττες μας!
Και με μιαν αποτυχημένη ρεβεράντσα, της γύρισαν πάλε τις ράχες, φτύσανε μια στις φούχτες τους, και όλο καρδιά ξαναμπήχτηκαν στη δουλειά τους τραγουδώντας παράφωνα το «βαρκάρη του Βόλγα»".

ΠΗΓΗ

"Γιατί ερωτευόμαστε αυτούς που είναι στην «κοσμάρα» τους";

 

Τούτες τις μέρες, διαβάζω εδώ, ένα άρθρο [με τον παραπάνω τίτλο] και βρίσκω πως η "επιστήμη" έχει μελετήσει καλά το φαινόμενο. Οι διάφοροι ειδικοί έχουνε για το θέμα απίστευτα γλαφυρές απόψεις. Η ψυχολογική θεωρία με την ειδική της ορολογία, μας έχει γεμίσει με συνταγές και θέσφατα, σαν να θέλει να κατευθύνει μάλλον, [κάπως έτσι κάνουν και οι αποτυχημένες μαμάδες, που δίνουνε οδηγίες διαχείρισης (του ετέρου ημίσεος) του τέκνου τους, δείτε εδώ], παρά να συμβάλει στην εμβάθυνση της κατανόησης των φαινομένων. Καμμιά φορά, μάλιστα, η εν λόγω "επιστήμη", μπαίνει στον πειρασμό να εξηγήσει και να διερμηνεύσει πράγματα που ξεφεύγουν από "το αντικείμενό της".

Άλλο πράγμα, ότι βαφτίζουμε "επιστήμη" την ενασχόληση με ένα γνωστικό αντικείμενο, που από την φύση του, δεν προσφέρεται για "επιστημονική" διερεύνηση, επιβεβαίωση και γνώση. Κι αυτό, αποτελεί θέση, πολλών θετικών επιστημόνων που από το αντικείμενό τους[το οποίο  επιδέχεται την σκληρή και άτεγκτη βάσανο του πειραματισμού και κυρίως της απόδειξης] γνωρίζουν καλά, πότε η διερεύνηση -και ποιό αντικειμένο-  μπορεί να χαρακτηριστεί "Επιστήμη" και "Επιστητόν" αντιστοίχως.

Ας είναι καλά η στατιστική, που αναδεικνύει -με βάση την πυκνότητα ομοιογένειας- τις διάφορες ανθρώπινες αντιδράσεις [οι οποίες υπαγορεύονται υπό σχετικά όμοιες συνθήκες], ως επιστημονικές, θέσεις και δογματικά αξιώματα. Αυτό όμως δεν είναι επιστήμη, ίσως είναι πρακτική μεθοδολογία, ίσως είναι απλές πρακτικές, που αφορούν την πολιτική, την παιδαγωγική, την αντιμετώπιση των διαφόρων χαρακτήρων, τις φοβίες, την συνύπαρξη, την συνεργασία κλπ. τομείς των ανθρώπινων εκδηλώσεων και εκφράσεων, όπου αντικείμενο είναι η ιδιοτελής αντιμετώπιση ή η χειραγώγηση των ανθρώπινων αντιδράσεων και επιλογών.

Η μεθοδολογία της επιστήμης κατά τούτο είναι χρήσιμη στους τομείς αυτούς: ότι παρέχει το πρότυπο οργάνωσης των πληροφοριών που συγκεντρώνονται  για το σχετικό πεδίο και προσφέρει τον  κώδικα δομής και ιεράρχησης των συμπερασματικών παρατηρήσεων. Κι αυτό, συνήθως,  προς εξαγωγή της μέγιστης δυνατής ωφέλειας. Για κάποιους.

Σήμερα, η σεξουαλική δραστηριότητα έχει γίνει υπαρξιακός αυτοσκοπός και καταναλωτικό αγαθό, μόδα, κριτήριο κοινωνικής επιφάνειας και προσωπικής ακτινοβολίας, κι έχει -τρόπον τινά-αναχθεί και σε κορυφαίο ανθρώπινο δικαίωμα. Φτάνει μάλιστα στο σημείο, να συνιστά προσωπική προσβολή για κάποιον, αν θεωρηθεί πως δέχεται κριτική για την ανά πάσα στιγμή επιλογή (από αυτόν) νέου ερωτικού συντρόφου [γιατί ο προηγούμενος... πάλιωσε ή έγινε συνήθεια κλπ], σαν να πρόκειται για το ίδιο φαγητό ή για το ίδιο ρούχο.

Αν πράγματι ερωτευόμαστε αυτούς που είναι στην «κοσμάρα» τους, ένα είναι βέβαιο: ότι τα ψεγάδια των προσώπων αυτών, δεν κρύβονται επ' άπειρον, κι η πραγματικότητα στο τέλος θα φανεί, όσος χρόνος κι αν περάσει. Εξ άλλου,  δεν είναι εύκολο να κοροϊδεύεις κάποιον για πάντα, αν -μάλιστα- δεν το θέλει ο ιδιος να εξαπατάται.

Ας μην αφιβάλλουμε! Κανείς δεν αντέχει την δυστυχία της καταδυνάστευσης, κανείς δεν υποτάσσεται εκουσίως για πάντα, και κανείς δεν αναιρεί τις αξίες του αν δεν βρεί ανώτερες.

Εκτός εάν τα ανταλλάγματα (ή τα κέρδη) είναι σπουδαία. Γιατί αυτό είναι μεγάλη πρόκληση. Μα τότε δεν μιλάμε για έρωτες, μιλάμε για εσκεμμένη και προγραμματισμένη (αδιάφορο αν πρόκειται για αμφοτεροβαρή ή ετεροβαρή) συναλλαγή! Κι αυτή εξακολουθεί να υφίσταται μόνο για όσο χρόνο διαρκεί η ... εκούσια "επιδότηση" (παροχές ή ανταλλάγματα)! Αλλιώς, ακολουθεί η δικαστική οδός, όπου οι πρώην φίλοι γίνονται αιώνιοι εχθροί και αντίπαλοι, κι ο ένας καταληστεύει ανυπόκριτα τον άλλο, με μια δικαστική απόφαση, ανάλογα με τα -μεταξύ τους- τετελεσμένα.

Στην κοσμάρα μας (τους) ή όχι, οι έρωτές μας, η ζωή είναι το εργαστήριο, όπου ο χρυσός λάμπει μετά από επεξεργασία. Όλοι μπορεί να εντυπωσιαζόμαστε, και να θαμπωνόμαστε, αλλά το οράν και βλέπειν είναι αναγκαία σωματική και πνευματική ικανότητα. Και μάλιστα, περισσότερο αναγκαία ως πνευματική.

Με τιμή, ή Με εκτίμηση...;

 

Στις συναλλαγές μας καθημερινά, καθώς είμαστε υποχρεωμένοι να ζητάμε διάφορα πράγματα από τις υπηρεσίες, αλλά και από τους γύρω μας, καταλήγουμε, σ' εκείνο το αξιοθρήνητο, γραπτό "Με εκτίμηση", ή το προφορικό "σας εκτιμώ πολύ..."!

Με ξενίζει λιγάκι το "με εκτίμηση", γιατί μου ακούγεται σαν ... ζύγι! Σαν σκεπτικισμός και αξιολόγηση ευκαιριών.  Κάτι σαν αναζήτηση της "τιμής ευκαιρίας".  Της (χαμένης) τιμής του προσώπου και της αξίας του οφέλους που ταυτοχρόνως, και εξαιτίας αυτής, αποκομίζεται.  Γιατί η εκ-τίμηση, συνεπάγεται εξαγωγή , κι όχι απόδοση, τιμής! [Έθος γαρ τοις κλέπτουσιν, ρίπτειν τα τίμια...].

[Κάτι σαν την "παιδεία" και την "εκ-παίδευση". Που το ένα (η παιδεία) προοιωνίζεται πνευματική και ψυχική καλλιέργεια του ανθρώπου, και το άλλο (εκπαίδευση) σηματοδοτεί εξειδίκευση, κατάρτιση και "καταλληλοποίηση εργαλείου". Για ίδια ή αλλότρια χρησιμοποίηση. Πάντα όμως για τον πορισμό μετρήσιμου και υλικού οφέλους ή προσόδου].

Έτσι μοιάζει η εκ-τίμηση. Κάτι σαν επιχειρηματική επιδίωξη μεγίστου οφέλους! Όπως π.χ. πάμε σε μια δημοπρασία, ή σε ένα παζάρι. Σε μια διαπραγμάτευση που θα προσπαθήσουμε να "ρίξουμε" ή να κάμψουμε τις αντιστάσεις του άλλου. Να επωφεληθούμε από την κουφότητα, την απειρία ή την "ανάγκη" κάποιου.

Και καλά, να επωφεληθείς από την κουφότητα  κάποιου. Αυτό, βέβαια, δεν μοιάζει  και με ικανότητα διαπραγμάτευσης! Όταν συναλλάσσεσαι με ηλιθίους είναι προφανές ότι θα καταφέρεις να συμφωνήσουν σε ό,τι θέλεις. Ας πάρουμε την πολιτική διαπραγμάτευση της χώρας με τους δανειστές. Οι πολιτικοί μας μύωπες, διαρκώς πιέζονται από τους εταίρους(!) και δανειστές μας στην εφαρμογή εφ' ημών, μέτρων και πολιτικών επιλογών που ευνοούν τους δικούς τους απώτερους σκοπούς, που είναι όχι μόνο ουσιαστικά άγνωστοι, αλλά, κυρίως, καταστροφικοί για όλους εμάς! Και οι δικοί μας, από μια καρεκλοκενταυρική μανία, αναιρούν τις πολιτικές  που είχανε διακηρύξει προεκλογικά προς το Ελληνικό εκλογικό σώμα και υπό τις οποίες εξελέγησαν. Και πράττουν ακριβώς τα αντίθετα προς όσα είχανε διακηρύξει, απλώς και μόνο για να διατηρήσουν την έξωθεν απογυμνωμένη, κολοβωμένη και αχυροποιημένη εξουσία τους. Με αποτέλεσμα,  να καταλήγουν στην απόλυτη αυτο-γελοιοποίησή τους!

Όταν διαπραγματεύεσαι με έναν άπειρο, είναι το ίδιο προφανές, ότι θα εκτοπίσεις κάθε του αντίσταση και θα τον σύρεις εκόντα-άκοντα στην υποταγή! Και πάλι δεν είναι επιτυχία διαπραγμάτευσης. Εδώ πρόκειται για αισχροκέρδεια και εκμετάλλευση. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μέθοδο εξαπάτησης! Είναι το σύνδρομο του πολιτισμού της ζούγκλας, όπως και αν θέλουμε να το ονομάσουμε. Είναι η -επ' ωφελεία του ισχυρού- εξουσίαση του ανίσχυρου.

Η τραγικότερη όλων περίπτωση, είναι εκείνη της εκμετάλλευσης της ανάγκης του άλλου! Γιατί η ανάγκη αυτή έχει διάφορες όψεις. Και καλά αν πρόκειται για περιστασιακή ανάγκη, οικονομικής διευκόλυνσης επί ενδείας ή αδυναμίας. Το χειρότερο είναι όταν πρόκειται για ψυχολογική ανάγκη. Γιατί η ανάγκη αυτή, πάθος και μαρτύριο που κυβερνά την ζωή του ανθρώπου,  ωθεί τον άνθρωπο να γίνεται ... απάνθρωπος! Έτσι, αν κάποιος επιδιώκει την ικανοποίηση του αιτήματός του που σκοντάφτει στην "ανάγκη" του άλλου, τότε φροντίζει  να  γνωρίζει καλά την ανάγκη αυτήν, για να την εξουδετερώσει!

Αν η "ανάγκη" είναι οικονομικός πλουτισμός,  εξαγοράζεται, με ένα "δώρο" ή με αντίστοιχη διευκόλυνση...! Αν η "ανάγκη" του άλλου είναι μια θεσούλα εργασίας, "τακτοποιείται". Ακόμη και ως θέση κατασκόπευσης, προς εξυπηρέτηση συμφερόντων! κλπ., κλπ. Ακόμη κι εξουσία μπορεί κάποιος να καταλάβει με αυτόν τον τρόπο. Δοτή κι αναιρετέα, ανά πάσα στιγμή, ασφαλώς....


Όταν συναλλασσόμαστε λοιπόν, και καταλήγουμε "με εκτίμηση", θαρρώ πως είναι σαν ειδοποιούμε πως είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε το τίμημα για την ικανοποίηση του αιτήματός μας! Κι αυτό μ' εξοργίζει, γιατί φαίνεται πως όλοι μας συναινούμε στην εξαγορά ή την δωροδοκία, κι επικροτούμε -έστω και με αυτόν τον λανθάνοντα τρόπο- την διαφθορά, χωρίς -ασφαλώς!- να το λέμε ευθέως, αλλά, προφανώς, το εννούμε απολύτως!

Ενώ, αν καταλήγαμε να υποβάλλουμε αρμοδίως το αίτημά μας "με τιμή", αυτό έχει την έννοια ότι  θεωρούμε πως ο παραλήπτης του αιτήματός μας, και αρμόδιος για την εξέτασή του,  έχει την εντιμότητα, την γνώση και την αρμοδιότητα να εξετάσει το αίτημά μας και να το δεχθεί ή να το απορρίψει εν όψει των κοινωνικώς συμπεφωνημένων (νομικής ρύθμισης, πολιτικής, διοικητικής πρακτικής, προνοιακής πολιτικής κλπ). Θεωρούμε δηλαδή πως ο παραλήπτης του αιτήματός μας έχει μια ηθική υπόσταση, για την οποία είναι αξιότιμος. Έτσι ακριβώς, όπως πρέπει να είναι και ο αιτών, που δεν μπορεί να (θεωρείται επιτρεπτό να) ζητά ανεπίτρεπτα πράγματα (άδεια ταξιτζή ενώ είναι τυφλός), υπονοώντας ότι θα εξουδετερώσει ή θα εξαγοράσει κάθε τι που τάσσεται ως εμπόδιο  στις επιδιώξεις του.

Στον αντίποδα, το "με εκτίμηση", σημαίνει  πως [αμφισβητώ την υπόληψή σου, αλλά ας πούμε -για τα λιγότερα- πως] σε λογαριάζω με το μέρος μου....

Αξιοπερίεργο  -στον ίδιο βαθμό- μου φαίνεται όταν κάποιος, κοινωνικά, εργασιακά, κλπ. υφιστάμενος (όπως ο μαθητής, ο εργάτης, ο πολίτης προς τον υπουργό, ή ο κατηγορούμενος προς τον γνωστό του δικαστή) λέει προς τον ανώτερό του "σας εκτιμώ πολύ κ. τάδε μου"(!)

Δηλαδή μπορεί ένας υφιστάμενος να εκτιμήσει "ποιά ηθική προσωπικότητα" είναι ο προϊστάμενός του ή ο κριτής του; Κι αν μπορεί, ή αν θέλει, αυτό δεν είναι ζήτημα διαπραγμάτευσης που αφορά το αίτημα, αλλά υπονοούμενο για την έκβασή του! Τί στοιχεία μπορεί να έχει ένας εργασιακά/εκπαιδευτικά/ιεραρχικά άγνωστος ή νέος υφιστάμενος για να εκτιμήσει τον προϊστάμενο ή τον κριτή του, που να μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την επιτυχή έκβαση του αιτήματός του, αν δεν πρόκειται για λανθάνοντα εκβιασμό περί εντιμότητος;

Αν λοιπόν κάποιος "με εκτιμά", ως αξιόλογο άνθρωπο, και γι' αυτό με σέβεται, τί θα συμβεί αν ο ίδιος άνθρωπος θεωρούσε πως είμαι ανάξια σεβασμού κατά την γνώμη του; Θα μπορούσε ο  ίδιος αυτός να ασεβεί απέναντί μου αν είχα την ιδιότητα του  προϊσταμένου, του γονέα, του δασκάλου ή του κριτή του; Θα μπορούσε να ασεβεί και προς τον θεσμό της δικαιοσύνης;  [Ερώτημα, την φύση του οποίου πραγματεύεται ο Πλάτων, στον διάλογό του "Ευθύφρων". Κατά τον Σωκράτη, στον εν λόγω διάλογο, αυτό θα ήταν μια κραυγαλέως αντικοινωνική και ανακόλουθη συμπεριφορά!] 

Ενώ αν απευθύνεται και υποβάλλει το αίτημά του "με τιμή", είναι προφανές, πως είναι και δική του η τιμή, γιατί ξέρει να σέβεται [τους μεγαλύτερους/τους θεσμούς/τους δασκάλους του, κλπ].

Πιστεύω λοιπόν, πως αν απευθυνόμαστε "με τιμή", αυτό θα ειπεί πως έχουμε κώδικα αξιών, και μάλιστα χωρίς να στερούμαστε του δικαιώματός μας να κρίνουμε και να έχουμε άποψη ακόμη και για την ηθική υπόσταση κάποιου. Δεν είμαστε όμως υποχρεωμένοι να δηλώσουμε κάτι για την υπόληψη του άλλου. Αυτήν, ο ίδιος πρέπει να την περιφρουρεί και να την στηρίζει, με τις πράξεις του και με τα έργα του. Είμαστε ελεύθεροι στην κρίση μας, αλλά αυτό δεν μας υποχρεώνει να είμαστε αντικοινωνικοί στην συμπεριφορά μας.

Τί θα συμβεί όταν συναλλάσσεσαι με κάποιον που σε εκτιμά, επειδή "του προσφέρεις εκδουλεύσεις", και την άλλη μέρα δεν σε εκτιμά, γιατί αρνείσαι κάτι τέτοιο; Κι όμως θα έπρεπε πάντα να σε τιμά/να τον τιμάς γιατί αυτό είναι ο ελεύθερος, έντιμος και υπεύθυνος άνθρωπος. Αυτός έχει και τηρεί κώδικα αρχών και αξιών, και δεν αρκείται στην επίκληση εικονικών αρχών και αξιών, απλώς και μόνο προκειμένου να τελεσθεί η δολερή, υπόγεια και αντικοινωνική αλληλοεξυπηρέτηση.

Αυτοί που μας "εξυπηρετούν" στις υποθέσεις μας,  είναι υπάλληλοι, εργαζόμενοι. Επαγγελματίες δηλαδή, που λειτουργούν εντός πλαισίου εκ των προτέρων γνωστών διαδικασιών και προϋποθέσεων. Ή, η εξουσία, που πρέπει να είναι συνεπής προς τις αυτο-δεσμεύσεις της.

Εκείνοι που μας βοηθούν στις ανάγκες μας, τις προσωπικές, είναι οι συνάνθρωποί μας. Είναι το πνεύμα της συνεργασίας και της φιλαλληλίας μεταξύ μας. Είναι ο Κύριός μας και όλοι οι αδελφοί εν Χριστώ. Δηλαδή όλοι αυτοί που συμφωνούμε πως ο άνθρωπος δεν ζει  μόνο για τον εαυτό του, αλλά ζεί μαζί με άλλους ανθρώπους, και γι' αυτό πρέπει να τους λογαριάζει, να τους τιμά και να τους σέβεται, προσωπικά και εμπράκτως.

Γιατί το ίδιο περιμένουμε όλοι από τους άλλους. Κι έχουμε όλοι την ίδια ανάγκη από όλους τους άλλους. Οι συνάνθρωποί μας κι εμείς, είμαστε όλοι στο ίδιο έργο συγγραφείς, θεατές και ηθοποιοί. Στο έργο της ζωής και της συνύπαρξης εν ελευθερία και αλληλοαποδοχή.

Δεν αξιολογούμε θετικά τους άλλους από μόνο το γεγονός πως συμβαίνει να  συμφωνούν προς το κακκώς εννοούμενο, ατομικό και ιδιοτελές συμφέρον μας. Δεν τους εκ-τιμούμε, δηλαδή. Τους τιμούμε ως ανθρώπινες αδελφές υποστάσεις.

Για πρώτη μου φορά, μικρό παιδάκι ακόμα, για το θέμα τούτο άκουσα από τον ολιγογράμματο στοχαστή πατέρα μου. Κι αργότερα, διπλωματούχος πανεπιστημίου, από τον επίσης ολιγογράμματο μελετητή και στοχαστή πεθερό μου...

Σήμερα, από τους πολυγραμματιζούμενους -και σε μεγάλη πνευματική και ηθική σύγχυση περί το αυτονόητο- πολιτικούς και "στοχαστές", ακούω "με εκτίμηση" για δωροδοκίες,  με  ευκαιρία τα εξοπλιστικά προγράμματα της χώρας, και άλλα συναφή τραγικά και παρόμοια.

Ας μας φυλάει ο Θεός από σχέσεις εξάρτησης από/ και εργασίας με / τέτοιους...

Όλα τούτα είναι, βέβαια, δικές μου προσεγγίσεις, όχι αυστηρώς νομικές αλλά κοινωνικής και ίσως ψυχολογικής φύσεως που γεννούν και κάποια δυστοκία στην επικοινωνία, αλλά και  που τις μοιράζομαι μαζί σας, γιατί σαν ιδιόρρυθμη που είμαι,  αν δεν έχω καλή εικόνα για κάποιον (που την φτιάχνει ο ίδιος με τη βιοτή του, και συμβαίνει να την βλέπω κι εγώ), είμαι πολύ τυπική, και δεν θέλω δοσοληψίες μαζί του...

Όχι από μια απόλυτη δική μου ακεραιότητα, αλλά για παιδαγωγικούς λόγους, και για λόγους φιλαλληλίας. Από το φόβο της πρόκλησης μια ανεξέλεγκτης έκλυσης του μέσου κοινωνικού ήθους, που είναι επιτακτικά αναγκαίο να είναι υγιές για την κοινωνική μας συμβίωση.

Ο χαρακτήρας μας

 

Είναι σαν τον ίσκιο μας. Παντού, όπου και να πάμε, μας ακολουθεί. Στη δουλειά, στις διακοπές μας, στις σχέσεις μας, στη διασκέδαση, στη συνάντηση, στο γιατρό, στον ύπνο μας και στο φαγητό μας, στο τραπέζι, μαζί με άλλους, οποιουσδήποτε άλλους.

Είναι ένας αξεχώριστος από εμάς σύντροφος. Που άλλοτε μας κολακεύει, κι άλλοτε μας προσβάλλει. Αν θέλουμε πάντα να μας τιμά, με τις εκδηλώσεις και τις αντιδράσεις του, καλό θα είναι να τον εκπαιδεύσουμε. Να σμιλέψουμε τις προβληματικές αιχμές του και να οξύνουμε τις χαρισματικές του όψεις και δυνατότητες. Να καλλιεργήσουμε τη συναισθηματική μας νοημοσύνη, ώστε να κατανοούμε καλύτερα τις αντιδράσεις, τις ανάγκες και τη στάση των άλλων και κυρίως των προσφιλών μας. Το ζήτημα είναι επιτακτικό για τους προσφιλείς μας, γιατί αυτών την προσοχή και την εκτίμηση έχομε πρωτίστως ανάγκη.

Η σημασία του καλού χαρακτήρα είναι πολύ μεγάλη και στον τομέα της εργασίας, τόσο από την πλευρά του υπαλλήλου, όσο και από την πλευρά του προϊσταμένου και του αφεντικού.

Συναντάς στη ζωή, πασαδόρους και βαστάζους. Έτσι λέει η Αθηνά Κακούρη, στο ομώνυμο μυθιστόρημά της: πασαδόρους, εκείνους που σου περνάνε τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις τους και βαστάζους, εκείνους που σηκώνουν από αφέλεια, καλωσύνη, αλληλεγγύη ή συμπόνοια τα βάρη των άλλων. Των όποιων άλλων. Κι εκείνων που αδυνατούν, κι εκείνων που λουφάζουν ή κοροϊδεύουν κι εξαπατούν.

Αυτοί που ζούνε πολύ καιρό μαζί μας, γνωρίζουνε πια καλά το χαρακτήρα, τις ευαισθησίες και τις συνήθειες μας. Τις παραξενιές και τις προτιμήσεις μας. Ξέρουνε πολύ καλά πότε θέλουμε να τους «ξεγελάσουμε» ή να τους «ρίξουμε» στη μοιρασιά ή στο φορτίο, στη σχόλη ή στην εργασία.

Είναι βλακώδες να νομίζει κανείς πως μπορεί να διαλανθάνει επί μακρόν η νωθρότης του, η σημαντική ή η αδιόρατη ιδιοτέλεια, η τσιγγουνιά του, η λαιμαργία του, και τόσα άλλα «χαρίσματα» που αποκαλυπτόμενα σιγά-σιγά απογυμνώνουν μια προσωπικότητα και κάνουν να φυλλορροήσει κάθε της φτιασίδι ταγμένο για να πλανέψει την αγορά.

Κι αν καμμιά φορά η ανοχή μας, ή η αδιαφορία μας, αφήνει απαρατήρητο ένα μεγάλο ελάττωμα του δικού μας ανθρώπου είναι από επίγνωση για τη ματαιότητα της παρατήρησης ή για παγιωμένη πια και εγνωσμένη έλλειψη αυτοκριτικής διάθεσης και θέλησης για αυτοβελτίωση. Η ανοχή αυτή δεν σημαίνει οπωσδήποτε αποδοχή μιας τέτοιας αδυναμίας. Αλλά είπαμε, δεν αλλάζουμε τον άνθρωπο που αγαπούμε, τον αγαπούμε όπως είναι και τον βοηθούμε -αν θέλει αυτός ο ίδιος- να αλλάξει τον εαυτό του. Γι’ αυτό και ανεχόμαστε, αλλά δεν αποδεχόμαστε και δεν υιοθετούμε τις αδυναμίες και τα πάθη του, που είναι ασφαλώς αποδοκιμαστέα.

Είναι και καμμιά φορά που η κριτική, ακόμη κι η καλοπροαίρετη, ενεργοποιεί μηχανισμούς άμυνας σε ένα νάρκισσο χαρακτήρα, που ύστερα γίνεται χειρότερος. Και κανείς πια δεν ωφελείται.

Είναι που μια παρατήρηση μπορεί να εγείρει λανθάνουσες αντιπαλότητες, ή, λόγω ενός ευέξαπτου χαρακτήρα, να δημιουργήσει νέα προβλήματα.

Είναι χαρακτήρες που πικραίνουν το ψωμί, που δηλητηριάζουν την καλήν και γιορτινήν ημέρα, και δεν ευχαριστιούνται ούτε την αγάπη, ούτε την αφθονία, ούτε την υγεία ούτε τον πλούτο. Χαρακτήρες που θέλουν άλλα από εκείνα που έχουν. Δύστροποι κι αχάριστοι. Ανικανοποίητοι παρ’ όλες τις δωρεές που έλαβαν, κι αχόρταγοι παρ’ όλη την περίσσεια αγαθών και δυνατοτήτων.

Ας μη γελιόμαστε. Για τη συμπεριφορά μας είμαστε πάντα υπεύθυνοι. Όπως για τη δουλειά και για τη ζωή μας. Για την ακεραιότητα και την αρετή μας. Για την υπευθυνότητα και για τα λόγια που
φεύγουν από το έρκος των οδόντων μας.

Πόσες φορές δεν θυμάμαι τη γαλήνια νουθεσία του πατέρα μου: Μη μιλάς θυμωμένος, ό,τι και να πείς, θα το μετανοιώσεις.

Πόσα πράγματα δεν οφείλονται στον καλό ή τον κακό μας χαρακτήρα! Αν δεν γίνουμε εμείς τ’ αφεντικά του, θα γίνει αυτός, ο κακός μας ο αφέντης, ο κακός δάσκαλος, ο κακός υπηρέτης, ο άστατος φίλος, ο ασυνεπής συνεταίρος, και  κακός προξενητής μας!

Ψυχολογία: Σχέσεις Ζευγαριών...

 

Έχω  πρόσκληση από μια φίλη, για να παρακολουθήσουμε ένα βιωματικό σεμινάριο  με θέμα: «Θεραπεία Ζεύγους».

Το αντικείμενο έχει πολύ ενδιαφέρον!

Αν χρειαστείς και ένα τέτοιο σεμινάριο (ή πολλά σεμινάρια), για να καταλάβεις το είδος της σχέσεις που ζεις, πρέπει να μάθεις και να καταλάβεις πολλά. Αλλά όχι μόνος. Πρέπει να το κάνετε μαζί, με τον εμπλεκόμενο στη σχέση. Τότε θά 'χει αξία και για τους δυό. Αλλιώς, είναι βέβαια σημαντικό να καταλαβαίνει κανείς τί πρέπει να ξέρει και τί πρέπει να κάνει, αλλά για να έχει αξία συνολική, πρέπει να ενημερωθούν και οι δύο.

Γιατί εδώ, δεν είναι να μάθεις τί να αποφεύγεις, ή τί να κάνεις εσύ άσχετα από τον άλλο,αλλά πώς να «δουλέψετε μαζί» τις δυσαρμονίες σας, ώστε να περιορισθούν ή/και να απαλειφθούν.

Αν δεν μπορείτε να παρακολουθήσετε μαζί την ενημέρωση από τον ειδικό, πρέπει να προσπαθήσει κάποιος πολύ από μόνος του για να καταλάβει ποιόν άνθρωπο έχει μαζί του, την ιδιοπροσωπία του, τις ιδιοσυγκρασιακές του προτιμήσεις, αλλά και τα αθεράπευτα τραύματά του, για να εργαστεί καταλλήλως.

Μια τέτοια σχέση, σχέση με δυσαρμονίες, έχει εμμονές και ανωριμότητες, από τη  μιά ή και από τις δύο πλευρές. Κι όσο παραμένουν κι οι δυο τους μωρά, που δεν  μεγαλώνουν ποτέ, οι δυσαρμονίες θα υφίστανται.

Υπάρχουν άνθρωποι που  δεν δεσμεύτηκαν ποτέ τους, και δεν μοιράστηκαν τίποτε με κανέναν. Αυτοί ξέρουν καλύτερα τον εαυτό τους.

Αλλά υπάρχουν και τύποι, που δεν δεσμεύτηκαν γιατί ήξεραν καλά ποιοί είναι,  και, επειδή φοβήθηκαν την απόρριψη, απέφυγαν να εκτεθούν, είτε γιατί νόμισαν πως κάποιον θα εκμεταλλευτούν για πάντα και αδιαμαρτύρητα, είτε γιατί  θέλαν όλα τους τα κατορθώματα να τα καρπωθούν μόνοι τους οι ίδιοι, είτε γιατί φοβήθηκαν να δημιουργήσουν, να εκφραστούν.

Είναι τυχεροί όσοι συνάντησαν μια «καλή πάστα ψυχής», κι όσο για τις περιστασιακές δυσαρμονίες, πρέπει να βρούνε τον τρόπο συμπόρευσης

παρά τα «τραύματα, τις ασθένειες» και τις όποιες άλλες δυσκολίες, γιατί ο καιρός που περνάει, η ηλικία, οι συνθήκες, δημιουργούν άλλα προβλήματα.

Κι αυτά είναι προβλήματα που τα αποκτάμε όλοι μας. Ο χρόνος και οι συνθήκες μας επηρεάζουν όλους. Κατανόηση, υπομονή και αλληλεγγύη είναι λοιπόν το ζητούμενο.

Αν ξέρετε (ή μπορείτε να βρείτε) κάποιο καλύτερο μέσο ή τρόπο είστε σε πλεονεκτική θέση.