Οι Χαιρετισμοί στην καθομιλουμένη μας γλώσσα. Μια απόπειρα.

 

Αρχάγγελος σταλμένος απ' τον ουρανό
για να πει στην Παρθένο το χαίρε,
μ' ανθρώπινη φωνή, σαν ένιωσε  την ενανθρώπησή Σου Κύριε,
Στάθηκε, και της είπε τούτα τα λόγια:
 

Χαίρε συ, που θα φέρεις την χαρά,
Χαίρε συ, που θα κάμεις να λείψει η κατάρα της πτώσης,
Χαίρε συ, που θα σηκώσεις τον Αδάμ από τον άδη,
Χαίρε σύ που θα διώξεις της Εύας τα δάκρυα,
Χαίρε συ, που δεν σε φτάνει ο λογισμός του ανθρώπου,
Χαίρε συ, που δεν μπορούν να σ' αντικρίσουν των αγγέλων τα μάτια,
Χαίρε συ, πού 'γινες θρόνος του αιώνιου βασιλέα,
Χαίρε συ, που κρατάς Εκείνον που κρατάει το σύμπαν,
Χαίρε αστέρι που φανερώνεις τον νοητό ήλιο της δικαιοσύνης,
Χαίρε γαστέρα, που μέσα σου θα σαρκωθεί ο Θεός,
Χαίρε συ, που θα αναγεννήσεις την κτίση,
Χαίρε συ, που θα φέρεις στον κόσμο, Βρέφος, τον κτίστη

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!

Βλέποντας την αγνότητα της, η Παναγία λέγει με θάρρος στον Γαβριήλ
Τα παράξενα σου λόγια δύσκολο είναι
Να τα δεχτεί η ψυχή μου
Πώς είναι δυνατόν να μου λες πως θα γεννήσω,
Χωρίς πριν να συλλάβω, κράζοντας 

Αλληλούϊα!

Γνώση γι' άγνωστα θέλοντας ν' αποκτήσει η Παναγία
Φώναξε προς τον αρχάγγελο:
Από αγνά λαγόνια πώς μπορεί να γεννηθεί παιδί; Πες μου!
Με φόβο τότε εκείνος της απάντησε, κραυγάζοντας:

Χαίρε συ που κατέχεις το μυστικό της βουλής του Θεού,
Χαίρε συ που στη χάρη σου σιωπηλά προσεύχονται οι πιστοί,
Χαίρε συ που με το θαύμα σου προεικονίζεις του Χριστού τα θαύματα,
Χαίρε η αρχή των δογμάτων που θα διδάξει ο Θεός,
Χαίρε συ, η σκάλα που κατέβηκε ο Θεός από τον ουρανό ,
Χαίρε η γέφυρα που οδηγείς από τη γη στον ουρανό,
Χαίρε συ που προκαλείς τον πανύμνητο θαυμασμό των αγγέλων,
Χαίρε συ που φέρνεις στους δαίμονες βάρύτατο τραύμα,
Χαίρε συ που γέννησες χωρίς να εξηγείται το πώς,
Χαίρε συ που τον τρόπο σε κανένα δεν γνώρισες,
Χαίρε συ που ξεπερνάς των σοφών τις γνώσεις,
Χαίρε συ που φωτίζεις το μυαλό των ανθρώπων

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!

Δύναμη του Υψίστου σκέπασε τότε σαν σκιά την Παρθένο,
Και εκείνη συνέλαβε, και δείχνει την γαστέρα της,
Σ' όσους ζητούν να βρούνν την σωτηρία
σαν αγρο καρπερό, ψέλνοντας

Αλληλούϊα! 

Έχοντας τον Θεό μες στα σπλάχνα της,
Η παρθένος πήγε στην Ελισάβετ,
Και το βρέφος που εκείνη είχε στην κοιλιά της,
Χάρηκε μόλις ένιωσε τον ασπασμό της,
Και με σκιρτήματα υμνούσε την Θεοτόκο:

Χαίρε βλαστάρι αμάραντο της αμπέλου, 
Χαίρε αγρέ που μας δίνεις καρπό αιώνιο,
Χαίρε εσύ που κυοφορείς τον φιλάνθρωπο γεωργό,
Χαίρε εσύ που θα φέρεις της ζωής τον χορηγό,
Χαίρε η γή  που βλαστάνεις οικτιρμό,
Χαίρε τράπεζα γεμάτη ιλασμό,
Χαίρε γιατί ξαναβλασταίνεις τον κήπο της ευτυχίας,
Χαίρε γιατί ετοιμάζεις το λιμάνι της σωτηρίας,
Χαίρε θυμίαμα ευπρόσδεκτο στο Θεό,
Χαίρε όλου του κόσμου το καταφύγιο,
Χαίρε του Θεού η άμετρη αγάπη στον άνθρωπο,
Χαίρε το θάρρος των ανθρώπων στο Θεό
 

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!

Ζαλισμένος από της ψυχής τις αμφιβολίες 
Ο δίκαιος Ιωσήφ ταράχτηκε,
Γιατί σε γνωρίζει Παρθένο κι άγαμη
Και σε φαίνεσαι άνομη, εσύ η άμωμη,
Μαθαίνοντας όμως πως συνέλαβες από το Άγιο Πνεύμα, ανέκραξε:
 

Αλληλούϊα!

Ερχόμενη του Χριστού η παρουσία, που την υμνούσαν οι άγγελοι
Μαθεύτηκε κι απ' τους βοσκούς, που έσπευσαν σαν το κοπάδι στον ποιμένα του,
κι είδαν αυτόν που σαν αγνό αρνί
μεγάλωσε στην κοιλιά της Μαρίας, και της τραγούδησαν:

Χαίρε  του προβάτου και του ποιμένα μάνα,
Χαίρε  καταφύγιο όπου ξαποσταίνουν οι πιστοί,
Χαίρε προπύργιο εναντίον αοράτων εχθρών,
Χαίρε εισιτήριο του παραδείσου,
Χαίρε  γιατί αντάμα ο ουρανός ευφραίνεται με την γη,
Χαίρε γιατί η γη γιορτάζει μαζί με τον ουρανό,
Χαίρε που για σένα μιλάνε διαρκώς οι Απόστολοι,
Χαίρε εσύ που ανεξάντλητο δίνεις θάρρος στους μάρτυρες,
Χαίρε θεμέλιο βαθύ της πίστης,
Χαίρε γνώρισμα λαμπρό της Χάρης
Χαίρε συ, που έφερες την ήττα στον Άδη,
Χαίρε συ που μας έντυσες με το φως της Θεϊκής δόξας
 

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!

Θεό έδειχνε τ' αστέρι
Κι οι μάγοι με την δική του την λάμψη πορευτήκαν.
Έχοντάς το λυχνάρι, αναζητούσαν τον δυνατό βασιλιά
Και σαν φτάσαν σε Εκείνον, που είναι αδύνατον να τον φτάσεις, αναβόησαν
 

Αλληλούϊα!

Ιδρυτή της Οικουμένης, στα χέρια της Παρθένου και Κύριο των πάντων,
Αν και θνητού είχε πάρει μορφή,
Προσκύνησαν οι απόγονοι των Χαλδαίων, προσφέροντας δώρα
Και ψέλνοντας στην ευλογημένη: 

Χαίρε  μάνα του Αστέρα που ποτέ του δεν δύει,
Χαίρε  Αυγή της μέρας που φανέρωσε το μεγάλο μυστήριο,
Χαίρε συ πού 'σβησες το καμίνι της απάτης
Χαίρε συ που φωτίζεις τους πιστούς στον Τριαδικό Θεό,
Χαίρε συ που έδιωξες από την εξουσία τον απάνθρωπο δαίμονα,
Χαίρε  συ, που φανέρωσες τον φιλάνθρωπο Χριστό,
Χαίρε συ που μας λύτρωσες από την απιστία,
Χαίρε συ που μας απάλλαξες από την ανομία,
Χαίρε εσύ που σταμάτησες το προσκύνημα στην φωτιά,
Χαίρε εσύ που σβήνεις  την φωτιά των παθών,
Χαίρε οδηγία ασφαλή των πιστών
Χαίρε  χαρά της Οικουμένης,
 

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!

Κήρυκες θεόπνευστοι γίναν οι μάγοι
Και γύρισαν πίσω στην Βαβυλώνα, βεβαιώνοντας την προφητεία,
Κηρύττοντας σ' όλους Εσένα, τον Χριστό,
Και αφήκαν τον ανόητο Ηρώδη, βουβό, κι ανίκανο να ψέλνει
 

Αλληλούϊα!

Λαμπερό φωτισμό, την αλήθεια, χάρισες στην Αίγυπτο, διώχνοντας το σκοτάδι της απιστίας
Γιατί τα είδωλα της, Σωτήρα, μη αντέχοντας την δύναμη Σου, σκορπιστήκαν,
Κι όλοι λευτερώθηκαν από αυτά, ψέλνοντας στην Θεοτόκο μητέρα σου:

Χαίρε η κατάπτωση των δαιμόνων,
Χαίρε εσύ που νίκησες την πλάνη της απάτης,
Χαίρε εσύ που ξεσκέπασες την ψευτιά τον ειδώλων,
Χαίρε θάλασσα που έπνιξες τον Φαραώ της αμαρτίας,
Χαίρε η πέτρα που ξεδίψασες τους διψασμένους για την αληθινή ζωή
Χαίρε πύρινε στύλε που οδηγείς τους πλανεμένους,
Χαίρεσαι σκέπη του κόσμου πιο πλατιά κι από σύννεφο,
Χαίρε εσύ που μας τρέφεις τώρα αντί για το μάνα, 

Χαίρε εσύ που μας φέρνεις την Θεία Κοινωνία,
Χαίρε η γή που επαγγέλθηκε ο Θεός,
Χαίρε η πηγή κάθε αγαθού, 

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!

Με τα χέρια του ο γέρο-Συμεών, πριν ν' αφήσει τη ζωή αυτή την ψεύτικη,
Σε κράτησε βρέφος,
Γνώρισε όμως την τέλεια Θεότητα Σου
Και κατεπλάγη από την άπειρη Σοφία σου Χριστέ μου, κράζοντας
 

Αλληλούϊα!

Νέο αποκάλυψε κόσμο ο Κτίστης,
Με όσα έκανε κι έδειξε σ' εμάς ο Θεός:
Να σαρκωθεί από ανέγγιχτη κόρη, φυλάγοντας την, σαν και πρώτα άφθορη,
Για να την υμνήσουμε βλέποντας το θαύμα:
 

Χαίρε το άνθος της αιωνιότητας,
Χαίρε το διάδημα της εγκράτειας,
Χαίρε εσύ που προεικονίζεις την ανάσταση,
Χαίρε εσύ που φανερώνεις την Αγγελική ζωή
Χαίρε δέντρο, που με τους γλυκούς καρπούς σου τρέφονται οι πιστοί,
Χαίρε πλατύφυλλο ξύλο που προσφέρεις την σκιά σου σε πολλούς,
Χαίρε εσύ που μεγαλώνεις στη μήτρα σου τον οδηγό τον πλανημένων,
Χαίρε εσύ που θα φέρεις στον κόσμο τον λυτρωτή των αιχμαλώτων της αμαρτίας,
Χαίρε εσύ που τον δίκαιο Κριτή για χάρη μας κατευνάζεις,
Χαίρε εσύ που την συγχώρηση σε πολλούς χαρίζεις,
Χαίρε εσύ που μας φέρνεις κοντά στον Κύριο,
Χαίρε στοργή που μπαίνεις πάνω από κάθε πάθος,
 

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!


Ξεκίνημα για τον ουρανό ας γίνει αυτό το ασυνήθιστο όραμα
Γιατί με τούτο το σκοπό από τα ύψη, ο Θεός, φανερώθηκε στην γη
Σαν ένας απλός άνθρωπος
Θέλοντας να εξυψώση κοντά του όσους αναβοούν σ’ αυτόν
 

Αλληλούϊα!

Ολόκληρος κατέβηκε στη γη ο Θεός,
Χωρίς καθόλου να φύγει από τον ουρανό,
Γιατί συγκατάβαση έγινε θεϊκή, και όχι μι' απλή μετακίνηση τοπική,
Σαρκώθηκε από Παρθένο, αφιερωμένη στο Θεό, που ακούει να της τραγουδούν:
 

Χαίρε εσύ που χώρεσες στην κοιλιά σου τον αχώρητό Θεό,
Χαίρε πύλη που άνοιξες για να φανεί το μυστήριο του Θεού,
Χαίρε εσύ που οι άπιστοι σ' ακούνε με αμφιβολία,
Χαίρε εσύ που αναμφίβολα είσαι των πιστών το καύχημα,
Χαίρε εσύ που κράτησες στα σπλάχνα σου Εκείνον που φέρουν τα Χερουβείμ,
Χαίρε εσύ που έβαλες μέσα σου Εκείνον που βαστάζουν τα Σεραφείμ,
Χαίρε εσύ που συνάρμοσες τα αντίθετα,
Χαίρε εσύ που την παρθενία συνέζευξες με την τεκνογονία,
Χαίρε εσύ που με τη χάρη σου λύθηκε το προπατορικό μας αμάρτημα,
Χαίρε εσύ που μας άνοιξες ξανά τον παράδεισο,
Χαίρε το κλειδί που ανοίγει την Βασιλεία του Χριστού,
Χαίρε η ελπίδα της αιώνιας ζωής
 

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!

 

Πανστρατιές των αγγέλων καταπλάγηκαν από το μεγαλείο της ενανθρώπησής Σου Κύριε,
Γιατί Σ' έβλεπαν προσιτόν από όλους άνθρωπο, Εκείνον
που ήταν απρόσιτος, σαν Θεός
Να ζεί μαζί μας και να ακούει από όλους 

Αλληλούϊα! 

Ρήτορες επιδέξιοι, άφωνοι  σ' αντικρίζουν Θεοτόκε,
Γιατί δεν μπορούν να διηγηθούν,
Πώς και μητέρα έγινες, και παρθένος έμεινες,
Κι εμείς συνεπαρμένοι από το μυστήριο, αναβοούμε με πίστη

Χαίρε εσύ που χώρεσες σαν δοχείο την Σοφία του Θεού,
Χαίρε εσύ που 'γινες το ταμείο της πρόνοιας του Θεού
Χαίρε εσύ που τουςς πολυμαθείς σαν άσοφους ντροπιάζεις,
Χαίρε εσύ που τους ειδικούς σαν άσχετους τους ξεγυμνώνεις ,
Χαίρε γιατί μπροστά σου τα χάνουν οι περίφημοι συζητητές,
Χαίρε γιατί βλέποντάς σε κι οι παραμυθάδες εξαφανίζονται,
Χαίρε εσύ που ξετινάζεις των Αθηναίων τη σοφία,
Χαίρε εσύ που πληθαίνεις τους πιστούς στων Αποστόλων το κήρυγμα,
Χαίρε εσύ που σηκώνεις τους βυθισμένους στην άγνοια,
Χαίρε εσύ που σκορπίζεις σε  πολλούς το φως της αλήθειας,
Χαίρε καράβι για όσους θέλουν να σωθούν,
Χαίρε λιμάνι για τους ταξιδιώτες της ζωής,
 

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!


Σωτηρία επιθυμώντας να φέρει στον κόσμο, κατέβηκε στη γη ο Δημιουργός των πάντων
Και φανερώθηκε ο Θεός και Κύριος για χάρη της Οικουμένης
σ' εμάς, ως άνθρωπος, καλώντας μας στην σωτηρία
Σαν όμοιος  προς όμοιο, Εκείνος που ως Θεός ακούει
 

Αλληλούϊα!

Τείχος είσαι των παρθένων Θεοτόκε,
Και όλων όσοι προστρέχουν σε σένα,
Γιατί σ' ευλόγησε ο Δημιουργός του ουρανού και της γης, άχραντη,
Όταν κυοφορήθηκε στη μήτρα σου, και δίδαξε στην Οικουμένη να σου ψέλνει:
 

Χαίρε η κολώνα της παρθενίας,
Χαίρε η πύλη της σωτηρίας,
Χαίρε η αρχή της πνευματικής μας ανάπλασης,
Χαίρε χορηγέ της μεγαλοψυχίας του Θεού,
Χαίρε εσύ που έδωσες νέα ζωή σε όσους γεννήθηκαν στην αμαρτία,
Χαίρε εσύ που επανέφερες τους πλανεμένους,
Χαίρε εσύ που κατάργησες τον διαφθορέα του μυαλού,
Χαίρε εσύ που έφερες στον κόσμο των σπορέα της αγνής ζωής,
Χαίρε παστάδα μυστικού γάμου,
Χαίρε εσύ που δένεις τους πιστούς με τον Κύριο,
Χαίρε εσύ που τις παρθένες βοηθάς,
Χαίρε εσύ που τις ψυχές των πιστών με νυφικά τις στολίζεις
 

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!


Ύμνος κανείς δεν μπορεί να συγκριθεί,
Με το πλήθος της μεγάλης σου ευσπλαχνίας,
Και ακόμη ισάριθμους με την άμμο ύμνους
Αν σου ψάλλουμε, βασιλιά άγιε,
Τίποτε δεν θά 'ναι αντάξιο των όσων έδωσες σ' εμάς, που βοούμε προς εσένα:
 

Αλληλούϊα!

Φως θείο, αναμμένη λαμπάδα, να φωτίζεις όσους βρείς στο σκοτάδι,
Σε βλέπουμε παρθένε, γιατί φέγγοντας το άυλο φως, 
Οδηγείς όλους, να γνωρίσουν τον Θεό, φωτίζοντας, με καθαρό
σαν την αυγή, φως, το νου μας, Παναγιά, που εσένα τιμώντας κράζουν:
 

Χαίρε ακτίνα του ήλιου της δικαιοσύνης,
Χαίρε ριπή φωτός που ποτέ του δεν δύει,
Χαίρε αστραπή που γεμίζεις τις ψυχές μας με φως,
Χαίρε εσύ που τους εχθρούς σαν βροντή τους φοβίζεις
Χαίρε γιατί ανατέλλεις το παντοδύναμου φως,
Χαίρε γιατί αναβλύζεις τον αστείρευτο ποταμό,
Χαίρε εσύ που εικονίζεις πνευματική κολυμπήθρα,
Χαίρε εσύ που σκορπίζεις τη βρωμιά της αμαρτίας,
Χαίρε λουτρό που ξεπλένεις την συνείδησή μας,
Χαίρε κανάτι που κερνάς αγαλλίαση,
Χαίρε εσύ που φέρνεις την ευωδία του Χριστού,
Χαίρε εσύ που χαρίζεις τη ζωή της Θείας Κοινωνίας
 

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτεύτε!

Χάρη θέλοντας να δώσει στις παλιές οφειλές μας,
Εκείνος που σβήνει τα χρέη όλων των ανθρώπων,
Ήρθε ο ίδιος, σ’ αυτούς που είχαν στερηθεί την χαρά Του,
Και σχίζοντάς το χειρόγραφο της οφειλής,
Ακούει από όλους το
 

Αλληλούϊα!


Ψέλνοντας για το γιο σου,
Εσένα υμνούμε Θεοτόκε, σαν έμψυχο ναό του Κυρίου
Που μέσα σου κατοίκησε αυτός που την πλάση κράτησε στην παλάμη Του,
Αγιάζοντας δοξάζοντας και διδάσκοντας να σου ψέλνουν:
 

Χαίρε κατοικητήριο του Θεού και Λόγου,
Χαίρε Αγία πάνω από όλους τους Αγίους,
Χαίρε κιβωτέ χρυσωμένη από το Πνεύμα το Άγιο,
Χαίρε θησαυρέ της ζωής ανεξάντλητε,
Χαίρε κορώνα βασιλέων ευσεβών,
Χαίρε πολυσέβαστο καύχημα ιερέων ευλαβών,
Χαίρε πύργε ακατάβλητε της εκκλησίας,
Χαιρέτη τείχος άπαρτο της βασιλείας,
Χαίρε εσύ σαν στη χάρη Σου νίκες κερδίζονται,
Χαίρε εσύ με τη χάρη Σου που εχθροί καταβάλλονται,
Χαίρε εσύ που τα κορμιά μας γιατρεύεις,
Χαίρε των ψυχών μας η σωτηρία
 

Χαίρε Νύμφη, Ανύμφευτε!
 

Ω! Μάνα πανύμνητη! που γέννησες τον Λόγο, τον Αγιώτατο από όλους τους Αγίους,
Δέξου τον ύμνο μας αυτό και λύτρωσέ μας όλους
Από κάθε συμφορά κι από την κόλαση που μας περιμένει!
Λύτρωσε όλους εμάς που μ' ένα στόμα, σου κράζουμε

Αλληλούϊα!

Κυριακή, η Β' των Νηστειών. Ο Κτίστης του Κόσμου, τα κτίσματα και οι άκτιστες ενέργειές Του

 

 

Αφιερωμένη είναι τούτη η Κυριακή, η Β' των Νηστειών, στο Δημιουργό των πάντων, με τη μέγιστη εξουσία επί πάντων. Αφιερωμένη είναι και στους λειτουργούς αυτού, τους Αγγέλους, που διαρκώς επιβλέπουν την προστασία των ανθρώπων και των άλλων πλασμάτων, καθώς και την εφαρμογή του έργου του θεού.

Η δημιουργία του κόσμου, είναι η υπέρτατη έκφραση της αγάπης του αναλλοίωτου και άχρονου Δημιουργού.  Σύμφωνα με τη διδασκαλία της Αγίας Γραφής, όλη η δημιουργία υπόκειται σε φθορά και αλλοίωση. Η αμαρτία έφερε αυτή τη μεταβολή στην φύση, αφού ο άνθρωπος παραβαίνοντας τη Θεία εντολή, έχασε την αρμονική σχέση με τον εαυτό του, με τη φύση και με τον Θεό.

Το γεγονός ότι ο κόσμος, σε αντίθεση με το Δημιουργό του, υπόκειται σε διαρκή φθορά, έχει ως συνέπεια, ότι ο χριστιανός γνωρίζει πως ο κόσμος δεν πρέπει να υποτάσσεται στον άνθρωπο προς ικανοποίηση των ακόρεστων επιθυμιών και ιδιοτροπιών του. Αλλά, ότι ο άνθρωπος πρέπει να βλέπει τον κόσμο με σεβασμό, ως δώρο του θεού και να βρίσκεται σε αρμονία προς αυτόν.

Η χριστιανική κοσμολογία δέχεται πως είναι πεπερασμένη η ζωή και η ύπαρξη του υπάρχοντος κόσμου, ο οποίος θα παλιώσει όπως τα ρούχα του ανθρώπου.

Εσχατολογικά, διδάσκεται, πως ο κόσμος, με νέα πράξη του Δημιουργού του θα ανακαινισθεί, θα μετασχηματισθεί καλύτερος από πρώτα, κι όλα τα φθαρτά του στοιχεία θα παραμερισθούν.

Σήμερα η Εκκλησία μας γιορτάζει το μέγα Διδάσκαλο της ανακαίνισης του Κόσμου, τον Αγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, η διδασκαλία του οποίου μας δείχνει ότι όλη η ζωή του Χριστιανού και ο πνευματικός του αγώνας σε τούτο ακριβώς αποβλέπουν: στην ανακαίνιση του Κόσμου, προς Δόξαν Κυρίου.

Διαβάζω, ανάμεσα σε άλλα, εδώ, ότι:

«Οι απόψεις του (του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά), αποτελούν σύνοψι και έκφρασι της εμπειρίας και της παραδόσεως της Εκκλησίας. Το κλειδί της θεολογίας το κατείχε στ' αλήθεια ο θείος Γρηγόριος, επειδή είχαν διανοιγεί τα μάτια του από το Άγιο Πνεύμα.
Εδίδασκε ότι ο Θεός δεν είναι μόνον αμέθεκτος αλλά και μεθεκτός. Την ουσία του Θεού ουδείς και ουδέποτε ούτε στον παρόντα ούτε στον μέλλοντα αιώνα θα ιδούμε, τις άκτιστες όμως ενέργειες του Θεού μπορούμε να κοινωνήσουμε, ημών θεουμένων, κάτω από κατάλληλες πνευματικές προϋποθέσεις. Αυτές δηλαδή αποτελούν το μέσον και την γέφυρα που συνδέει τον άκτιστο Θεό με τα κτίσματα. Άλλο είναι η ουσία του Θεού και άλλο οι θείες ενέργειές του».

************** **************************
Επιστολή Παύλου, προς Εβραίους (κεφ. α, εδ. 1- κεφ. β, εδ. 3)

10 καί· σὺ κατ' ἀρχάς, Κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί· 11 αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις· καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, 12 καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτούς, καὶ ἀλλαγήσονται· σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσι. 13 πρὸς τίνα δὲ τῶν ἀγγέλων εἴρηκέ ποτε· κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου; 14 οὐχὶ πάντες εἰσὶ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν; Β´\ΔΙΑ τοῦτο δεῖ περισσοτέρως ἡμᾶς προσέχειν τοῖς ἀκουσθεῖσι, μή ποτε παραρρυῶμεν. 2 εἰ γὰρ ὁ δι' ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν, 3 πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας; ἥτις ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι διὰ τοῦ Κυρίου, ὑπὸ τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη, 

Κατά Μάρκον (κεφ. β, εδ. 1- 12)

Και εἰσῆλθε πάλιν εἰς Καπερναοὺμ δι᾿ ἡμερῶν καὶ ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν πολλοί, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν παραλυτικὸν φέροντες, αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν κράβαττον, ἐφ᾿ ᾧ ὁ παραλυτικὸς κατέκειτο. 5 ἰδὼν δὲ ὁ ᾿Ιησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου. 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν· 7 τί οὗτος οὕτω λαλεῖ βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ ᾿Ιησοῦς τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως αὐτοὶ διαλογίζονται ἐν ἑαυτοῖς, εἶπεν αὐτοῖς· τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας — λέγει τῷ παραλυτικῷ. 11 σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν.


Υπόμνημα: Η Καινή Διαθήκη και η Ελληνική Γλώσσα


Σημείωση 1: Τί βαθύ νόημα αλήθεια, στη φράση «ἔνδικος μισθαποδοσία»!
Ας το σκεφτούμε με τους όρους που διατυπώνεται: ένδικος= εν+δικαίω, δηλ. μέσα στους κανόνες της δικαιοσύνης, σε πνεύμα δικαίου, χωρίς να προσκρούει στην ιδέα της δικαιοσύνης, ακριβής, δίκαιος.
Κι αλλιώς ένδικος= εν+δίκη δηλ. μετά από κρίση, κάτω από εξέταση, υπό όρους.
Και στις δυο περιπτώσεις, η έννοια είναι ίδια, αφού ο όρος δίκη έχει την ίδια ρίζα με τον όρο δίκαιος.
Μισθαποδοσία=μισθός+απόδοση δηλ. καταβολή αμοιβής έναντι υπηρεσίας. Και εδώ ο όρος μισθαποδοσία, αναφερόμενος στην αμοιβή που καταβάλλεται σε περίπτωση παρακοής και παράβασης, έχει την έννοια της απόδοσης αντίστοιχου τιμήματος.

Σημείωση 2: Ενας (δύο του αυτού είδους, στην ουσία, άλλά συνεπτυγμένοι στην αυτή απόδοση) γοητευτικός υποθετικός λόγος, ιδού!
«εἰ γὰρ ὁ δι' ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος, καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν,  πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας...»; Εδώ η υπόθεση εισάγεται με το ει+εγένετο/(ει+) ελαβεν και η (κοινή αυτών) απόδοση εκφράζεται με το «εκφευξόμεθα».

Αν θυμηθούμε τους υποθετικούς λόγους, ενδεχομένως να δυσκολευτούμε από το τυπικό τους να κατατάξουμε αυτόν εδώ σε ένα συγκεκριμένο είδος. Εγώ, τον συγκεκριμένο, θα τον κατέτασσα στο πρώτο είδος. Εσείς;


Σημείωση 3.: Σε έναν υποθετικό λόγο διακρίνουμε α) τόν όρο που τον ονομάζουμε Υπόθεση ή Ηγούμενο και ο οποίος εισάγεται με τα υποθετικά μόρια/συνδέσμους: ει, εάν, αν, ην +ρήμα και β) τον όρο που τον ονομάζουμε Απόδοση ή Επόμενο και ο οποίος είναι στην ουσία η πρόταση που δείχνει ποιό είναι το συμπέρασμα, εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που τάσσονται με το πρώτο μέρος του υποθετικού λόγου.

Σημείωση 4. Ο υποθετικος λόγος 1ου είδους εισάγεται με οριστική, ο του 2ου είδους εισάγεται με οριστική ιστορικού χρόνου/ ο του 3ου είδους εισάγεται με υποτακτική και ο του 4ου είδους εισάγεται με ευκτική.
.
Συγκεριμένα:

1. Στο πρώτο είδος, που εκφράζει το πραγματικό, δηλ. βέβαιο/αντικειμενικό, έχομε:

Υπόθεση με ει+οριστική και απόδοση με ό,τιδήποτε εκτός από δυνητική οριστική και ευχετική ευκτική, π.χ. «εἰ τοῦτο ποιεῖς, τὴν πόλιν βλάπτεις» [=Ζημιώνεις τη χώρα αν κάνεις τέτοιο πράγμα].

2. Στο δεύτερο είδος (που εκφράζει το αντίθετο προς το πραγματικό) έχομε:

Υπόθεση με ει+Οριστική ιστορικού χρόνου και απόδοση με δυνητική οριστική ιστορικού χρόνου ή οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπων ρημάτων και εκφράσεων, π.χ. «εἰ μὴ πατὴρ ἦσθα, εἶπον ἄν σε οὐκ εὖ φρονεῖν» [=αν δεν ήσουνα μεγάλος (=πατήρ, γονιός)  θά έλεγα ότι δε σκέφτεσαι καλά].

3α. Στο τρίτο είδος (που εκφράζει το προσδοκώμενο) έχομε:

Υπόθεση με εάν, αν, ην + υποτακτική και απόδοση με οριστική μέλλοντος/προστακτική/ δυνητική ευκτική ή άλλη έκφραση με έννοια μέλλοντος, π.χ. «ἐὰν τοῦτο ποιήσῃς, τὴν πόλιν βλάψεις» [= Στην περίπτωση που θα το κάνεις αυτό, θα ζημιώσεις τη χώρα].

3β. Στο τρίτο είδος (που εκφράζει αόριστη επαναληψη στο παρόν ή το μέλλον) έχομε

Υπόθεση με Εάν, αν, ην + υποτακτική και απόδοση με οριστική ενεστώτος ή γνωμικό αόριστο, πχ. «Ἤν ἐγγύς ἔλθῃ θάνατος, οὐδείς βούλεται θνήσκειν» [=Εάν πλησιάσει η ώρα του θανάτου, κανείς δεν θέλει να πεθάνει] .

4α. Στο τέταρτο είδος (που εκφράζει την απλή σκέψη του λέγοντος) έχομε:

Υπόθεση με ει + ευκτική και απόδοση με δυνητική ευκτική ή με απλή οριστική ενεστώτος ή μέλλοντος, π.χ. «ἔλθοιτε ἄν, εἰ τὸν Ἅλυν διαβαίητε» [= αν περνάγατε τον Άλυ (ποταμό), θα μας προσεγγίζατε].

4β. Στο τέταρτο είδος (που εκφράζει αόριστη επανάληψη στο παρελθόν) έχομε

Υπόθεση με ει + ευκτική επαναληπτική (που εννοιολογικά θα το αποδίδαμε στη νέα ελληνική με παρατατικό+αν) και απόδοση με οριστική παρατατικού +αν ή αορίστου +αν, ή με οριστική απλού υπερσυντέλικου, π.χ. « εἴ τις τῶν πρὸς τοῦτο τεταγμένων  δοκείη αὐτῷ βλακεύειν, ἐκλεγόμενος τὸν ἐπιτήδειον ἔπαισεν ἄν» [=αν διαπίστωνε ότι κάποιος από αυτούς που είχαν οριστεί για το συγκεκριμένο έργο έκανε ανοησίες, διαλέγοντας τον κατάλληλο, θα τον έδερνε/θα τον χτυπούσε].

Μεγάλη βοήθεια στη μελέτη της γλώσσας θα βρείτε εδώ. 

Ελπίζω να διασκεδάσατε με τα παιχνίδια της γλώσσας μας!

Για την Ελληνικη Γλώσσα

Διαβάζω στο taxeaven.gr προβληματισμό σχετικά με "Ομηρική διάλεκτος ... η Αγγλική ... ή μήπως όχι" και αντιγράφω για τους φίλους μου:

Το «Νενικήκαμεν» και το «Τετέλεσται» μόνο στα Ελληνικά μπορούν να εκφραστούν μονολεκτικώς .

Μόνο στην Ελληνική γλώσσα υπάρχουν αυτοπαθείς αντωνυμίες, η ευκτική ….

Μόνο η Ελληνική έχει τη δυνατότητα να διαχωρίζει με τόση ακρίβεια το νοώ , από το εννοώ, εισνοώ, εκνοώ, προσνοώ, προνοω, ανανοώ, κατανοώ, διανοώ, μετανοώ, παρανοώ, αμφινοώ, επινοώ, περινοώ, υπονοώ, υπερνοώ, προσκατανοω, συνεννοούμαι κ.λ.π.

Μόνο η Ελληνική διαχωρίζει διατηρώντας το ίδιο ριζικό θέμα , το ατύχημα από το δυστύχημα , το συμφέρον από το ενδιαφέρον , τον επιβάτη από τον αναβάτη , τον διαβάτη από τον παραβάτη …

Μόνο η Ελληνική διαχωρίζει τον βίο από τη ζωή , την αγάπη από τον έρωτα .

Μόνο η Ελληνική διαθέτει τις λέξεις πατρίς , νόστος και νοσταλγία με τόση ακριβολογία της έννοιας των … 

 

 

Κων/νος Τσάτσος : ( Γλώσσα και Έθνος )

« Όσο πιο προηγμένος είναι ο πολιτισμός ενός έθνους, τόσο πιο πλούσιες σε προϊστορία και συνεπώς σε ουσία, είναι οι λέξεις της γλώσσας …

Με την γλώσσα μεταδίδουμε λογικούς συνειρμούς και διεγείρουμε συναισθήματα… Κάθε λαός έχει την γλώσσα που του αξίζει . Στη γλώσσα, όπως και στα τραγούδια του εναποθηκεύεται ο πολιτισμός του … είναι ο αδιάψευστος μάρτυρας της ιστορικής του συνείδησης και της ιστορικής του συνέχειας . Το σημαντικότερο πιστοποιητικό ότι είμαστε ένα Γένος αδιάσπαστο στην συνέχεια του, από τον Όμηρο ως σήμερα, είναι ακριβώς αυτή η ενότητα της γλώσσας . … Ένας λαός χωρίς ιστορία , και με περιορισμένες πολιτικές επιδόσεις , μπορεί να πει : « εγώ γράφω ό,τι ο προφορικός λόγος μου υπαγορεύει».

Όσο για μένα, εγω δηλώνω ότι είμαι και θέλω να είμαι μπρος σε όλους αυτούς τους ρηξικέλευθους , καθυστερημένους ξεπερασμένος αγράμματος . Και τα είμαι όλα αυτά γιατί η ιστορία της γλώσσας μου είναι η ψυχή της ψυχής μου. Γιατί είμαι Έλληνας με μια «θεωρία» πίσω μου αιώνων . Αρνούμαι να αποβάλω αυτό το βάρος και αυτήν την τιμή …»

Μόνο μέσα από αυτή τη γλώσσα εξακολουθούμε να υπάρχουμε, να σκεπτόμαστε και να ενεργούμε κατά τρόπο Ελληνικό, συντάσσοντας και εκφέροντας τον λόγο μας σύμφωνα με τις προδιαγραφές και τις εγγεγραμμένες καταβολές τις οποίες φέρουμε και μεταφέρουμε εδώ και χιλιετίες . Πόσες χιλιετίες χρειάστηκε να φτάσει η γλώσσα μας στην εκπληκτική τελειότητα της Ομηρικής επικής διαλέκτου και την αξεπέραστη δομή του λόγου του Θουκυδίδου .

Η λέξη «δυσαριστοτόκεια» από το θρήνο της Θέτιδος για τον Αχιλλέα είναι μια εκθαμβωτική Ομηρική λέξη . Είναι από μόνη της ένα πένθιμο άσμα , ένα μοιρολόι … «Η επί κακώ τον άριστον τετοκυία, δύστηνος άριστον τεκούσα..» , «…ως αν τις είποι επί διχοστασία εύτεκνον..»

Ο μεγάλος Κωστής Παλαμάς γράφει :

« Χρωστάμε σ όσους ήρθανε, θαρθούνε, θα περάσουν.

Κριτές θα μας δικάσουν οι αγένητοι, οι νεκροί».

 ********************** 

«Μου δόθηκε να γράψω, αγαπητοί φίλοι, σε μια γλώσσα που μιλιέται μόνον από μερικά εκατομμύρια ανθρώπων. Παρ' όλα αυτά μια γλώσσα που μιλιέται επί χιλιάδες χρόνια χωρίς διακοπή και με ελάχιστες διαφορές.... H παράλογη αυτή, φαινομενικά, διάσταση αντιστοιχεί και στην υλικοπνευματική οντότητα της χώρας μου. Που είναι μικρή σε έκταση χώρου και απέραντη σε έκταση χρόνου. Και το αναφέρω αυτό όχι για να υπερηφανευτώ, αλλά για να δείξω τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας ποιητής, όταν χρησιμοποιεί για τα πιο αγαπημένα πράγματα τις ίδιες λέξεις που χρησιμοποιούσαν μια Σαπφώ ή ένας Πίνδαρος π.χ., χωρίς ωστόσο να έχει το αντίκρισμα που είχαν εκείνοι πάνω στην έκταση της πολιτισμένης ανθρωπότητας. Εάν η γλώσσα αποτελούσε ένα μέσον επικοινωνίας, πρόβλημα δε θα υπήρχε. Συμβαίνει όμως να αποτελεί και εργαλείο μαγείας και φορέα ηθικών αξιών. Προσκτάται η γλώσσα στο μάκρος των αιώνων ένα ορισμένο ήθος. Και το ήθος αυτό γεννά υποχρεώσεις»

Οδυσσέας Ελύτης

Βραβείο Νόμπελ 1979 

 

Σημείωση: Στους καιρούς που ζούμε, τους εξωνημένους κι επικίνδυνους, καλό είναι να πιανόμαστε από όπου μπορούμε! Από ζωντανούς και πεθαμένους, από ρίζες, σπίθες, σπόρους, πνεύματα, προθέσεις, προοπτικές. Πρό πάντων ας αποκλείσουμε το σκοτάδι, την ηττοπάθεια και την δουλικότητα.

Γ.Σεφέρη: Η"μεταγραφή" της Αποκάλυψης του Ιωάννη του Θεολόγου

Μεγάλο πράγμα η κούραση! Κι η αρρώστεια! Γιατί όταν θες να ξεκουραστείς κι όχι να τεμπελιάσεις (ή να κάνεις κάτι, αλλά δεν μπορείς), τότε ψάχνεις να βρείς κάτι πιο ξεκούραστο, πιο εύκολο και ταυτόχρονα ωφέλιμο, αλλά τέτοιο που νά 'χει παλμό, να 'χει ενθουσιασμό, να μη σε κοιμίζει και να μη σε παροπλίζει. Εδώ που βρίσκομαι, συνταξιούχος, ανοίγω το "αποθετήριο πεπραγμένων των προγενέστερων", κι   είμαι σίγουρη ότι κάτι θα βρώ, ανάλογο με την ψυχική μου προδιάθεση. Και τούτη τη φορά βρήκα! Βρήκα κάτι επαναστατικό. Που δεν το είχα ξαναδεί ποτέ μου, και δεν φανταζόμουν πως υπάρχει!

[Ο παππούς ο Αγησίλαος, μας άφησε τα βιβλία που ο ίδιος διάβασε κι αγάπησε και τα εκτίμησε ως σπουδαία, και γι' αυτό τα φύλαξε. Αγωνιστής του πνεύματος της πλήρους νοήματος καθημερινής ζωής, από τότε που τον γνώρισα, δεν ζούσε ούτε μια μέρα που να μην είναι γεμάτη ζείδωρο νόημα. Με έρευνα, με προσφορά, με συμβουλή, με συμπαράσταση, με δράση και άσκηση.]

Ετούτο το βιβλίο που βρήκα είναι κεραυνός. Είναι σημαία και οδηγός. Είναι διδαχή και παρακαταθήκη! Να λοιπόν τί έμαθα:

Ο μεγάλος μας ποιητής, Γ. Σεφέρης, ανάμεσα στα άλλα έργα του, έχει προβεί και σε "μεταγραφή" της Αποκάλυψης του Ιωάννη του Θεολόγου, δηλαδή του τελευταίου βιβλίου της Καιινής Διαθήκης. 

Ηχεί στις μέρες μας περίεργο, παράξενο,  ανοίκειο και παράδοξο, ένας ποιητής του διαμετρήματος του Σεφέρη, μορφωμένος, καλλιεργημένος, διανοούμενος, ταξιδεμένος, πρεσβευτής, λόγιος και τόσα άλλα, να γράφει και να συγκλονίζεται από ... θρησκευτικά πράγματα που έχουν να κάνουν με πίστη και σεβασμό στο Θείο, και στις Γραφές κι από την Ελληνική γλώσσα! Πού ακούστηκε;

Οι θιασώτες των μοντέρνων καιρών μπορεί να υποθέτουν πως ο μεγάλος μας ποιητής ήτανε άρρωστος όταν το έγραφε, ή ... ότι έπασχε  από κάτι. Μπορεί και να τον είχαν ψεκάσει που λέει ο λόγος!

 Όμως, επειδή ο ποιητής έγραψε για τόσο σημαντικά πράγματα, δανείζομαι και παραθέτω για τους φίλους της Φιλαρέτης, αποσπάσματα από το "Προλόγισμα" που έχει κάνει σε τούτο το βιβλίο του. Νομίζω πως νοιώθω τον παλμό της καρδιάς του καθώς λέει πως

"η εργασία αυτή είναι ο καρπός μιας στιγμής: της αυγής της Παρασκευής 16 Σεπτεμβρίου του 1955. 

"Την παραμονή, λίγο μετά τα μεσάνυχτα, "εγενόμην εν τη νήσω τη καλούμενη Πάτμω". Καθώς έπαιρνε να χαράξει ήμουν πάνω στη Χώρα. Η θάλασσα ακίνητη σαν το μέταλλο, έδενε τα τριγυρισμένα νησιά. Δεν ανασαίνει ούτε ένα φύλλο μέσα στο φως που δυναμώνει. Η γαλήνη ήταν ένα κέλυφος ολωσδιόλου αράγιστο. 'Εμεινα καρφωμένος από αυτή την επιβολή, έπειτα ένιωσα πως ψιθύριζα: "Έρχου και βλέπε". Έτσι παρασύρθηκα πάλι σε αλλοτινές αιστήσεις που μου είχε δώσει το ελληνικό φως, σε εκείνο το φοβερό μαύρο που ένιωσα πολύ έντονα πίσω από το γαλάζιο, όταν τον Οκτώβρη του ΄44 γύρισα στον τόπο μου. Ή το μίασμα του βιασμού, όταν τα όργανα του ολέθρου στον ουρανό της Κρήτης κουρέλιαζαν την άνοιξη τον λεμονανθών.

"Και όλα έγιναν άβυσσος.

 "Οι Ευμενίδες παραμόνευαν πάλι πίσω από τον ήλιο όπως τις φαντάστηκε ο Ηράκλειτος. Μια μηχανή αυτοκαταστροφής ήταν εκεί, σε κίνηση, συντρίβοντας κάθε καλή θέληση και κάθε αφιέρωση.

"Την άλλη μέρα, Όταν ξαναπήρα το καράβι, είχα κάνει το τάμα να δοκιμάσω μια μεταγραφή της Αποκάλυψης του Ιωάννη του Θεολόγου.

"Η Αποκάλυψη είναι το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης και όλων των ιερών γραφών των παραδομένων στο Χριστιανισμό. Είναι αξιοπρόσεκτο που αυτός ο μεγάλος κύκλος κλείνει με το κείμενο το περισσότερο εμποτισμένο από την προφητική έκφραση της Παλαιάς Διαθήκης. Έχει σημειωθεί η συγγένεια του με τον Ιεζεκιήλ και τον Δανιήλ.

"Χωρούν βέβαια πολλές διακρίσεις ανάμεσα στο παλαιό προφητικό είδος, και στο μεταγενέστερο αποκαλυπτικό. Θα σταματήσω μια στιγμή στο κοινό γνώρισμα τους τον προφήτη. Ο προφήτης είναι όργανο στα χέρια του Θεού. Είναι οραματιστής γεμάτος από τη Βουλή και την πνοή του θεού. Είναι έν-θεος, είναι εν-πνευσμένος. Κάποτε αρπάζεται, καταναγκάζεται από το Θεό, χωρίς ο ίδιος να το θέλει, λόγος του προφήτη είναι λοιπόν λόγος του Θεού, δεν είναι δικός του, καμιά φορά μπορεί να του μεταδοθεί χωρίς την επέμβαση της συνείδησης.

"Με την πίεση μιας τέτοιας εμπνοής είναι φυσικό να μην είναι ο λόγος του προφήτη λόγος στιλπνός με υπολογισμένον ειρμό, είναι ακατάστατος, σπασμωδικός, αινιγματικός. Εκφράζεται με τα δυσκολονόητα σύμβολα που βλέπει τα οράματα του. Και οι αριθμοί ακόμη είναι συμβολικοί. Αλλά τα σύμβολα δεν είναι η ουσία που θέλει να μεταδώσει ο προφήτης, σκοπός του είναι να μεταδώσει το μήνυμα του Θεού. Τα σύμβολα είναι αλληγορίες, τα ιδεογράμματα, αν μπορώ να πω, αυτού του μηνύματος. Και δεν θα ήταν σωστό αν σταματούσαμε μόνο σ' αυτά και αφηνόμασταν στη λογοκρατική ροπή να ερευνήσουμε την φυσικότητα τους ή την πειθώ τους.

 "Η Αποκάλυψη είναι δύσκολο βιβλίο, ίσως το δυσκολότερο των γραφών. Χρειάζεται καλή γνώση και εξοικείωση με την Παλιά Διαθήκη, αλλά και με την Καινή, χωρίς να λογαριάσω πώς από το τέλος του πρώτου αιώνα ως τα σήμερα, πρέπει να χάθηκαν τα νοήματα πολλών συμβόλων που ήταν οικεία τον καιρό εκείνο, και πως η ποιητική αντίληψη των ανθρώπων αλλάξει σημαντικά μέσα σε 20 αιώνες και ακόμα περισσότερο όταν σκεφτούμε αυτή την αντίληψη συνδυασμένη με την αφοσίωση που χαρίζει η πίστη.

"Η Αποκάλυψη καλεί αρκετά σχόλια και εξηγήσεις. Δεν αποπειράθηκα μια τέτοια εργασία. Υπάρχουν πολλές εγκυρες ερμηνείες, μπορεί εύκολα να τις αποκτήσει κάνεις. Από αυτές ερανίστηκα και εγώ τις λίγες που δίνω στις σημειώσεις μου, προσπαθώντας να τις περιορίσω στο ελάχιστο, και να μείνω στις γενικά παραδεδεγμένες, δε γύρεψα να αποσαφηνίσω την Αποκάλυψη, πράγμα που έκαναν άνθρωποι εγκυρότεροι από μένα αλλά, με την γνώση, τις ικανότητες και την προσήλωσή που αξιώθηκα να έχω, θέλησα να μεταγράψω το παλαιό κείμενο στην σημερινή λαλιά μας.

"Δε ζήτησα να αναλύσω ή να διαλύσω την έκφραση του. Απεναντίας ήμουν ευτυχής όταν μπορούσα να κρατήσω την τραχύτητα του, θα έλεγα, και το συνεπαρμό που του δίνει η θεϊκή εμπνοή.

"Η Αποκάλυψη δεν είναι κείμενο ενός καιρού και μιας γενιάς ανθρώπων, αλλά όλων των καιρών και όλων των ανθρώπων.
 

Από τεχνική άποψη

"Προσπάθησα να μείνω όσο μπορούσα πιο κοντά στο παλαιό κείμενο κρατώντας, αν μου το συγχωρούσε η γλώσσα μας, την δομή και τις λέξεις του πρωτότυπου, λέξεις κυρίως με την έννοια που έχει διατηρηθεί και από τη σημερινή μας χρήση.

"Όσο για την λέξη μεταγραφή που χρησιμοποιώ εδώ, για να υποδηλώσω την διαφορά ανάμεσα στις μεταφράσεις από τις παλιές γλώσσες μας και τις μεταφράσεις από τις ξένες, αισθάνομαι βαθύτατα ότι πρόκειται για δυο ολωσδιόλου διαφορετικές λειτουργίες.

"Μια λέξη δεν είναι ποτέ μόνη της, εκτός αν την απομονώσουμε στο πολύ χοντρό νόημά της. Απαρτίζεται από συνειρμούς που κάνουν και την αισθανόμαστε ριζωμένη με άπειρες λεπτές ρίζες στην δική της γλώσσα στο δικό της χώμα στο δικό της κόσμο και κανέναν άλλον. Βέβαια Το πέρασμα του καιρού αλλάζει πολλά σε μια λέξη, τα νοήματα γλιστρούν, μετακινούνται. Όμως όσο κι αν το πιστεύω αυτό, δεν μπορώ να πω, ότι όταν θέλω να κάνω νοητή και αισθητή στην σημερινή γλώσσα μας μια λέξη που έζησε στις διάφορες αρχαιότητες μας είτε την διατηρήσαμε είτε όχι, την αντικρίζω και την μεταχειρίζομαι με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που θα αντίκριζα και θα μεταχειριζόμουν λέξεις από ξένες γλώσσες. Το πράγμα που με ενδιαφέρει προπάντων είναι να γίνει συνειδητό ότι πρόκειται για δύο διαφορετικές μεταφραστικές λειτουργίες. Το αν θα υιοθετηθεί τελικά η λέξη μεταγραφή για την μετάφραση των παλαιών συγγραφέων είναι για μένα θέμα δευτερεύον

"Τη στιγμή που τυπώνεται τούτη η μεταγραφή, νομίζω πως έχω το χρέος να προσθέσω ότι πήρα την απόφαση γιατί πιστεύω πως η εργασία μου προσφέρει κάτι στην κοινωνία όπου με έταξε ο Θεός. Υπάρχουν ίσως άνθρωποι που δεν την χρειάζονται. Κυρίως εκείνοι που είχαν την ευλογία να καταγίνουν και να μάθουν τα παλαιότερα ελληνικά μας, ώστε να μην τους διαφεύγει καμιά απόχρωση από τα νοήματα τους. ΄Η εκείνοι που έχουν πάρει την έξη να τα διαβάζουν χωρίς να τα καταλαβαίνουν να πληρότητα και να ξαφνίζουνται αν κανείς δοκιμάσει να δώσει την ατόφια, και επομένως την σκληρή, έκφρασή τους στην σημερινή γλωσσική μας χρήση. Όμως αυτοί είναι λίγοι και το δικαίωμα να επικοινωνεί με τις γραφές, καθώς και το δικαίωμα να μαθαίνει σωστά τη γλώσσα του, το έχει πιστεύω, ο ελληνικός κόσμος ολόκληρος.

"Η εργασία μου δεν πρέπει να θεωρηθεί σαν εργασία οριστική. Θα ευχόμουν να κοιταχτεί σαν αφορμή για σοβαρή σκέψη πάνω σε ένα σπουδαίο θέμα, για φωτισμένη κρίση και καλοπροαίρετη επίκριση. Αλλά το θέμα, για φωτισμένη κρίση δεν είναι δουλειά ενός μόνο ανθρώπου, αλλά δουλειά γενεών. Θέλω να πω ότι κάθε ελληνική γενεά πρέπει να μπορεί να δώσει έμπρακτα την αδέσμευτη απόκριση της.

"Δυστυχώς είμαστε έτσι οργανωμένοι και έχουμε δημιουργήσει τόσες αποθαρρυντικές δυσκολίες γύρω από κάθε ανάλογη εργασία, που θα λιγοστεύουν, νομίζω, ολοένα περισσότερο οι πιθανότητες να υπάρξουν άνθρωποι για να αφιερωθούν σ' αυτές τις προσπάθειες. Η γενική κατάστασή μας, πολύ το φοβούμαι, είναι τέτοια ώστε να απονεκρώνει κάθε ενδιαφέρον και κάθε καλή θέληση. Και εγώ ο ίδιος δεν θα δοκίμαζα τούτη την απόπειρα αν δεν έβλεπα με λύπη μεγάλη πόσο χειροτερεύουν οι μεταφράσεις και παραφράσει των γραφών που ωστόσο κυκλοφορούν πλατιά. Από αυτή την άποψη η θέση μας είναι πολύ χειρότερη πάρα στον καιρό της τουρκοκρατίας.

"Δεν θέλω να κουράσω μνημονεύοντας τα πολλά παραδείγματα που υπάρχουν, αλλά όποιος ενδιαφέρεται ας παραβάλει πόσο μεγαλύτερη ζωντάνια έχει η μετάφραση που ενθαρρύνει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρις (πρώτη έκδοση 1638) και η μετάφραση στην κοινή διάλεκτο, που διαδίδεται κατά κόρον από την βρετανική βιβλική εταιρεία και πρέπει να υπάρχει σχεδόν σε κάθε ελληνικό σπίτι πιστού, αν όχι στο εσωτερικό τουλάχιστον στο εξωτερικό.

"Χάσαμε αλήθεια πολύ καιρό. Είναι περίεργο πόσο σπαταλούμε κάποτε τα υπάρχοντα μας. Και η γλώσσα μας χάνει ολοένα ευκαιρίες για να γίνει μια γλώσσα εύρωστη, γυμνασμένη και αποτελεσματική. Θα είχε τόσα πολλά να ωφεληθεί αν αποφάσιζε να ασκηθεί πάνω σε αυτά τα κείμενα. Συλλογίζομαι άλλους λαούς. Δεν θέλω φυσικά να τους παραβάλω με τη δική μας περίπτωση, που είναι ολωσδιόλου ιδιόμορφη, και χρειάζεται ιδιαίτερη, αφανάτιστη και σοβαρή μελέτη, γιατί αυτά τα κείμενα ήταν δικά μας ή έγιναν δικά μας από την εποχή του Χριστιανισμού. Όμως κοιτάζοντας την πρόσφατη ζωή μας, στα χρόνια της παλιγγενεσίας, όπως τα ονομάζουμε, δεν μπορώ να βγάλω από το νου μου πόσο οι γραφές τους έπλασαν αυτούς τους λαούς, τους ανέπτυξαν και τους βοήθησαν να αρθρώσουν καλύτερα την δική τους γλώσσα. Είναι γνωστή η κολοσσιαία επίδραση που άσκησε τους αγγλοσάξονες η μετάφραση της Βίβλου. Και πόσο μεγάλο γεγονός ήταν για την ιστορία του κόσμου η αποστολή από το Βυζάντιο των Θεσσαλονικέων αδελφών Κυρίλλου και Μεθόδιου. Αυτοί έκαναν και την πρώτη σλαβική μετάφραση των Γραφών και δημιούργησαν το σλαβικό αλφάβητο. 

 
"Αφήνεται κανείς σε πικρές σκέψεις αν αναλογιστεί πως αν έλειπε η παρόρμηση για την μετάφραση των εβδομήκοντα, όπως λείπει και τώρα, και δεν είχε πραγματοποιηθεί εκείνο το έργο, θα είχε χάσει η γλώσσα μας ένα κείμενο βασικά αποφασιστικό για την τροπή που πήρε εξαρχής ο Χριστιανισμός, η μοίρα του ελληνισμού και ιστορία της ανθρωπότητας ολόκληρη. Έχω ακούσει την άποψη ότι η μετάφραση των γραφών μπορεί να προκαλέσει δυσχέρειες δογματικές. Αλλά ποτέ δεν υποστήριξα, ούτε το διανοήθηκα ποτέ, ότι είναι δυνατό η μετάφραση να αντικαταστήσει το πρωτότυπο, είτε όταν πρόκειται για το δόγμα, είτε όταν πρόκειται για την λατρεία.

"Αυτά τα θέματα ανήκουν αποκλειστικά στην Εκκλησία και δεν πέφτει κανένας λόγος σ' εμάς τους λαϊκούς.

" Όμως η φροντίδα για την γλώσσα μας είναι πράγμα που ενδιαφέρει τον καθένα από μας σ’ όποια γωνιά της γης κι αν βρίσκεται. Άλλωστε δημοσιεύω πλάι στην μεταγραφή μου, και το πρωτότυπο, τονίζοντας όσο μπορώ πως αυτό είναι το μόνο έγκυρο για το δόγμα και την λατρεία.

"Αυτά έχω να πώ, για την ώρα, πάνω στην ελάχιστη τούτη προσφορά μου σε μια μεγάλη υπόθεση. 

"Καταπιάστηκα με δύσκολο κείμενο ωστόσο τις δυσκολίες τις εξαγόραζε η χαρά καθώς παρατηρούσα πόσο κοντά μπορεί να είναι, ύστερα από 2000 χρόνια, με τα σημερινά μας ελληνικά, αυτός ο θεόσταλτος λόγος. Θα έλεγα ακόμη πως μολονότι, καθώς το εξήγησαν σοφοί γραμματολόγοι, πρόκειται για τα μικρασιατικά ελληνικά ενός ανθρώπου που δεν είχε σπουδαία λογοτεχνική μόρφωση κι έκαμε ανυπόφορες ασυνταξίες, ένιωσα το πρωτότυπο να στέκεται ψηλότερα και από τη δική μου απόδοση και από τις μεταφράσεις στις ξένες γλώσσες που γνωρίζω. Αλήθεια τούτο με έκανε να συλλογιστώ πολλές φορές την βαθιά παρατήρηση του Συνέσιου, Επισκόπου Πτολεμαΐδας : "Πνεύμα θείον υπερορά μικρολογίαν συγγραφικήν".

Ιούνιος 1966

Γ. Σ. 

Παρατηρήσεις: Η επιλογή των αποσμάτων αποτελεί μεγάλο μέρος του Προλογίσματος του συγγραφέα. Η παραγραφοποίηση του κειμένου αφορά τους σκοπούς της Φιλαρέτης, όπως και τα bold! Αν ο συγγραφέας θεώρησε χρέος του να κάμει τούτη την μεταγραφή, με παρακίνησε κι εμένα να θεωρήσω πως είναι χρέος μου να διαδώσω όσο μπορώ, την βαθειά και  υπεύθυνη συλλογιστική και την απόφασή του. Και μαζί να συμβάλω επ' αγαθώ στο μέτρο που μου αναλογεί. Οι καιροί οι μενετοί!

Άγιος Σπυρίδων, Επίσκοπος Τριμυθούντος {Αναδημοσίευση από παλαιότερη ανάρτηση]

Και σήμερα,  μνήμη του Αγίου Σπυρίδωνα! Πώς να ξεχάσω τον Άγιο τούτον, που τόσες φορές μου παραστάθηκε, είτε με συνώνυμο καλό φίλο, είτε με θαυμαστή συνδρομή στην προσευχή μου, είτε και με συναπάντημα συνώνυμης ωραίας ψυχής!

Γεννήθηκε στην Άσσια της Κύπρου, από εύπορη οικογένεια και ήταν βοσκός. Παντρεύτηκε αλλά έχασε ενωρίς τη συμβία του και παρηγορήθηκε με τη χειροτονία του και την αφοσίωση στη χριστιανική διδασκαλία.

Ο Άγιος Σπυρίδων που τη μνήμη του σήμερα τιμούμε, βρέθηκε κι αυτός, όπως κι ο Άγιος Νικόλαος, ανάμεσα στους Πατέρες της Α' Οικουμενικής Συνόδου, το 325 μ.Χ. στη Βιθυνία της Μ. Ασίας. Για τούτο και μόνο του χρωστούμε, οι Έλληνες κι οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, ξεχωριστή χάρη κι ευγνωμοσσύνη.

Με το κύρος της αγίας και ηθικής ζωής του, στην Α' Οικουμενική σύνοδο, συμμετείχε και "κατατρόπωσε" τους Αρειανούς. Έτσι,  αναδείχτηκε από τους λαμπρούς υπερασπιστές της Ορθόδοξης πίστης. Όπως αναφέρει η παράδοση, αφού μίλησε για λίγο, κατόπιν έκανε το σημείο του Σταυρού και με το αριστερό χέρι, που κρατούσε ένα κεραμίδι, εις τύπον της Αγίας Τριάδος είπε: «Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρός» και έκανε να φανεί προς τα επάνω απ' το κεραμίδι φωτιά, δια της οποίας είχε ψηθεί αυτό. Όταν δε είπε: «Καὶ τοῦ Υἱοῦ», έρρευσε κάτω νερό, δια του οποίου ζυμώθηκε το χώμα του κεραμιδιού. Και όταν πρόσθεσε: «Καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» έδειξε μέσα στη χούφτα του μόνο το χώμα που απέμεινε.

Στην Κέρκυρα, όπου φυλάσσεται, το σκήνωμα του Αγίου Σπυρίδωνος λιτανεύεται τέσσερις φορές το χρόνο, για τ' αλησμόνητα και σωτήρια θαύματα του Αγίου. Την Κυριακή των Βαΐων για την απαλλαγή του νησιού από επιδημία πανώλης το 1629 μ.Χ. Το Μεγάλο Σάββατο γιατί το έτος 1533 μ.Χ. το νησί επλήγη από μεγάλη καταστροφή της σοδιάς των σιτηρών. Την 11η Αυγούστου για την διάσωση του νησιού από σφοδρή επιδρομή των Τούρκων το 1716 μ.Χ. και την πρώτη Κυριακή του μηνός Νοεμβρίου για δεύτερη επιδημία πανώλης το 1673 μ.Χ.

Για τη ζωή και το θάνατο του Αγίου Σπυρίδωνα, πολλά περισσότερα, στον Ορθόδοξο Συναξαριστή. 

Ο Άρειος

Ο Άρειος, γεννήθηκε στη Λιβύη και σπούδασε στην Αλεξάνδρεια. Η πολύπλευρη (ανάμεσα σε άλλα και φιλοσοφική)  μόρφωσή του, αλλά και η δεινότητά του, όχι μόνο η επιστημονική αλλά και η περί των θείων Γραφών, τον έκαναν πασίγνωστο αλλά και αξιοσέβαστο.

Χειροτονήθηκε, από τον Επίσκοπο (Αλεξανδρείας) Πέτρο, διάκονος της Εκκλησίας της Αλεξανδρείας. Από τότε και μετά, αποκαλύπτεται ο ισχυρός και εμμονικός χαρακτήρας του. Άρχισε να αντιτίθεται ακόμη και στον Επίσκοπο Πέτρο σε ζητήματα Εκκλησιαστικά και κυρίως δογματικά και διαμαρτυρήθηκε, εναντίον  του  Επισκόπου του, για τα μέτρα που αυτός έλαβε. Για το λόγο αυτόν απεπέμφθη από την Αλεξάνδρεια.

 Όταν  μετά  από καιρό, απεβίωσε ο Πέτρος και τον διεδέχθη ο  -διακρινόμενος για την πρότητα των τρόπων του- Αχιλλάς, ο Άρειος ζήτησε από την Εκκλησία συγγνώμη και έγινε πάλι δεκτός από αυτήν και το  212 χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος.

Το περί τριαδικού Θεού δόγμα του Χριστιανισμού, το οποίο από τον καιρό που διατυπώθηκε "σκανδάλισεν Ιουδαίους και Έλληνας", και δημιούργησε αιρέσεις και έριδες, παρέσυρε και το ορμητικό κι ανήσυχο πνεύμα του Αρείου, που δυσφορούσε για τον ανυπέρβλητο φραγμό του δόγματος, κι αναζητούσε, [με την ελευθερία του πνεύματος που αγαπά να ξεπερνάει τα διλήμματα και να υποτάσσει τα πάντα στον ίδιο έλεγχο και στην ιδία εξουσία], τρόπο ν' αρνηθεί τη δογματική τριαδικότητα του θεού, έτσι ώστε απόλυτα ελεύθερος και ανεμπόδιστος να εισχωρήσει στα βασίλεια των μυστηρίων για να τα ερευνήσει.

Ο Άρειος αφού μελέτησε πολύ καλά τις θεωρίες της Αλεξανδρινής και της Αντιοχειανής Σχολής κράτησε από αυτές  όσα ταιριάζανε με εκείνα που ο ίδιος πρέσβευε, και τα διαμόρφωσε σε μια δική του θεωρία, μαζί και με όσα είχε προσλάβει και από πνευματικούς ανθρώπους (Ωριγένη Λουκιανό, Μελέτιο κλπ) των οποίων είχε ενστερνισθεί απόψεις και διδαχές.

Στη συνέχεια, για τη  διάδοση και την επικράτηση της διδασκαλίας του, ο Άρειος  συνέταξε διάφορα άσματα και ποιήματα και τα μοίρασε στον λαό. Η διδασκαλία του βρήκε απήχηση σε πολλούς, τόσο μεταξύ των κληρικών, όσο και ανάμεσα σε λαϊκούς. Από αυτούς άλλοι θεωρούσαν πως η γνώμη του Αρείου ήταν σωστή, κι άλλοι πως δεν μπορούσε να βλάψει την αληθινή πίστη και το  δόγμα για την τριαδικότητα του Θεού.

Η διδασκαλία του Aρείου.

Ο Άρειος δογμάτισε ότι "ο υιός και λόγος του Θεού είναι μεν προ παντός χρόνου, αλλ' ουχί και υπάρχων, «ην ότε ουκ ην» και ότι δεν εγεννήθη εκ του πατρός, αλλά θελήματι του πατρός εκ του μηδενός εκτίσθη και επομένως ήτο κτίσμα εξ ουκ όντων, ότι ο Θεός δεν ήτο πάντοτε πατήρ, ουδ' ο υιός υπήρχε πριν γεννηθή, δηλ. κτισθή, αλλ' ουδέ εκ της ουσίας του πατρός αλλά ξένος αυτού κατ' ουσίαν, και επομένως ουδέ Θεός αληθινός, αλλά μετοχή θεοποιηθείς", κι έτσι ανέπτυξε το φιλοσοφικό του σύστημα, δηλαδή την αίρεσή του, με την οποία δέχεται ότι "συμβιβάζει την Μοναρχία και Μονοθεία προς την περί Τριαδικού Θεού του Χριστιανισμού διδασκαλίαν".
 
Ο Αθανάσιος, ο Μέγας -Στιβαρός αντίπαλος

Εκείνα τα χρόνια, ανάμεσα στους κληρικούς που περιστοίχιζαν τον Eπίσκοπο Αλεξανδρείας  ήταν και ο 20ετής διάκονος, Αθανάσιος. Νους βαθύς, με αυστηρή λογική, επιστήμη ευρεία, ωραίο λόγο , και απαράμιλλη ρητορική τέχνη, επρόκειτο να αντιπαρατεθεί προς  τις νέες θεωρίες κι αμφισβητήσεις που απειλούσαν την ουσία και την προέλευση της χριστιανικής διδασκαλίας.

Ο Αθανάσιος πρακτικός, οξύννους, ευφραδής, αξιόζηλος και με τόλμη, αμέσως εννόησε περί τίνος επρόκειτο και διείδε το βάραθρο, στο οποίο κινδύνευε να πέσει η Χριστιανική Πίστη. "Ο Αθανάσιος βλέπων το ασταθές του χαρακτήρος του αντιπάλου του, το ευμετάβολον και παλίμβουλον", επείσθη οτι ο Άρειος είτε επειδή δεν τολμούσε να εξηγήση σαφώς, είτε επειδή δεν είχε συνείδηση για το  τελικό συμπέρασμα των συλλογισμών αυτού, παρ' όλα αυτά "έτεινεν εις το ν' αρνηθή την θείαν του Σωτήρος φύσιν και καταβιβάση το κήρυγμά του εις την τάξιν ανθρωπίνου δόγματος", παραδίδοντας αυτό απογυμνωμένο από την πανοπλία της θείας αποκαλύψεως, στις διάφορες -σοβαρές ή/και χυδαίες- προσβολές των εχθρών και των αμφισβητιών αυτού.

Για το λόγο αυτόν, ώρμησε σε τούτον τον αγώνα με πολλή πεποίθηση, και βγήκε θριαμβευτικά νικητής. Αφιέρωσε ολόκληρη την ζωή του και όλες του τις πνευματικές και σωματικές δυνάμεις στην υπεράσπιση του ενσαρκωθέντος Λόγου με τέτοιο ατρόμητο θάρρος, ώστε δικαίως ονομάστηκε κατόπιν «Μέγας, στύλος και υποστηρικτής της του Χριστού Εκκλησίας».

Ο Μέγας Κωνσταντίνος

Στα χρόνια αυτά τα σκήπτρα του αχανούς Ρωμαικού Κράτους κρατάει ο (Μέγας και Ισαπόστολος) Κωνσταντίνος. Αυτός δυσανασχετούσε για το σχίσμα που απειλούσε την Εκκλησία, και απέστειλε στην Αλεξάνδρεια πρώτα-πρώτα επιστολή προς τον Επίσκοπον Αλέξανδρον, αλλά και προς τον Άρειο, παραινώντας τους να σταματήσουν να ερίζουν, να συμφιλιωθούν και να αποκαταστήσουν  την ειρήνη της Εκκλησίας.

Μάταιος κόπος. Διότι ο κομιστής της επιστολής, ο Επίσκοπος Κορδούβης, σαν έφτασε στην Αλεξάνδρεια, συμφώνησε με τον  Επίσκοπο Αλέξανδρο και κατεδίκασε τον Άρειο. Ο δε Άρειος, από την άλλη μεριά,  έγραψε πρός τον Κωνσταντίνο, μια επιστολή κάπως αυθάδη, παραπονούμενος για το ότι τιμωρήθηκε και του επεβλήθη  αργία.

Ο Κωνσταντίνος ως προς την ουσία του ζητήματος δεν είχε ιδίαν γνώμη και πεποίθηση, και κατ' αρχάς έδειξε κάποια αδιαφορία, επηρεασμένος ίσως και από τον Ευσέβιο (που ήταν καλός του φίλος και συμπαθούσε τον Άρειο) και γι' αυτό μάλλον δεν διέβλεψε πόσο επικίνδυνη ήταν η δοξασία του Αρείου.

Όμως, σαν επέστρεψε ο Επίσκοπος Κορδούβης άπρακτος, κι ο Κωνσταντίνος έμαθε για τις ταραχές που γίνονταν στην Αλεξάνδρεια, "καθ' ας οι όχλoι ουδέ τας εικόνας αυτού εσεβάσθησαν" τότε κατάλαβε ότι κάτι σοβαρότερο γινότανε, κι έστειλε στον Άρειο Επιστολή, καλώντας τον να 'ρθεί στη Βασιλεύουσα και να εξηγήσει ο ίδιος (ο Άρειος) στον Βασιλέα, τί ακριβώς συμβαίνει και ποιό είναι το δόγμα που αυτός πιστεύει.


Ο Άρειος παρουσιάστηκε λοιπόν μπροστά στο Βασιλιά, αλλά στη συζητήση αυτή, τόσο τον μπέρδεψε τον Κωνσταντίνο, " περί τας τοιαύτας λεπτολογίας ανεπιτήδειον (όντα)", ώστε τον έκανε να αμφιβάλει. Και πάντως, η διχόνοια και η ταραχή των πνευμάτων εξακολουθούσε, κι ούτε  φαινόταν τρόπος θεραπείας, έως ότου ο Βασιλιάς, "επενόησε το πρακτέον κατά την προκειμένην δυσχέρειαν και συνεκάλεσεν εν Νικαία της Βιθυνίας τους πανταχού Ιεράρχας της Χριστιανωσύνης εις Οικουμενικήν Σύνοδον, όπως εξετάσασα την του Αρείου διδασκαλίαν, λύση οριστικώς την μεγάλην ταύτην διαφοράν και αποδώση τη Εκκλησία την ποθουμένην ειρήνην".


[Παρατέθηκαν αποσπάσματα, από το βιβλίο του Αγίου Νεκταρίου «Αι οικουμενικαί σύνοδοι της του Χριστού Εκκλησίας, που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1892), αυτούσια, για λόγους προσοχής στο δογματικό μέρος ή διασκευασμένα στην καθομιλουμένη, για ευκολία και αμεσότητα].

Μόλις "άρθηκε" το απαγορευτικό!

 

Διαβάζω σε ιστοσελίδα ειδήσεων: "Προπαραμονή Χριστουγέννων και μόλις άρθηκε το απαγορευτικό (...)".

Η σημασία της καλής γνώσης και της καλής χρήσης της γλώσσας είναι ουσιώδης. Όχι μόνο για να καταλαβαινόμαστε κατά την ιδιωτική μας επικοινωνία με οποιουσδήποτε, αλλά πολύ περισσότερο και για πολλούς λόγους, στην δημόσια έκφρασή μας, και κυρίως:

• Για να μην αυθαιρετούμε πέραν των εσκαμμένων
• Για να μην αποτελούμε αρνητικό παράδειγμα
• Για να μην καταντούμε σαν την Μαντάμ Σουσού, παριστάνοντας ότι γνωρίζουμε πράγματα με τα οποία δεν έχουμε σχέση.
• Για να αποφεύγουμε την γελοιοποίησή μας

Η αποφυγή του αρνητικού ενδεχομένου σχετικά με την εκτίμηση προς το πρόσωπό μας [για τις γνώσεις μας], δεν μας στερεί ασφαλώς την δυνατότητα να εκφρασθούμε ποιητικά, λογοτεχνικά, ή δημιουργικά, όπου υπάρχει αυτό το περιθώριο.

Αλλά, είναι κοινώς γνωστό πως δεν υπάρχει ελληνική λέξη "άρθηκε". Την δημιουργία αυτή θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε "νεολογιστικό πικασσισμό" [παραπέμποντας στην απάντηση του ζωγράφου προς τον Χίτλερ: Θυμηθείτε, πως όταν ο Χίτλερ εθαύμασε τον πίνακα "Γκουέρνικα" που παρίστανε θηριωδίες, ερώτησε τον μεγάλο ζωγράφο αν το έργο αυτό είναι δικό του. Κι εκείνος του άπαντησε "Όχι. Είναι δικό σας"].

Ο λεκτικός τύπος "άρθηκε" αποτελεί αδόκιμη και απαράδεκτη εκδημοτικοποίηση του παθητικού αορίστου (ήρθη) του ρήματος (της αρχαίας Ελληνικής) "αίρω" [που θα πεί ανακαλώ, σηκώνω, καταργώ κλπ].

Το ρήμα αυτό, στην καθομιλουμένη και πολύ περισσότερο στην δημοτική, δεν απαντάται αυτούσιο, εκτός από τα παράγωγά του (άρση, κάθαρση) ή σε περιπτώσεις επιστημονικής ορολογίας. Τυχόν χρήση του ρήματος αυτού στην δημοτική είναι οπωσδήποτε ελλειπτική και οι συχνότερες εμφανίσεις του, χωρίς να ξενίζει η χρήση τους, είναι ο ενεστώτας ενεργητικής και παθητικής φωνής (αίρω, αίρομαι), ο παθητικός μέλλων (θα αρθώ/αρθείς/αρθεί) και η υποτακτική παθητικού αορίστου (να αρθεί), εκδημοτικοποιημένοι ασφαλώς.

Ενεργητική φωνή            Παθητική φωνή                 Μέση φωνή

Ενεστώς: Αίρω                    Αίρομαι
Πρτ:       ήρον                      Ηρόμην
Μελλων: αρώ                      Αρθήσομαι                        Αρούμαι
Αόριστος: ήρα                    Ήρθην                                Ηράμην
Παρακ. ήρκα                     ΄Ηρμαι
Υπερσ:. ήρκειν                   Ήρμην

Είναι άγνωστο το γιατί ο συντάκτης, προκειμένου να δηλώσει την λήξη του σήματος για την απαγόρευση του απόπλου των πλοίων [που είχε επιβληθεί λόγω καταστάσεως της θαλάσσης], προτίμησε να δημιουργήσει τον προκλητικά κακόηχο τύπο "άρθηκε", και δεν αρκέστηκε σε μια ισοδύναμη και αποδεκτή διατύπωση.

Η προκαταβολή και η προκατάληψη

 

Συχνά, σε μια συζήτηση,  ακούμε την παραίνεση μην "προκαταβάλεις".... και εν τοις πράγμασιν εννοούμε μην "προκαταλάβεις"!

Η σύνθεση, κάθε σύνθεση, είναι μια δουλειά που θέλει τάξη. Και μάλιστα όταν θέλουμε να φτιάξουμε κάτι "στέρεο", με νόημα και χρήση σωστή, τα υλικά πρέπει να μπαίνουνε στη θέση, που ταιριάζει με τον σκοπό της "κατασκευής" μας.

Το "δύσκολο" είναι, να είναι κανείς σωστός τεχνίτης, δηλαδή να βρεί την σωστή θέση των υλικών και των εξαρτημάτων, έτσι ώστε να υπηρετείται ο σκοπός της κατασκευής μας.

To ανακάτωμα των υλικών είναι στο μυαλό μας. Στην κατανόηση που έχουμε για τα πράγματα. Κατανόηση, δηλαδή γνώση και αντίληψη των πραγμάτων.

Έτσι, όταν λέμε "μην προκαταβάλεις", εννοούμε -αναποδράστως- μην "δώσεις εκ των προτέρων", όπως όταν αγοράζουμε και πληρώνουμε έναντι του όλου τιμήματος (τμηματικά), κι απομένει να γίνει η ολοσχερής εξόφληση στο τέλος, με την παραλαβή.

Ενώ, όταν λέμε "μην προκαταλάβεις" σαφέστατα, εννοούμε "μην θεωρείς δεδομένο", "μην θεωρείς εκ των προτέρων γνωστό". [Αλλά και μην υπαγορεύεις μια αντίληψη, όπως στην περίπτωση που ισχυριζόμαστε κάτι, και στη συνέχεια, αυτό το επαναλαμβάνουν και οι άλλοι. Κάτι δηλαδή, σαν "προ-κατάληψη" της σκέψης τους].

Άλλο πράγμα η πρόληψη. Αυτή έχει προκαταλάβει την σκέψη όλων μας. Μια κοινωνικά παγιωμένη αντίληψη, έχει εγκατασταθεί στο μυαλό μας, χωρίς καμμιά σκέψη δική μας, χωρίς καμμιά δική μας διανοητική διεργασία. Έρχεται από το παρελθόν, και αδυσώπητα μας κυβερνάει! Μέχρι που να προβάλουμε κι εμείς τις αντιστάσεις μας, και να την καταρρίψουμε με λογική και έλεγχο των πραγμάτων.


Λήψη. Κατάληψη. Προκατάληψη. Πρόληψη.
λαμβάνω
κατά+λαμβάνω,
προ+κατα+λαμβάνω
προ+λαμβάνω


Βολή. Καταβολή. Προκαταβολή. Προβολή.
βάλλω
κατά+βάλλω
προ+κατά+βάλλω
προ+βάλλω

Το ποιητικό αίτιο ως ... παράγων θερμοκρασίας!

 

Αρχιμηνιά κι αρχι-χρονιά κι αρχή-καλός μας χρόνος.  Και έπεται ανοησίας η συνέχεια. Εγκαινιάσαμε ένα μετρό που δεν υπάρχει και, ανεπαισθήτως, είχαμε ήδη (από τον Αύγουστο!) βγεί από τα μνημόνια. Ανεπαισθήτως, γιατί κανείς δεν το αντιλήφθηκε, και πουθενά δεν σημειώθηκε η παραμικρή διαφοροποίηση. Εν τω μεταξύ δημιουργήσαμε στα γρήγορα μια Μακεδονία στα σλαβοχώρια, έτσι, απλώς, γιατί... "χρόνιζε, κι είχε καθυστερήσει πολύ" το θέμα!

Μιλάμε, για τα τρέχοντα,  με όρους που δεν βγάζουν νόημα σε καμμιά γλώσσα, ούτε και στη γλώσσα αυτού που ομιλεί και διατυπώνει τις σκέψεις του. Μήπως, χρησιμοποιούμε μια "νεωτερική γραμματική";

Διαβάζω στους protagon.gr/galleries πως" παρά το γεγονός πως η "θερμοκρασία ήταν 26 βαθμοί Κελσίου υπό του μηδενός", ρώσος κολυμβητής βούτηξε στα νερά του ποταμού Γενισέϊ του Κρασνογιάρσκ, επιβραβευόμνος από τον ρώσο Αγιο-Βασίλη, τον Παππού Χιονιά".

Δεν ήξερα πως οι ρώσοι έχουνε για Αγιο-Βασίλη τον Παππού Χιονιά. [Αλλά είναι κατανοητό, να έχουνε οι ρώσοι για παππού τον χιονιά, αφού το χιόνι είναι σχεδόν διαρκώς στην πατρίδα τους. Κατανοητό να τον πούνε και Άγιο Βασίλη. Συμβαίνει σε όλους τους τόπους, να χαρακτηρίζονται από τα πιο συνηθισμένα πράγματα, από τα οποία περιστοιχίζονται οι άνθρωποι στην καθημερινή ζωή τους.

Αντίθετα από την Ρωσία, σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική, ο Άγιος Βασίλης, εμφανίζεται ως (ψευδο)διανομέας διακαώς επιθυμούμενων αγαθών (διαφημιστής), που μας γνωστοποιεί την κυκλοφορία τους μέχρι την πόρτα μας και που μας καλεί να τα απολαύσουμε, αλλά  και να τα χαρίσουμε στους φίλους μας! (Παλαιότερα (ο ψευδοδιανομέας-διαφημιστής) μας καλούσε να τα αποκτήσουμε και με τραπεζικά δάνεια, αν δεν μας αρκούσε ο υπάρχων προϋπολογισμός μας). Γιατί, αυτό ακριβώς ευδοκιμεί σε αυτούς τους τόπους, η (μιμητική/καταναλωτική) κυκλοφορία εμπορευματικών αγαθών, αδιαφόρως και ανεξαρτήτως κόστους, καιρού ή χρημάτων!]

Εκείνο όμως που ήξερα καλά, είναι πως ο Κέλσιος δεν ήταν αυτός που διαμόρφωσε αυτές καθεαυτές τις θερμοκρασίες. Απλώς τις μέτρησε. Ούτε η κλίμακα του Κελσίου ήταν αυτή που διαμόρφωσε τις θερμοκρασίες του περιβάλλοντος, Απλώς, ο Κέλσιος ενέταξε τις θερμοκρασίες στα σκαλοπάτια (στις βαθμίδες) της κλίμακάς του.

Τώρα, τί ακριβώς εννοεί ο δημοσιογράφος όταν ισχυρίζεται πως "η θερμοκρασία ήταν 26 βαθμοί Κελσίου υπό του μηδενός", μόνον αυτός γνωρίζει.

Φαίνεται πως την εποχή των καταλήψεων, πολλά μαθήματα χάθηκαν. Ανάμεσα σ' αυτά και το μάθημα της σημασίας των προθέσεων όταν αυτές συνδυάζονται με τις διάφορες πτώσεις των ονομάτων, τα οποία αυτές συνοδεύουν.

Τα μαθήματα, μπορεί να χάθηκαν όχι για λόγους κατάληψης ή αποχής, αλλά, επειδή, απλώς, δεν διδάχθηκαν! Έτσι, ας μην αδικήσουμε τους καταληψίες.

Αν αναζητήσουμε την αιτία στις οδηγίες της Πολιτείας περί την διδασκαλία της Ελληνικής γλώσσας, μάλλον εκεί θα την βρούμε. Γιατί, η Ελληνική γλώσσα δεν διδάσκεται πια με σκοπό να γίνει κτήμα εσαεί των νέων, που θα την χρησιμοποιούν για να εκφράσουν με ακρίβεια αυτό που θέλουν, κι αυτό που εννοούν, που θα την διδάξουν κι αυτοί στα παιδιά τους μέσα από την σωστή χρήση της. Κάποιος υπουργός μάλιστα, είπε να ορίσουμε την αγγλική γλώσσα γι' αυτόν τον σκοπό. Κάποιος άλλος έκανε εκπτώσεις στις απαιτήσεις για την διδασκαλία της γλώσσας, και ο τελευταίος κάνει εκπτώσεις γενικά στην εκπαίδευση, αλλά κυρίως στην καλλιέργεια των μαθητών μέσα από το σχολείο.

Ας  δούμε αναλυτικότερα το σημερινό αξιοπερίεργο, για να μην αφήσουμε -κι εμείς- κενό, πάνω στο θέμα του σημερινού σημειώματος, και να θυμίσουμε ότι:

• Η πρόθεση υπό, όταν ακολουθείται από γενική πτώση έχει την έννοια του "ποιητικού αιτίου". [Αν αυτό (το ποιητικό αίτιο), δεν είναι γνωστό ως ορολογία, διευκρινίζουμε ότι στην περίπτωση αυτή μιλάμε για το συντακτικό φαινόμενο όπου δηλούται  το πρόσωπο ή το πράγμα από το οποίο προέρχεται η ενέργεια που δέχεται/υφίσταται το υποκείμενο ενός παθητικού ρήματος (ή ισοδυνάμως αυτόν που προκαλεί κάτι σε κάποιον ή σε κάποιο πράγμα ) π.χ. ο Ισαάκ επρόκειτο να θυσιασθεί υπό του Αβραάμ (=ισοδυνάμως, στην καθομιλουμένη, λέμε " ο Ισαάκ επρόκειτο να θυσιασθεί από τον Αβραάμ")].
• Η πρόθεση υπό (στην σύνθεση) με ονομαστική, όπως στην λέξη υποπρόξενος, σημαίνει τον ιεραρχικά κατώτερο.
• Η πρόθεση υπό όταν συντάσσεται με αιτιατική πτώση, έχει την έννοια μιας κατάστασης "κάτω από" την εξουσία, τις εντολές, την κυριαρχία κλπ., π.χ. υπό (την) γερμανική κατοχή, υπό την επήρεια, υπό το μηδέν κλπ.

Έτσι, η φράση του δημοσιογράφου "θερμοκρασία 26 βαθμοί Κελσίου υπό του μηδενός", μας παρέχει μηδενική πληροφορία, γιατί αποτελεί λαθεμένη χρήση των όρων στην δομή της γλώσσας, αφού το μηδέν βαθμοί Κελσίου είναι κατάσταση/επίπεδο της θερμοκρασίας, και δεν μπορεί να παρίσταται ως ικανό (ως ποιητικό αίτιο) να δράσει/να ενεργήσει με λογική ή/και παράλογη κρίση, με αποφασιστικότητα και δυναμισμό, κάτι που θα έκανε ένα έμψυχο όν αφ' εαυτού...

Παρόμοια είναι και η περίπτωση του (...δημοσιογραφικής κυρίως, λεξιπλαστικής παρέμβασης), ανεξαρτήτου βάθους, ανεξαρτήτου καιρού, ανεξαρτήτου κόστους κλπ., αντί για το σωστό

• ανεξαρτήτως βάθους, 
• ανεξαρτήτως καιρού, 
• ανεξαρτήτως κόστους.

Και τούτο, γιατί ούτε το βάθος, ούτε ο καιρός, ούτε και το κόστος (μπορούν να σκεφθούν, να αποφασίσουν και να ενεργήσουν έτσι, ώστε να) είναι ανεξάρτητα και ελεύθερα από εμάς, ή από οποιονδήποτε άλλον που τα καταπιέζει. Εμείς είμαστε αυτοί που θα αποφασίσουμε για κείνα που θέλουμε και δεν θα υποχωρήσουμε μπροστά στο βάθος, τον καιρό ή το κόστος που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε (για να ανασύρουμε το ναυάγιο, να πάμε εκδρομή ή να αγοράσουμε κάτι πολύ ακριβό, κλπ).

Θα ενεργήσουμε, δηλαδή,
ανεξαρτήτως βάθους/καιρού/κόστους
ή
ανεξάρτητα από το βάθος που θα πρέπει να φτάσουμε/ τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατούν/το κόστος που θα πρέπει να καταβάλουμε...

Σημείωση: Όλες, ή τουλάχιστον πολλές από τις προθέσεις, συντάσσονται με περισσότερες από μια πτώσεις των ονομάτων τα οποία τις συνοδεύουν, με την -γνωστή μας- συνέπεια να αλλάζει και η σημασία τους.

Η γλώσσα μας ολισθαίνει επικίνδυνα... και η σκέψη μας ανοηταίνει αναπότρεπτα!

 

Μέρες που είναι κι ανοίγουν τα σχολεία, επίκαιρο βρίσκω το άρθο του δασκάλου Δ. Νατσιού, όπου επισημαίνει πως η γλώσσα μας μεθοδευμένα φτωχαίνει, πράγμα που οδηγεί και την σκέψη μας σε αδιέξοδο.

Κι αυτό έχει ως συνέπεια, η ζωή μας να καταβαραθρώνεται, επειδή, μη σκεπτόμενοι, συμβαίνει

• να αδυνατούμε να αμυνθούμε αιφνιδιαζόμενοι και παραλύοντες από τις πολύπλευρες επιθέσεις που δεχόμαστε (συμφερόντων, ηθών, αρπαγής οικονομικών πόρων, παράδοσης, διεκδίκησης εδαφών, ιδιοποίηση ιστορίας), 
• να αδυνατούμε να διαπραγματευθούμε με τους υποβλέποντες την ουσία και το νόημα της ζωής μας (εταίρους, δανειστές, πολιτικούς, χρηματιστές, τραπεζίτες), αλλά, το χειρότερο είναι, πως
• αδυνατούμε και να προσφύγουμε στην λογική και τις δυνάμεις μας, για να αντιμετωπίσουμε τις επιθέσεις των εχθρών μας και για να οργανώσουμε την προστασία μας, με συνέπεια
• να εξανδραποδιζόμαστε, από ασκεψία, από αμέλεια και αμεριμνησία ή από ευήθεια! 

Οποία κατάντια!

Στό άρθρο του, γράφει ο ακούραστος και άγρυπνος δάσκαλος, για τον παλιμπαιδισμό και την αλεξία (την πενία στην διατύπωση του λόγου, στην έκφραση και, συνεπώς, στην σκέψη), που καλλιεργείται έξυπνα, μεθοδευμένα και καταλυτικά. Ανάμεσα σε πολλά, γράφει ο Δάσκαλος:

"Γιατί να μας ενδιαφέρουν οι επόμενες γενιές; Τι έκαναν ποτέ αυτές για μας;" Γ. Μαξ (κωμικός)
(...) "Το ρήμα είναι το βασικό μέρος του λόγου. Άλλωστε και η λέξη «ρήμα» σημαίνει λόγος. ( « ...παν ρήμα αργόν ο εάν λαλήσωσιν οι άνθρωποι» διαβάζουμε στα κατά Ματθαίον,12, 36). Γι’ αυτό και η αποπτώχευση του λεξιλογίου έχει αρχίσει από τα ρήματα. Υπάρχει μάλιστα κι ένα ρήμα, ρήμα –τσίχλα θα το ονομάζαμε, το συχνόχρηστο «κάνω». Πάρα πολλές λέξεις –σημασίες της ελληνικής έχουν υποκατασταθεί στην χρήση τους από το ρήμα «κάνω».
Να σημειώσω , σκωπτικώς και περιπαικτικώς, ότι το ρήμα «κάνω» το έχει μέσα του ο άνθρωπος εκ γενετής τρόπον τινά (κάνει μαμ και νάνι). Προφανώς ο λαός μας με την χρήση του «κάνω» επιστρέφει στις «ρίζες του, στην νηπιακή ηλικία και σκέψη, ένα είδος παλιμπαιδισμού.

[Αυτό επιμαρτυρείται και από τις πολιτικές του επιλογές. Ψηφίζει πρωθυπουργό νεανία κομμουνιστή-κουμμουνισμός, ίσον, ένας άταφος νεκρός, τυμπανιαίας αποφοράς, που κανείς στην Ελλάδα δεν τολμάει να θάψει ελπίζοντας ίσως στο θαύμα την νεκροφάνειας, κατά τον Γ. Καλλιόρη. Βεβαίως, πλην της αγραβάτωτης εμφάνισης, (....) τα άδεια στομάχια και άντερα ανήκουν σ’ όλους τους χώρους]. 

Επανερχόμεθα στο ρήμα «κάνω» και τα ...καμώματά του. Καταγράφω κάποιες περιπτώσεις. (Το αντικατασταθέν ρήμα σημειώνεται εντός παρενθέσεως). 

Έκανε (πραγματοποίησε) δρομολόγια
Κάνει (εκτελεί) ανασκαφές
Έκανε (υπέβαλε) μήνυση
Έκανε (προέβη σε) δηλώσεις
Έκανε (συγκρότησε) επιτροπή
Έκανε (κατήρτισε) πρόγραμμα
Έκανε (διετέλεσε) υπουργός
Κάνει (υπηρετεί) την θητεία του
Έκαναν (προέβαλαν) άμυνα
Κάνει (φοιτά σε) φροντιστήριο
Έκανε (υπεβλήθη σε) εγχείριση
Έκανε (προξένησε) ζημιές
Κάνει (παριστά) τον τρελό
Έκανε (ενήργησε) επιθεώρηση
Έκανε (διεξήγαγε) διαπραγματεύσεις
Έκανε (διέπραξε) έγκλημα
Έκανε (άσκησε) προσφυγή
Έκαναν (κήρυξαν) απεργία
Έκανε (συγκάλεσε) σύσκεψη
Κάνει (διδάσκεται) αγγλικά
Κάνει (παραδίδει) γαλλικά
Έκανε (πέτυχε) παγκόσμιο ρεκόρ
Έκανε (οργάνωσε) εκδήλωση
Έκανε (έχτισε) σπίτι
Έκανε (εμφάνισε) ρυτίδες.
Και ένα τελευταίο:
Έκανε (κορόιδεψε τον λαό) διάγγελμα στην Ιθάκη.

Ο κατάλογος είναι ενδεικτικός και μπορεί ο καθείς να επισυνάψει, «να κάνει» τις προσθέσεις του και όσα «κατά διάνοιαν έχει».
 
Όπως έγραψε σε κείμενό του, το 1985, ο Γ. Μπαμπινιώτης: «Χρειάζεται αλήθεια, να σημειώσουμε πως η λεξιλογική αυτή ισοπέδωση είναι, κατά κανόνα, μεταφορά στην γλώσσα μας των πολυεθνικών λέξεων do και faire, που έχουν εισαχθεί στην Ελληνική μέσα από άθλιες ως πρόχειρες κακοπληρωμένες μεταφράσεις, από ξενικές μιμήσεις και πονηρές διαφημίσεις». («Δημόσιος διάλογος για την γλώσσα», συλλογικός τόμος, εκδ. ΔΟΜΟΣ, σελ. 27).
 
Και ας προσέξουμε, αυτό το «θαυματουργό» ρήμα «κάνω», δεν καταργεί μόνο τα εντός παρενθέσεως ρήματα των ανωτέρων παραδειγμάτων, αλλά και εκείνα των οποίων παράγωγο είναι το αντικείμενο.
 
Έτσι με τα «κάνω άμυνα», «κάνω διαπραγματεύσεις», «κάνω προσφυγή» κλπ, δεν καταργούνται μόνο τα ρήματα, προβάλλω, διεξάγω, ασκώ αλλά και το αμύνομαι, διαπραγματεύομαι, προσφεύγω.
 
Αν νομίζουν κάποιοι, ότι αυτά είναι ανώδυνα, ανεπαίσχυντα και ...υπερβολικά, τους παραπέμπω στον Όργουελ, στην περιγραφή της μελλοντικής γλώσσας της «Νέας Ομιλίας», από το 1948 ακόμη (Άλλαξε την σειρά των αριθμών 4 και 8 και ονόμασε το έργο του «1984»).
 
«Στον αυτοματισμό και την αχρήστευση της σκέψης, βοηθούσε και το γεγονός, ότι υπήρχε πολύ μικρή εκλογή στις λέξεις. Το λεξιλόγιο της "Νέας Ομιλίας" σε σύγκριση με το δικό μας, ήταν πολύ μικρό, και αναζητούσαν διαρκώς καινούργιους τρόπους να το λιγοστεύσουν πιο πολύ. Η "Νέα Ομιλία" διέφερε πραγματικά από όλες τις άλλες γλώσσες σε τούτο: Κάθε χρόνο γινόταν πιο φτωχή αντί να εμπλουτίζεται. Κάθε αφαίρεση που της έκαναν, ήταν κέρδος, γιατί όσο λιγότερη ευχέρεια έχει κανείς να διαλέγει ανάμεσα σε λέξεις , τόσο μικρότερος είναι ο πειρασμός να σκεφθεί. Έλπιζαν να δημιουργήσουν τελικά μία ομιλία που θα έβγαινε από το λαρύγγι χωρίς καμμιά συμμετοχή του εγκεφάλου». (μεταφρ. Ν. Μπάρτης, εκδ. Κάκτος, 1978, σελ. 305-6)...".Πηγή 

Γι' αυτά μιλούσε κι ο Κολοκοτρώνης, ο Γέρος του Μωριά, "Προς τους Νέους" το 1838, και γι' άλλα πολλά και παρόμοια (δείτε όλον τον λόγο του εδώ), γιατί πέρα από τους μικρούς μαθητές, την ίδια ανάγκη -πλουτισμού των εκφραστικών, των στοχαστικών και γνωστικών τους μέσων-  έχουνε και οι φοιτητές των πανεπιστημίων μας.

Αναγάγω, αναγάγεις αναγάγει... και τρία πουλάκια κάθονται!

 

Αχ! Αυτή η γραμματική μας!

Η Γλώσσα μας, είναι ένα διαρκές θύμα, που ο κάθε δοκησίσοφος -από άγνοια της γραμματικής- την κατακρεουργεί κατά τις δυνάμεις του, κατά τις ανάγκες του, ίσως,  και για να μας δείξει την ευφράδεια και την γλωσσική δεινότητά του!

"Δυστυχώς, η σημερινή Κυβέρνηση κάποιες φορές αναγάγει την εξωτερική μας πολιτική σε πεδίο άσκησης προσωπικών στρατηγικών..." λέει (εδώ) ο βουλευτής, που θεωρεί ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα, στο πλαίσιο της ελευθερίας της έκφρασης,  να καίει την σημαία, αν έτσι αισθάνεται. Δεν έμαθε φαίνεται, πως η έκφραση προϋποθέτει την σκέψη και την κρίση; Δεν έμαθε, πως κάθε επιλογή, στον κόσμο των ενηλίκων και των εντίμων, έχει και συνέπειες;

Κι εγώ που έχω την ελευθερία να κρίνω τον πολιτικό λόγο των πολιτικών, αποδέκτες του οποίου είμαστε όλοι εμείς οι πολίτες, σκέφτομαι την τελευταία ρήση του συμπατριώτη μου, και ανατριχιάζω.

Θα μείνω λοιπόν στο φραστικό ζήτημα, και δεν θα αξιολογήσω τον πολιτικό του λόγο, γιατί αφεαυτού είναι έωλος. Δεν είναι αρμόδιος να μιλάει για εθνικές πολιτικές και εθνικά ζητήματα ο άνθρωπος που θεωρεί πως "ο καθένας μπορεί να καίει το εθνικό μας σύμβολο -την Σημαία μας-  κατά βούληση, έτσι, επειδή ... του την έδωσε!"

Άγω και σε σύνθεση με την πρόθεση ανά: ανάγω.

Ο τύπος αναγάγει είναι γραμματικά υπαρκτός στα νεοελληνικά (υποτακτική γ΄εν. αορίστου), αλλά συντακτικά ανύπαρκτος ως ρήμα κύριας πρότασης! Δηλαδή, ανύπαρκτος ως κύριο συστατικό αυτόνομης έκφρασης. Δηλ. ως ρήμα μιας πρότασης που δεν εξαρτάται, δεν συμπληρώνει ή δεν αποδίδει το πλήρες νόημα μιας άλλης πρότασης.

Ετούτο το ρήμα είναι τόσο σημαντικό, που δεν πάει, ακόμη κι ένας που χρημάτισε υπουργός, να μην γνωρίζει πώς να το χρησιμοποιεί.

Κυρίως, γιατί το ρήμα ετούτο είναι η βάση, η πηγή της... "αγωγής"!

Δείτε μερικά από τα παράγωγά του:
αγωγή/(απαγωγή/διαγωγή/επαγωγή/παραγωγή/μεταγωγή)
αγωγός, αγών, άξων, ακτέον (περιακτέον/εξακτέον/εισακτέον/προακτέον/επακτός/επείσακτος)
-αγός-ως δεύτερο συνθετικό μέρος, στις λέξεις λοχαγός, ουραγός, ξεναγός, στρατηγός, αρχηγός κλπ

Οι χρόνοι του ρήματος στην ενεργητική, μέση και παθητική φωνή, είναι:

Ενεστώτας ανάγω /ανάγομαι
Παρατατικός ανήγον /ανηγόμην
Μέλλων ανάξω / ανάξομαι /αναχθήσομαι
Αόριστος β΄ανήγαγον (με αττικό αναδιπλασιασμό) /ανηγαγόμην /ανήχθην
Παρακείμενος αναγήοχα /ανήγμαι
Υπερσυντέλικος ανηγηόχειν / ήγμην και ηγμένος ήν

Ας σημειωθεί, πως με την χρήση της δημοτικής, έχει καταργηθεί η χρήση πολλών από τους χρόνους του ρήματος αυτού. Έτσι,

• δεν έχουμε τον παρατατικό, 
• για τον μέλλοντα λέμε "θα ανάγω", 
• για αόριστο μετατρέψαμε το ήγαγον στο κακόηχο κι αδόκιμο "ανήγαγα" 
• και για παρακείμενο και υπερσυντέλικο λέμε έχω/είχα  αναγάγει.

Σημασιολογικά για το ρήμα άγω:
Άγω= οδηγώ, φέρω (άψυχα ή έμψυχα).
Το ρήμα άγω, ως αμετάβατο (δηλ. ως ρήμα χωρίς αντικείμενο) σημαίνει βαδίζω
Άγω και φέρω (όταν αναφέρεται σε χώρα) = καταστρέφω, λεηλατώ
Αγωγήν ποιούμαι = παράγω
Συναγωγός γίγνομαί τινος = συνάγω τινά, κομίζω, φέρω

Οι αρχαίοι χρησιμοποιώντας την προστακτική του άγω (ως παρακελευσματικό επίρρημα) έλεγαν το: άγε/άγετε,  σε φράσεις όπως "άγε ίδωμεν" = έλα να δούμε

Ιδιαίτερης σημασίας είναι κάποιες εκφράσεις που οι αρχαίοι έλεγαν, χρησιμοποιώντας μια περίφραση με το ρήμα άγω:

Ησυχίαν άγω = ησυχάζω, ηρεμώ
Ειρήνην άγω = ζώ εν ειρήνη
Πόλεμον άγω = διεξάγω πόλεμον
Εορτήν άγω = εορτάζω (εδώ και το γενέσιον άγω =εορτάζω την γενέθλιον ημέρα- τα γενέθλια!)
Γυναίκα άγομαι = νυμφεύομαι

Το ρήμα άγω απαντά σε σύνθεση με τις προθέσεις: ανά, κατά, δια, παρά, επί, περί, από, υπό, εν, εις, εξ, συν, προς, προ
αλλά και με δυο τουλάχιστον προθέσεις: ανταν-, επαν-, συνεπ-, επεξ-, συναπ-, συνεξ-, διεξ-

Σημασιολογία του άγω σε σύνθεση:

• ανάγω = άγω άνω, από την παραλία προς τα μεσόγεια
• ανάγω, ως αμετάβατο = επιστρέφω
• ανάγομαι = πλέω ανοικτά στο πέλαγος, ξανοίγομαι
• κατάγω = επαναφέρω στην παραλία, και οδηγώ πλοία στην παραλία για να τα ληστέψω (επί εξορίστων =  επαναφέρω στην πατρίδα)
• κατάγομαι = καταπλέω σε λιμάνι
• παράγω = οδηγώ κοντά σε κάποιον τόπο
• επάγω = οδηγώ στρατόν εναντίον των εχθρών
• απάγω, ως αμετάβατο = απέρχομαι
• υπάγω = προχωρώ
• προάγω = οδηγώ εμπρός, προπέμπω

Όλα τούτα, έτσι πρόχειρα, βρίσκονται συστηματικά συναγμένα (παλι το άγω έδώ!),  στο μαθητικό μου λεξικό των  "ρημάτων της αρχαίας Ελληνικής και ιδίως της Αττικής Διαλέκτου", εκδόσεων Ι. Σιδέρη, του 1956(!), που διασώζεται καταφθαρμένο, αλλά που τόσο το έχω αγαπήσει, επειδή για χρόνια ήτανε το μοναδικό μου βιβλίο, για να βαθαίνω στη γλώσσα, κάθε που η περιέργεια και η αγάπη μου γι' αυτήν, άναβε. ["Καταπίστευμα εμπιστοσύνης και αγάπης, από τον μεγάλο μου αδελφό].

Σημείωση: Οι δευτερεύουσες προτάσεις έχουνε ως σημείο αναφοράς τους την κύρια πρόταση, γιατί το νόημά τους το αποκτούν σε αναπόδραστη συνάρτηση με αυτήν. Από όσα ορίζει αυτή. Για παράδειγμα: η φράση "θα πάω", δεν έχει κανένα νόημα από μόνη της, αν δεν απαντά σε μια ερώτηση, όπως για παράδειγμα: Θα πάς στο θέατρο απόψε; Θα πάς στον γιατρό;

Τελικά ο βουλευτής θα μπορούσε να πεί: 
"Δυστυχώς η σημερινή Κυβέρνηση κάποιες φορές ανάγει την εξωτερική πολιτική σε πεδίο άσκησης προσωπικών στρατηγικών"
 ή 
 "Δυστυχώς, η σημερινή Κυβέρνηση κάποιες φορές ανάγοντας την εξωτερική πολιτική σε πεδίο άσκησης προσωπικών στρατηγικών δημιουργεί  αδιέξοδες καταστάσεις κλπ..."
ή  
 "Δυστυχώς, η σημερινή Κυβέρνηση επειδή έχει αναγάγει την εξωτερική πολιτική σε πεδίο άσκησης προσωπικών στρατηγικών δημιουργεί  αδιέξοδες καταστάσεις κλπ..."