Τετάρτη, 16 Ιανουαρίου 2019

Σαράντος Καργάκος: Ηχήστε οι σάλπιγγες!


Image result for σαράντος καργάκος εικόνες 

Ακούγοντας το νέο, πως ο Σαράντος Καργάκος, έφυγε από κοντά μας, βαθειά θλίψη με κατέλαβε για τούτη την απώλεια από την ζωή μας. Για τον άνθρωπο, που δεν έπαψε να χτυπάει το καμπανάκι, κάθε που έβλεπε ολιγωρία περί την πολιτική, την γλωσσική και την εθνική μας επαγρύπνηση. Για τον Δάσκαλο που αφιερώθηκε στην αταλάντευτη διατράνωση της ιστορικής μας αλήθειας, προς πάσα κατεύθυνση. Για το αλύγιστο ήθος του. Για την ακάματη αντίδρασή του στην πνευματική φθορά, την ηθική διαφθορά και την πνευματική αναλγησία.

Ιστορικά υπάρχει το προηγούμενο. Το κήρυξε ο Άγγελος Σικελιανός, όταν έφυγε ο τροβαδούρος του γένους, ο Κωστής Παλαμάς. Ηχήστε οι σάλπιγγες...

Σαράντος Καργάκος: Μια ακόμη εκκωφαντική απώλεια του Ελληνισμού. Σιγά-σιγά ορφανεύουμε από Δασκάλους, από Πατριώτες, από φωνές που λαλούνε μεστά. Και μας μένουνε μόνο, πολιτικοί οργανοπαίχτες, ενός χαβά, που δεν ο είναι δικός μας. Πολιτικοί διασκεδαστές, που ψελλίζουν ανόητα νοήματα στη γλώσσα, που ποτέ τους δεν μάθανε για δικιά τους.

Ετούτοι με άρρητα ρήματα θαρρούν μας πλανεύουνε, κι εμείς, όσοι μη μεταλλαγμένοι, με ρητά κι επιρρήματα τους κάνουμε πέρα.

Μα πώς να αρκέσει η δικιά μας κοινή λογική, μπροστά στο ποτάμι της πολιτικής ασυναρτησίας, των αυτοαναιρούμενων και διαρκώς επανακηρυσσόμενων -τάχα- αρχών, των κύκλων της επιπολαιότητας και του καπελώματος των κρατικών εξουσιών χάριν της κομματικής εξουσιο-κρατίας;

Σαράντος Καργάκος: Δάσκαλος, Ιστορικός, φιλόλογος, πολυγραφώτατος, ακούραστος, πολύπλευρος άνθρωπος, Έλληνας, ένας πραγματικά πνευματικός άνθρωπος.



Μαζί χάσαμε και τον πολύ σπουδαίο Ποιμένα, τον Παύλο, Μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης.

Κύριε, μας έδωσες την σπίθα της καρδιάς, μη μας στερείς και το φως του πνεύματός μας. Θ' αποκάμουμε ορφανεμένοι.

Σημείωση: Εδώ, στις Αντιθέσεις ένα δείγμα του κατακλυσμιαίου  λόγου του Σαράντου Καργάκου, σε ανύποπτο χρόνο, και στα simeiakairwn ένα άρθρο αφιερωμένο στον εκλιπόντα.

Κυριακή, 13 Ιανουαρίου 2019

Ο τελευταίος παγκόσμιος πόλεμος [World War Z]


Image result for παγκόσμιος πόλεμος εικόνες 

Με αφορμή την ταινία World War Z, σκέφτομαι-όπως, άλλωστε, απερίφραστα διατυπώνεται εν τέλει- πως ο τελευταίος παγκόσμιος πόλεμος είναι ήδη εδώ.

Η ταινία, είναι στηριγμένη στο μυθιστόρημα του Μαξ Μπρουκς, όπου ένα υπάλληλος του ΟΗΕ ψάχνει σε ολόκληρο τον κόσμο -υψηλά ιστάμενους πολιτικούς και επιφανή ερευνητικά ιατρικά κέντρα- να βρει τα μέσα και τις κατάλληλες πληροφορίες για την καταστολή επιδημίας ζόμπι που καταστρέφει αδιακρίτως τον ανθρώπινο πληθυσμό.

Η τέχνη δεν είναι μια ουτοπική φαντασίωση. Είναι ο τρόπος που ο καλλιτέχνης -του λόγου, της εικόνας, της μουσικής, του χρωστήρα- χρησιμοποιώντας τα μέσα που διαθέτει, δίνει το στίγμα του σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος. Και η έκφραση του καλλιτέχνη μπορεί να δείχνει τον δρόμο και τον τρόπο της ζωής. Μπορεί να είναι πρόβλεψη, όραμα, επισήμανση, διάγνωση, κ.ο.κ..

Έτσι, αν όλοι εμείς οι κοινοί θνητοί, μπορεί να βλέπουμε μια αξιοκατάκριτη συνωμοσία εναντίον αθώων ή αδυνάμων, η τέχνη δεν φοβάται να δηλώσει πως υπάρχουν "τέρατα" που επιτίθενται στον υγιή άνθρωπο, και αφήνουν ανέπαφο, ανέγγιχτο, κι άβλαφτο τον κατεστραμμένο άνθρωπο, τον ασθενή, τον ακίνδυνο. Αυτόν, ούτε που τον βλέπουν!

Ο πόλεμος των τεράτων, είναι πράγματι ο τελευταίος [Ζ, όπως σηματοδοτεί και το τελευταίο γράμμα της αγγλικής αλφαβήτου] παγκόσμιος πόλεμος. Γιατί δεν εξαιρείται, από την επίθεση των τεράτων, κανένας υγιής άνθρωπος, σε καμμιά χώρα, και γιατί κανείς δεν μπορεί να τον αντιμετωπίσει μόνος του, χωρίς την παγκόσμια συστράτευση δυνάμεων και μέσων.

Στην ταινία αυτή θα μπορούσαμε να δούμε το ευεργετικό νόημα της παγκοσμιοποίησης στην ένωση των δυνάμεων προς αντιμετώπιση του ολέθρου, και το αρνητικό νόημα της παγκοσμιοποίησης στην καθολική επίθεση των τεράτων ενάντια -κυρίως- σε όλα τα υγιή στοιχεία του κόσμου, αδιακρίτως χώρας, εθνότητας κλπ.

Ο συμβολισμός της ταινίας αυτής θα μπορούσε να καταλαμβάνει, ανάμεσα στα τέρατα, και όλους αυτούς που επιδιώκουν, μεθοδεύουν και επιβάλλουν:
  • την κατάργηση της λογικής, δηλ. τον παραλογισμό, 
  • το αναποδογύρισμα των εννοιών, 
  • την κατάργηση της ιστορίας, 
  • την κατάργηση των αξιών, 
  • την κατάργηση της αλήθειας (κι ας μην αναρωτηθούμε "ποιάς αλήθειας". Γιατί η αλήθεια είναι γεγονός, δεν είναι ερμηνεία του γεγονότος. Είναι φώς, δεν είναι συσκότιση. Είναι και προϊόν ενεργειών, και δεν υπάρχουν ενέργειες χωρίς συνέπειες, γιατί αν υπήρχαν, οι ενέργειες αυτές δεν θα λάβαιναν χώρα ποτέ).
  • την αντικειμενικοποίηση του υποκειμενισμού τους
Στην ταινία, τα τέρατα δεν προσδιορίζονται. Είναι πανταχού παρόντα κι ακαταπαύστως επιτιθέμενα. Γνωρίζουμε, άλλωστε, τις τερατώδεις πολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε κάθε μέρα, και τα τερατώδη φτιασιδώματα που γίνονται στις αλλοπρόσαλλες και ποικίλες επιθέσεις εναντίον μας, προκειμένου αυτές να μην είναι αναγνωρίσιμες ως επιθέσεις. Επίσης, είναι προφανές, με πόση μανία, οι επιτιθέμενοι επιμένουν να ολοκληρώσουν τους στόχους τους, αδιαφορώντας για τις αντιδράσεις που προβάλλονται.

Είναι η εποχή της "δημοκρατικής" (με την συναίνεσή μας) κυριαρχίας των ισχυρών, πάνω στη ζωή και τα όνειρά μας. Μοναδικό τους όπλο η περιαγωγή ημών (των αντιπάλων τους) σε πλήρη αδυναμία λογικής και στρατηγικής σκέψης. Σε ενσταλλαγμένη αδυναμία κρίσης, και σε εμβόλιμο πανικό. Σε υποβολιμαία αδυναμία για δράση, από φόβο. Σε παράλυση της βούλησής μας για απόδραση, εξαιτίας της υποβολής μας σε πνευματική νωχέλεια και επιλεκτική εθελοτυφλία, που οφείλονται στο προσωρινό μας βόλεμα στην αθλιότητα και στην απαιδευσία.
 
Η λοβοτομή μας έχει σχεδιαστεί προ πολλού, κι έχει-επίσης- προ πολλού, τεθεί σε εφαρμογή. Κι όσοι ανήσυχοι το επισημαίναμε, λοιδορηθήκαμε, γιατί -τάχα- βλέπαμε γύρω μας ανύπαρκτες συνωμοσίες. Τώρα, έχουμε αρχίσει να βλέπουμε και τα αποτελέσματα. Κι αυτά, δεν προοιωνίζονται τίποτε το ελπιδοφόρο. Όμως, ιστορικά είναι γνωστό, πως δεν ευοδώνεται πάντα το σχέδιο των ιδιοτελών ολετήρων...

Πέμπτη, 3 Ιανουαρίου 2019

Η νεωτερικότητα είναι ο πιο επαναστατικός τρόπος αυτο-εξουδετέρωσης

(Ξανα)διαβάζω στο vima.gr ένα άρθρο για την νεωτερικότητα. Την φιλοσοφική και ιστορική τάση και κοινωνική νοοτροπία, που κατόρθωσε να κυριαρχήσει στον εικοστό αιώνα, και που συμπυκνούμενη σε μια φράση, συνιστά την λατρεία του καινοφανούς και την αποφασιστική αποκοπή από τις ρίζες και από το παρελθόν.

Και θαρρώ πως αυτό (δηλ. η λατρεία του καινοφανούς και η αποφασιστική αποκοπή από τις ρίζες και το παρελθόν), μάλλον, δεν είναι το αποτέλεσμα, αλλά, ο σκοπός που αυτή η τάση ξεκίνησε να διατυπώνεται, να επεκτείνεται και να επιβάλλεται. Αντ΄αυτού "προσφέρεται η ελευθερία"! Ελευθερία, από τί; όμως. Μάλλον εννοούν ελευθερία και μη δέσμευση, μη σχέση, μη ιστορία, μη όραμα, μη προοπτική του ανθρώπου ως προσώπου, ενταγμένου -μέχρι την στιγμή της "ελευθερίας του"- σε μια κοινωνία, και με συγκεκριμένη προέλευση, δεσμούς, σχέσεις...

Σήμερα πιά, το βλέπουμε ολοφάνερα. Οι νέες πολιτικές που εφαρμόζονται, σε τούτο ακριβώς κατατείνουν: Στην απελευθέρωση των κοινωνιών από την ιστορική τους διαδρομή και από την εξέλιξη των λαών σύμφωνα με τις δυνάμεις και τα οράματά τους. Κι όλο τούτο, χάριν ενός "σκοπού" που είναι κατ' αρχήν άγνωστος στους ενδιαφερόμενους, και μη διαχειρίσιμος από τους ίδιους.

Μέσα προφανή για τούτους τους στόχους αποτελούν
  • διάφοροι "εκσυγχρονισμοί" που επιβάλλονται έξωθεν, ακόμη και με δανεισμούς, 
  • η απεκβιομηχάνιση κάποιων χωρών, η οποία μάλιστα μεθοδεύεται χάριν της εντατικοποίησης της βιομηχανικής παραγωγής άλλων χωρών, 
  • η αποθάρρυνση τήρησης των εθνικών παραδόσεων, προς αλλαγή των βασικών χαρακτήρων των επί μέρους κοινωνιών, 
  • η αποεθνικοποίηση των κρατών, χάριν της ακώλυτης ομογενοποίησης των κοινωνιών, 
  • η κατάργηση του θρησκευτικού συναισθήματος και της ηθικής και θρησκευτικής παράδοσης, χάριν της απρόσκοπτης και ανεμπόδιστης ανάμιξης των ανθρώπων και των αναζητήσεών τους.
Αυτό που δεν μας λέει, όμως, ο νεωτερικός τρόπος ζωής, είναι τί είναι το καλύτερο-για ποιόν και γιατί είναι καλύτερο- για να το ζητάμε, και τί μπορεί να βρούμε στην πορεία των αναζητήσεών μας. Πού κατευθυνόμαστε, και αν είναι εφικτή η πραγματοποίηση του ονείρου, του καθενός μας.

Στην πολιτική, η τάση για νεωτερικότητα εμφανίζεται με την έλλειψη δέσμευσης των πολιτικών από τα λεγόμενά τους.

Οι πολιτικοί με ανεπτυγμένη την τάση τους για νεωτερικότητα, εμφανίζονται να μην έχουν συναίσθηση ούτε για ποιό πράγμα μιλάνε (το Αιγαίο ανήκει στα ψάρια του, τα νησιά Μυτιλήνη και Λέσβος, οι συμπληγάδες που πέρασε ο Οδυσσέας).

Οι πολιτικοί με υπερ-ανεπτυγμένη την τάση για νεωτερικότητα, αναγγέλλουν πριν από τις εκλογές "εμείς δεν θα σας προδώσουμε ποτέ" και πριν αλέκτωρ φωνήσει τρις, αλλάζουνε πολιτικό στρατόπεδο και κάνουν αυτά τα οποία εκήρυττε ο πολιτικός τους αντίπαλος.

Το νεωτερικό υπουργείο της δημόσιας τάξης, μας συμβουλεύει να υποχωρούμε στους εγκληματίες που εισβάλλουν στις εστίες μας και να κάνουμε τους πεθαμένους για να μην τους προκαλούμε, να μας πεθάνουνε στ' αλήθεια.

Το υπουργείο της δικαιοσύνης νεωτερικά απελευθερώνει αυτούς που τιμωρήθηκαν δικαστικά για το έγκλημά τους, προκειμένου να μην καταπιέζονται, ως φυλακισμένοι.

Το υπουργείο παιδείας -τάχα- για να αποφύγει την καταπίεση της μελέτης, με το νεωτερικό του όραμα για την μόρφωση των νέων, όρισε οι μαθητές να αφήνουν την σάκκα τους στο σχολείο και να μην ανοίγουν βιβλίο το Σαββατο-Κύριακο, για να μην κουράζονται και για να παίζουν. Πιο πριν, είχε ορίσει εβδομάδα διαλέξεων για την αποδόμηση της έμφυλης ταυτότητας, ώσπου φτάσαμε να εμπεδώσουμε και να μπορούμε, όποτε θελουμε να γινόμαστε από άντρες γυναίκες, κι από γυναίκες άντρες, Με μια δήλωση. Στην ίδια (πολιτική) περίοδο, καλέσαμε ως διευθυντή του πιο πνευματικού μας θεσμού [του καλοκαιρινού μας καλλιτεχνικού (πια) Φεστιβάλ] έναν βέλγο, με όνομα στις παραστάσεις "παλλομένων φαλλών"!

Το υπουργείο των οικονομικών, μας φορολογεί που έχουμε, και μας φορολογεί περισσότερο που δεν έχουμε -νεωτερικό είναι αυτό-  γιατί χρειάζεται, οπωσδήποτε, έσοδα, προκειμένου να πληρώνει τους χιλιάδες κολλητούς μετακλητούς της εξουσίας και είναι αδύνατο να οικονομήσει, επειδή είναι πολλοί οι κολλητοί μετακλητοί.

Το υπουργείο των εξωτερικών αποφάσισε να λύσει ένα πρόβλημα της γείτονος χώρας, που την βασάνιζε 25 χρόνια τώρα, γιατί δεν μπορούσε να κάνει τίποτε με τα προβλήματα της δικής μας χώρας.

Το οικονομικό συνεργείο της εξουσίας, πήγε -προ καιρού- στους ... ευρωπαϊκούς θεσμούς, με πρόθεση να τους συμμορφώσει! Και για να τους δείξει τις νεωτερικές του απόψεις (περί συμμορφώσεως του αντιπάλου), κράτησε την χώρα στην κόψη του ξυραφιού για μήνες, με παιδιακίσιους λεονταρισμούς. Δεν γνώριζε το συνεργείο αυτό, πως δεν φτάνει να διακηρύσσεις κάτι, πρέπει να έχεις και την δύναμη να το πραγματοποιήσεις (δηλαδή, είτε να έχεις το σθένος για την θυσία, είτε την δύναμη και την εξουσία για την επιβολή).

Η νεωτερική άποψη για την γεωργία, σου απαγορεύει να έχεις κήπο, ώστε να είσαι αναγκασμένος να αγοράζεις από τον μανάβη, ο οποίος αυτός θα αγοράζει από τον παραγωγό, που και αυτός θα αγοράζει σπόρους από την εταιρία σπόρων, γιατί δεν μπορεί ο ίδιος να συλλέγει τους σπόρους από τους καρπούς που παράγει στα κτήματά του...

Η νεωτερική "επανάσταση" γίνεται πλέον ενάντια μιας κατάστασης ή ενός συστήματος και -οπωσδήποτε- υπέρ κάποιου (συνήθως αφανούς κατ' αρχήν) που αναζητεί πελάτες, οπαδούς, δυναμικό υποστήριξης.  Είναι κατά κανόνα ανεκτή και επί πλέον χρηματοδοτούμενη, από θεσμούς, κράτη, κόμματα, επιχειρήσεις και συμφέροντα ημεδαπά και αλλοδαπά εναντίον ομοεθνών συνήθως, που είναι αζήμιοι, αλλά έχουν πίστη, άποψη, ικανότητες και όραμα. 

Η νεωτερική "επανάσταση"  αγνοεί παντελώς  και δεν στρέφεται καθ' οιονδήποτε τρόπο- ενάντια σε παράσιτα, κύκλους της εξουσίας, και χρηματοδοτούμενους ημέτερους και πολιτικώς συνεργαζόμενους κομματικούς περιφερόμενους. Τουναντίον, συχνά παρίσταται ως προστάτης αδυνάμων και υπερασπιστής των "ελευθεριών" επίορκων και ασύδοτων.

Η νεωτερικότητα, ως τάση, απεχθάνεται την συνεκτικότητα και την συνεργασία, την σύμπραξη και την σύμπνοια των κοινωνικών στρωμάτων. Μόνο μια σύμπνοια γνωρίζει: εκείνη, του "διαίρει και βασίλευε". Γενικώς, ευνοεί τις διασπάσεις, τις συσπάσεις, τις διαστάσεις, τις αποσπάσεις... Κοινώς, ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται... Η νεωτερικότητα σε θέλει πελάτη. Δεν ξέρεις εσύ, αλλά σίγουρα, αυτή, ξέρει τί θα σου πουλήσει...

Αν ένα τέτοιο σύστημα [ανθρώπινης και παράλληλα εθνικής και υπερεθνικής συμπεριφοράς] έχει ξανα-υπάρξει στην ανθρωπότητα, τόσο γενικευμένο, θαρρώ, πως -εξ όσων γνωρίζω- όχι, ποτέ! Μια φορά μόνο κάποιος θέλησε να επιβάλει τα ολοκληρωτικά του πιστεύω, και σε δέκα χρόνια κατέρρευσε το όνειρό του, με τεράστιες απώλειες για όλη την ανθρωπότητα. Οι άλλοι, που το προσπάθησαν ενωρίτερα, και μεθοδικώτερα, το όνειρό τους κράτησε 80 χρόνια. Λιγότερα, από μια ζωή. Παρά την ελπίδα που γεννήθηκε από τις αρχικές νεωτερικές διακηρύξεις (θα αλλάξει ο κόσμος, θα καθαρίσει το γερμανικό έθνος!), η "πραγματοποίηση του ονείρου" κατέληξε στο ζοφερό αδιέξοδο δυο καταστροφικών παγκοσμίων πολέμων, στα γκουλάγκ της σοβιετίας και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της γερμανίας.  Κι όλη αυτή η ευαγγελιζόμενη  απελευθέρωση, κατήντησε να είναι απλά η λογική του αυταρχισμού και της καταπίεσης.

Τί άραγε θα καταφέρει η νεωτερικότητα να φτιάξει χάριν του κόσμου; Δεν φαίνεται κάτι. Ή μάλλον φαίνεται. Πως δεν θα φτιάξει κάτι για τον άνθρωπο. Θα φτιάξει κάτι για τον απάνθρωπο.

Γιατί, τί άλλο είναι αυτός, που υποβάλλει στον κόσμο με τεχνάσματα και δημαγωγίες, 
  • την τάση και την ιδέα να ακολουθεί το ρεύμα, την μόδα, υποβαθμίζοντας ο,τιδήποτε άλλο,
  • να θέλει να γευτεί μονάχα το τώρα, 
  • πως δεν έχει καμμιά σημασία το πριν, 
  • πως είναι καλύτερο να ξεχνάς ποιός είσαι, 
  • να ξεχνάς τί ήθελες και τί θέλεις, 
  • πού πάς, για πού ξεκίνησες, 
  • τί μπορείς και τί δεν μπορείς. 
  • Πού θα βρείς γαλήνη, βοήθεια, ανάπαυση, λύτρωση...
Αν όλος ο αγώνας του ανθρώπου γίνεται για να χάσει την μνήμη και την αλληλεπίδραση των παλαιών με τις νέες γενεές, τότε σωστά κάνουν που μελετάνε τον υπερπληθυσμό της γής, και φροντίζουν να "καταναλώσουν" με διάφορους τρόπους, εκείνους που δεν τους είναι χρήσιμοι. Κι η νεωτερικότητα είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος: Και τούτο, γιατί με τις μεθόδους της εξουδετέρωσε την κρίση και την λογική των ανθρωπων, έτσι που αυτοί γίναν άχρηστοι, και μπαίνουνε από μόνοι τους στο μίξερ που τους κάνει, όλους μαζί, μια άμορφη μάζα μοντέρνων, που κυνηγάνε όλοι μαζί το ίδιο ιδανικό, δηλ.να γίνουν όμοιοι με το πρότυπο που λανσάρει ο συρμός...

Τετάρτη, 2 Ιανουαρίου 2019

Το ποιητικό αίτιο ως ... παράγων θερμοκρασίας!


Image result for εικόνες γραμματική και σύνταξη 

Αρχιμηνιά κι αρχι-χρονιά κι αρχή-καλός μας χρόνος.  Και έπεται ανοησίας η συνέχεια. Εγκαινιάσαμε ένα μετρό που δεν υπάρχει και, ανεπαισθήτως, είχαμε ήδη (από τον Αύγουστο!) βγεί από τα μνημόνια. Ανεπαισθήτως, γιατί κανείς δεν το αντιλήφθηκε, και πουθενά δεν σημειώθηκε η παραμικρή διαφοροποίηση. Εν τω μεταξύ δημιουργήσαμε στα γρήγορα μια Μακεδονία στα σλαβοχώρια, έτσι, απλώς, γιατί... "χρόνιζε, κι είχε καθυστερήσει πολύ" το θέμα!

Μιλάμε, για τα τρέχοντα,  με όρους που δεν βγάζουν νόημα σε καμμιά γλώσσα, ούτε και στη γλώσσα αυτού που ομιλεί και διατυπώνει τις σκέψεις του. Μήπως, χρησιμοποιούμε μια "νεωτερική γραμματική";

Διαβάζω στους protagon.gr/galleries πως" παρά το γεγονός πως η "θερμοκρασία ήταν 26 βαθμοί Κελσίου υπό του μηδενός", ρώσος κολυμβητής βούτηξε στα νερά του ποταμού Γενισέϊ του Κρασνογιάρσκ, επιβραβευόμνος από τον ρώσο Αγιο-Βασίλη, τον Παππού Χιονιά".

Δεν ήξερα πως οι ρώσοι έχουνε για Αγιο-Βασίλη τον Παππού Χιονιά. [Αλλά είναι κατανοητό, να έχουνε οι ρώσοι για παππού τον χιονιά, αφού το χιόνι είναι σχεδόν διαρκώς στην πατρίδα τους. Κατανοητό να τον πούνε και Άγιο Βασίλη. Συμβαίνει σε όλους τους τόπους, να χαρακτηρίζονται από τα πιο συνηθισμένα πράγματα, από τα οποία περιστοιχίζονται οι άνθρωποι στην καθημερινή ζωή τους.

Αντίθετα από την Ρωσία, σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική, ο Άγιος Βασίλης, εμφανίζεται ως (ψευδο)διανομέας διακαώς επιθυμούμενων αγαθών (διαφημιστής), που μας γνωστοποιεί την κυκλοφορία τους μέχρι την πόρτα μας και που μας καλεί να τα απολαύσουμε, αλλά  και να τα χαρίσουμε στους φίλους μας! (Παλαιότερα (ο ψευδοδιανομέας-διαφημιστής) μας καλούσε να τα αποκτήσουμε και με τραπεζικά δάνεια, αν δεν μας αρκούσε ο υπάρχων προϋπολογισμός μας). Γιατί, αυτό ακριβώς ευδοκιμεί σε αυτούς τους τόπους, η (μιμητική/καταναλωτική) κυκλοφορία εμπορευματικών αγαθών, αδιαφόρως και ανεξαρτήτως κόστους, καιρού ή χρημάτων!]

Εκείνο όμως που ήξερα καλά, είναι πως ο Κέλσιος δεν ήταν αυτός που διαμόρφωσε αυτές καθεαυτές τις θερμοκρασίες. Απλώς τις μέτρησε. Ούτε η κλίμακα του Κελσίου ήταν αυτή που διαμόρφωσε τις θερμοκρασίες του περιβάλλοντος, Απλώς, ο Κέλσιος ενέταξε τις θερμοκρασίες στα σκαλοπάτια (στις βαθμίδες) της κλίμακάς του.

Τώρα, τί ακριβώς εννοεί ο δημοσιογράφος όταν ισχυρίζεται πως "η θερμοκρασία ήταν 26 βαθμοί Κελσίου υπό του μηδενός", μόνον αυτός γνωρίζει.

Φαίνεται πως την εποχή των καταλήψεων, πολλά μαθήματα χάθηκαν. Ανάμεσα σ' αυτά και το μάθημα της σημασίας των προθέσεων όταν αυτές συνδυάζονται με τις διάφορες πτώσεις των ονομάτων, τα οποία αυτές συνοδεύουν.

Τα μαθήματα, μπορεί να χάθηκαν όχι για λόγους κατάληψης ή αποχής, αλλά, επειδή, απλώς, δεν διδάχθηκαν! Έτσι, ας μην αδικήσουμε τους καταληψίες.

Αν αναζητήσουμε την αιτία στις οδηγίες της Πολιτείας περί την διδασκαλία της Ελληνικής γλώσσας, μάλλον εκεί θα την βρούμε. Γιατί, η Ελληνική γλώσσα δεν διδάσκεται πια με σκοπό να γίνει κτήμα εσαεί των νέων, που θα την χρησιμοποιούν για να εκφράσουν με ακρίβεια αυτό που θέλουν, κι αυτό που εννοούν, που θα την διδάξουν κι αυτοί στα παιδιά τους μέσα από την σωστή χρήση της. Κάποιος υπουργός μάλιστα, είπε να ορίσουμε την αγγλική γλώσσα γι' αυτόν τον σκοπό. Κάποιος άλλος έκανε εκπτώσεις στις απαιτήσεις για την διδασκαλία της γλώσσας, και ο τελευταίος κάνει εκπτώσεις γενικά στην εκπαίδευση, αλλά κυρίως στην καλλιέργεια των μαθητών μέσα από το σχολείο.

Ας  δούμε αναλυτικότερα το σημερινό αξιοπερίεργο, για να μην αφήσουμε -κι εμείς- κενό, πάνω στο θέμα του σημερινού σημειώματος, και να θυμίσουμε ότι:
  • Η πρόθεση υπό, όταν ακολουθείται από γενική πτώση έχει την έννοια του "ποιητικού αιτίου". [Αν αυτό (το ποιητικό αίτιο), δεν είναι γνωστό ως ορολογία, διευκρινίζουμε ότι στην περίπτωση αυτή μιλάμε για το συντακτικό φαινόμενο όπου δηλούται  το πρόσωπο ή το πράγμα από το οποίο προέρχεται η ενέργεια που δέχεται/υφίσταται το υποκείμενο ενός παθητικού ρήματος (ή ισοδυνάμως αυτόν που προκαλεί κάτι σε κάποιον ή σε κάποιο πράγμα ) π.χ. ο Ισαάκ επρόκειτο να θυσιασθεί υπό του Αβραάμ (=ισοδυνάμως, στην καθομιλουμένη, λέμε " ο Ισαάκ επρόκειτο να θυσιασθεί από τον Αβραάμ")].
  • Η πρόθεση υπό (στην σύνθεση) με ονομαστική, όπως στην λέξη υποπρόξενος, σημαίνει τον ιεραρχικά κατώτερο.
  • Η πρόθεση υπό όταν συντάσσεται με αιτιατική πτώση, έχει την έννοια μιας κατάστασης "κάτω από" την εξουσία, τις εντολές, την κυριαρχία κλπ., π.χ. υπό (την) γερμανική κατοχή, υπό την επήρεια, υπό το μηδέν κλπ.
Έτσι, η φράση του δημοσιογράφου "θερμοκρασία 26 βαθμοί Κελσίου υπό του μηδενός", μας παρέχει μηδενική πληροφορία, γιατί αποτελεί λαθεμένη χρήση των όρων στην δομή της γλώσσας, αφού το μηδέν βαθμοί Κελσίου είναι κατάσταση/επίπεδο της θερμοκρασίας, και δεν μπορεί να παρίσταται ως ικανό (ως ποιητικό αίτιο) να δράσει/να ενεργήσει με λογική ή/και παράλογη κρίση, με αποφασιστικότητα και δυναμισμό, κάτι που θα έκανε ένα έμψυχο όν αφ' εαυτού...

Παρόμοια είναι και η περίπτωση του (...δημοσιογραφικής κυρίως, λεξιπλαστικής παρέμβασης), ανεξαρτήτου βάθους, ανεξαρτήτου καιρού, ανεξαρτήτου κόστους κλπ., αντί για το σωστό
  • ανεξαρτήτως βάθους, 
  • ανεξαρτήτως καιρού, 
  • ανεξαρτήτως κόστους.
Και τούτο, γιατί ούτε το βάθος, ούτε ο καιρός, ούτε και το κόστος (μπορούν να σκεφθούν, να αποφασίσουν και να ενεργήσουν έτσι, ώστε να) είναι ανεξάρτητα και ελεύθερα από εμάς, ή από οποιονδήποτε άλλον που τα καταπιέζει. Εμείς είμαστε αυτοί που θα αποφασίσουμε για κείνα που θέλουμε και δεν θα υποχωρήσουμε μπροστά στο βάθος, τον καιρό ή το κόστος που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε (για να ανασύρουμε το ναυάγιο, να πάμε εκδρομή ή να αγοράσουμε κάτι πολύ ακριβό, κλπ).

Θα ενεργήσουμε, δηλαδή,
ανεξαρτήτως βάθους/καιρού/κόστους
ή
ανεξάρτητα από το βάθος που θα πρέπει να φτάσουμε/ τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατούν/το κόστος που θα πρέπει να καταβάλουμε...

Σημείωση: Όλες, ή τουλάχιστον πολλές από τις προθέσεις, συντάσσονται με περισσότερες από μια πτώσεις των ονομάτων τα οποία τις συνοδεύουν, με την -γνωστή μας- συνέπεια να αλλάζει και η σημασία τους.

Πέμπτη, 27 Δεκεμβρίου 2018

Στον απόηχο των Χριστουγέννων


Image result for εικόνες χριστουγεννιάτικος στολισμός
Ο Τάκης, "τό' χει". Οι κουβέντες του έχουνε ένα βάθος που σε ταξιδεύει.  Έτσι και τώρα, καθώς τούτες τις μέρες που περάσανε, τις Χριστουγεννιάτικες και γιορτινές, μιλήσαμε με όλους όσους αγαπάμε, κι ευχηθήκαμε προς αλλήλους χρόνια πολλά και τα τοιαύτα. Οι ευχές του Τάκη, έχουνε μια γλυκειά πίκρα, μια χαρμολύπη. Για την απάνθρωπη, την άθεη κι αντίθεη " ανθρωπιά" μας.

Μοιραστείτε, στον απόηχο των Χριστουγέννων, τις σπαραχτικές ευχές του μαζί μου:

"Μετά τα φώτα, και τη φάτνη πριν χαλάσουν,
νύχτα με τ άστρο που την όριζε σβηστό,
τον πλαστικό κάναν στην άκρη το χριστό,
κάτι παρίες μελαψοί για ν' απαγκιάσουν.

Την άλλη, ο τύπος που αυτά τα κυνηγούσε,
πιασαν, να λέει πρωτοσέλιδα γραμμένο,
τον Ιωσήφ χωρίς χαρτιά κυνηγημένο,

κι ένα που έκλεγε μωρό, γιατί ενοχλούσε"
"η φάτνη"

Περάσαν και τα Χριστούγεννα, κι ως είθισται, στην εποχή μας, δεν αρκεστήκαμε στο να καθαρίσουμε την πόλη από τα πλαστικά στολίδια. Προχωρήσαμε βαθύτερα, και το πνεύμα του αυταρχισμού εκφράστηκε με φωτιές. Δοκιμάσανε τούτη τη φορά να πυρπολήσουνε την Εκκλησία του Αγίου Διονυσίου. Μέρα και ώρα γιορτής. Μέρα μνήμης του πρωτομάρτυρα Στεφάνου.

Νά, που δεν εσταμάτησε το μαρτύριο της Εκκλησίας, μέχρι τις μέρες μας. Μόνο εμείς σωθήκαμε, που δεν είμαστε άξιοι να μαρτυρήσουμε, την παρουσία του Χριστού στην ζωή μας, γιατί είμαστε απόντες από το κήρυγμα της αγάπης του.

Ποιόν στέφανο επιζητούσανε, άραγε, οι δράστες του εμπρησμού στον Άγιο Διονύσιο; Ανδρείας, Ελευθερίας έκφρασης, Αθεϊας, Ισχύος ή Δημοκρατικότητας;
  • Ανδρείας, ασφαλώς όχι. Γιατί οι ανδρείοι δεν χτυπούν απρόσωπα, κρυφά και μαζικά. Δεν χτυπούν δομές και χώρους λατρείας.
  • Ελευθερίας έκφρασης, επίσης, όχι. Γιατί οι θιασώτες της ελευθερίας της έκφρασης, θα πρέπει να γνωρίζουν καλά πως αυτή καταλαμβάνει και όσους έχουν διαφορετικές από αυτούς απόψεις και πεποιθήσεις.
  • Αθεϊας, επίσης, όχι. Γιατί οι άθεοι δεν πιστεύουν σε ένα θεόν οδηγητή και προστάτη. Αλλά, εδώ, οι εμπρηστές, και οι συν αυτοίς, πιστεύουν πως οι ίδιοι είναι οι θεοί που ορίζουν την μοίρα των άλλων.
  • Ούτε και στέφανο ισχύος μπορεί να επιζητούν, γιατί η δολιότητα δεν είναι ίδιον του ισχυρού, αλλά του τρομοκρατημένου και του μανιακού, του εκδικητικού, του δειλού και πανικόβλητου αδύναμου.
  • Όσο για την δημοκρατικότητα του ήθους των εμπρηστών, ένα είναι αναμφισβήτητο: ότι είναι ανύπαρκτο, γιατί τέτοιο μίσος δεν μπορεί να στεγάζει, παρά μόνο μια φασιστική νοοτροπία, η οποία βλέπει ως μόνη σωστή και αποδεκτή την δική της την άποψη, την πεποίθηση, την πίστη, την ιδεολογία, την πολιτική.
Για τούτη την άνομη πράξη, η Πολιτεία θα πρέπει να μας δώσει εξηγήσεις και να λάβει μέτρα.

Τετάρτη, 19 Δεκεμβρίου 2018

Απο-ηθικοποίηση. Η σύγχρονη ολίσθηση

Ο Γιούργκεν Χάμπερμας (IPA: /ˈjʏʁgən ˈhaːbɐmaːs/;) γεννήθηκε στις 18 Ιουνίου 1929. Είναι Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος 
Φαίνεται πως όλοι αγωνίζονται να εγκαθιδρύσουν τα δικά τους συγκυριακά επιχειρήματα προς επικράτηση και ικανοποίηση των ιδίων στόχων και συμφερόντων. Νομίζω πως δεν χρειάζεται να μνημονεύσουμε χειροπιαστά παραδείγματα της καθημερινής μας δημόσιας και ιδιωτικής ζωής. Είναι τόσο προφανή!

Ο μεγάλος (ιδεολογικός) αγώνας γίνεται πια, για την απόρριψη της ηθικής  (απο-ηθικοποίηση) ως κριτήριο στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, μεταξύ πολιτών και κρατικών θεσμών, αλλά και μεταξύ δημοσίων οργανισμών, καθώς και μεταξύ των υπερεθνικών οργανώσεων. Δηλαδή, τόσο στις ιδιωτικές όσο και στις δημόσιες και τις διεθνείς υποθέσεις. Περισσεύουν και περιττεύουν τα παραδείγματα.

Η ηθική, είναι η ιδιότητα του ανθρώπου που ο ίδιος εμφορείται από ήθος.

Η ηθική δεν είναι η ιδιότητα του ανθρώπου που απλώς ενδύεται ένα ήθος, το οποίο μάλιστα δεν είναι το δικό του ήθος.

Στην πρώτη περίπτωση, μιλάμε για ανθρώπους με την πνευματική του όρου σημασία (δηλαδή, μιλάμε -τουλάχιστον- για έλλογα όντα με συνείδηση της κοινωνικότητάς τους και των πεπερασμένων από τον χρόνο ορίων τους).

Στην δεύτερη περίπτωση μιλάμε για ανθρώπους που δεν έχουν διαβεί το κατώφλι του ενστίκτου, εφόσον η επικράτησή τους και ο κορεσμός των ορέξεών τους υπερισχύει της νόησής τους, και της συναίσθησης του περιβάλλοντός τους, χωρίς ενδοιασμούς και εσωτερικούς περιορισμούς.

Η σημασία της ηθικής, ερευνήθηκε πολύ πριν οι σύγχρονοί μας καταλήξουν πως είναι άχρηστη. Μνημεία λόγου και σκέψης διαθέτει άπειρα η αρχαία Ελληνική Γραμματεία. Τα περισσότερα αδιάβαστα από τους περισσότερους. Κι οι σπουδαιότεροι σύγχρονοι πολιτικοί, φιλόσοφοι και χρήστες αυτών, κράτησαν από αυτά, όσα είναι τα βολικώτερα και τα συνηγορούντα στις επιδιώξεις τους. Αυτά προβάλλουν, κι αυτά χρησιμοποιούν για την διεκπεραίωση των προσωπικών σχεδίων τους. Τα χρησιμοποιούν κοτσανεμένα, ευνουχισμένα από την ουσία τους, χωρίς τον πνευματικό δρόμο που διανύθηκε για την κατάκτηση αυτής της γνώσης, και χωρίς το πρακτικό αποτέλεσμα της παράβασής του.

Η κατάσταση της πλήρους αγάπης, αρετής και ήθους καρδιάς που δίδαξε ο Χριστός, σήμερα, όταν δεν θεωρείται ανεφάρμοστη και άχρηστη ουτοπία, καταδιώκεται ως οπισθοδρόμηση, ως πρόσκομμα στην "πρόοδο" και ως βλαβερή "άποψη". Πολεμείται, συκοφαντείται, λοιδορείται και απαξιώνεται.

Σήμερα, όταν μιλάμε για ηθική, δεν είναι για την σημασία και την αξία της, αλλά, για το αν παραδεχόμαστε πως πράγματι ή όχι υπάρχει ζήτημα ηθικής, ή αν μιλάμε για κάτι ανάξιο γνώσης και τήρησης, ως άγνωστο, επικίνδυνο, αχρείαστο, επιβλαβές.

Μα όταν οι παιδαγωγοί και οι ηγέτες μας διάγουν βίο και κηρύττουν αξίες και κοινωνικούς στόχους χωρίς καμμία ηθική, ας μην μας παραξενεύει που είμαστε χαμένοι.

Όλα αυτά, που με προβληματίζουν, δεν είναι μια στιγμιαία σύλληψη ενός μονομανούς εν απορία, που εστιάζει στα ατέλειωτα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα που κατακλύζουν την καθημερινότητά του. Είναι επιτακτικό το ερώτημα: Πού πάμε, χωρίς όρια, έλεγχο, φραγμούς αλληλεγγύη, συνεργασία και σύμπραξη; Πού πάμε χωρίς ήθος, φρόνημα, αρετή;

Όπως φαίνεται, ακόμη και μεγάλοι συγγραφείς (Χάμπερμας), διαπιστώνουν πως η πάλη για την απο-ηθικοποίηση των δημόσιων συγκρούσεων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Και ισχυρίζονται πως σήμερα, η πάλη αυτή "δεν διεξάγεται πλέον υπό το πρίσμα μιας τεχνοκρατικής αυτοκατανόησης της πολιτικής και της κοινωνίας". Αυτό που πράγματι συμβαίνει είναι πως "η κοινωνική πολυπλοκότητα εμφανίζεται σαν μαύρο κουτί, και πως μόνο η ευκαιριακή συμπεριφορά σε σχέση με το σύστημα φαίνεται να προσφέρει δυνατότητες προσανατολισμού".

Αυτά μας αποκαλύπτονται κάθε μέρα και εναργέστερα, καθώς εφαρμόζονται -δοκιμαστικά και κάθε φορά ατελέσφορα- διάφορες πολιτικές και οικονομικές μέθοδοι για την αντιμετώπιση προβλημάτων στην λειτουργία των κρατικών λειτουργιών, των διεθνών σχέσεων, της οικονομίας (ιδιαίτερα της χώρας μας, που έχει κατρακυλήσει στο τελευταίο το σκαλί) της παιδείας και ιδιαίτερα της λειτουργίας των πανεπιστημιακών καθιδρυμάτων, που έχουν μεταβληθεί σε φρούρια πολιτικών εξορμήσεων και εστίες πειραματισμού πολιτικής υπερίσχυσης.

Η κοινωνική πολυπλοκότητα, είναι πρακτικά ανερμήνευτη από έναν μόνο άνθρωπο, και πρακτικά ασύλληπτη από μια ομάδα προσώπων που απλώς συγκροτούν έναν πολιτικό θεσμό (πολιτικά κόμματα), δεδομένου ότι οι θεσμοί αυτοί επιδιώκουν μεν συλλογικούς (για πολλούς ανθρώπους, αλλά από περιορισμένο κύκλο: βουλευτές, πολιτευτές, πολιτική άνοδο, θέσεις και αξιώματα) στόχους, αλλά όχι την ευημερία και την ευδαιμονία όλων των ανθρώπων.

Σημείωση: Ο Γιούργκεν Χάμπερμας στο κείμενο «Τι σημαίνει σοσιαλισμός σήμερα;» ξεκαθαρίζει ότι ο μεγάλος ιδεολογικός αγώνας αφορά την απόρριψη της ηθικής ως κριτήριο στις δημόσιες υποθέσεις: «Αυτή η πάλη για την από-ηθικοποίηση των δημόσιων συγκρούσεων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Σήμερα δεν διεξάγεται πλέον υπό το πρίσμα μιας τεχνοκρατικής αυτοκατανόησης της πολιτικής και της κοινωνίας: όταν η κοινωνική πολυπλοκότητα εμφανίζεται σαν μαύρο κουτί, μόνο η ευκαιριακή συμπεριφορά σε σχέση με το σύστημα φαίνεται να προσφέρει δυνατότητες προσανατολισμού. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αναπτυγμένες κοινωνίες δεν είναι τέτοιου είδους, ώστε να μπορούν να λυθούν χωρίς μία κανονιστικά ευαισθητοποιημένη αντίληψη, χωρίς μια ηθικοποίηση των δημόσιων θεμάτων». (σελ. 105).

[Το κείμενο του Γιούργκεν Χάμπερμας «Τι σημαίνει σοσιαλισμός σήμερα;» συγκαταλέγεται μέσα στον τόμο που φέρει τον ευρύτερο τίτλο «Η Επόμενη Ημέρα… μετά την πτώση του “υπαρκτού σοσιαλισμού”», εκδόσεις «παρατηρητής», Θεσσαλονίκη 1992.] ΠΗΓΗ

Κυριακή, 16 Δεκεμβρίου 2018

Λαθροχειρίες... με καλό σκοπό...


Γιώργος Ρόρρης, Προσωπογραφία του Ελευθέριου Βενιζέλου 

Ετούτο το σημείωμα έχει αντιγραφεί εξ ολοκλήρου από εδώ. Και τούτο, γιατί μου άρεσε η γραφή, ο προβληματισμός, οι τοποθετήσεις των διαλεγομένων και η ευαισθησία τους. Είναι μια όμορφη στιγμή, με πολλά ερεθίσματα, και ευκαιρίες για όλους εμάς τους αναγνώστες: να μάθουμε πράγματα που δεν γνωρίζουμε, να σκεφτούμε για ενδιαφέροντα ερωτήματα που δεν θα είχαμε θέσει από μόνοι μας, να αισθανθούμε, να βρεθούμε σε έναν κόσμο που δεν τον φανταζόμαστε, σαν που  δεν  παροικούμε όλοι μας την χώρα της "έκφρασης με τον χρωστήρα". Γραμμένο μονοκοντυλιά, σαν μονόλογος, αναλογισμός, αναπαράσταση (κι όχι όπως μεταφέρεται εδώ με την δομή ενός δοκιμίου). Μια "ζωγραφιά αισθημάτων, λόγου και σκέψεων", με αφορμή την προσωπογραφία του συγγραφέα, από τον Γιώργο Ρόρρη. 

... "Ενώ ο Γιώργος ετοίμαζε τους καφέδες στην κουζίνα, εγώ ξεφύλλιζα την εφημερίδα. Είδα τη φωτογραφία ενός έργου του Θεόφιλου και διάβασα ένα άρθρο με μαρτυρίες συγγενών του που σχετίζονταν με την περίφημη φουστανέλα του ζωγράφου. Η εγγονή της αδελφής του την έκοψε κουρέλια και την έκανε κουρελού! Όταν ο Γιώργος γύρισε με το δίσκο, τον ρώτησα ποια ήταν η εντύπωσή του όταν είδε για πρώτη φορά ζωγραφική του Θεόφιλου.

- Πριν λίγα χρόνια είδα στο σπίτι ενός φίλου στην Αθήνα, ένα έργο του Θεόφιλου σε χαρτί το οποίο όμως είχε γίνει κομμάτια. 'Ηταν σ' ένα κουτί μέσα, κομμάτια-κομμάτια. Είχε κυριολεκτικά γίνει φύλλο και φτερό. Παίρνω ένα μικρό κομματάκι του χαρτιού που είχε πάνω του ζωγραφισμένο τμήμα χλόης, ή μέρος από κάποιο βουνό. Πάντως ήτανε φύλλα, φύλλα δένδρου και κλαδιά δένδρων, ίσως θάμνων. Αυτή η ομορφιά των τόνων, η λεπταισθησία των πράσινων, των γαιωδών πράσινων, των θερμών, των ψυχρών πράσινων, η επαναλαμβανόμενη πινελιά έκανε αυτό το μικρό κομμάτι χαρτιού μια ολοκληρωμένη ζωγραφιά. Όπως όταν πάει κανείς στο μουσείο και βλέπει ένα θραύσμα γλυπτικής, ένα κομμάτι από έναν μηρό, από μία πλάτη και δεν έχει ανάγκη να δει ολόκληρο το έργο. Γιατί καταλαβαίνει ότι ο γλύπτης έκανε σπουδαία γλυπτική. Για τον Θεόφιλο, που ήταν ζωγράφος, έχει σημασία κάθε τμήμα του πίνακα να λειτουργεί. Να έχει μέσα του την πυκνότητα της ύλης, την ομορφιά της και την πάλη του νερού με την ύλη πάνω στο μουσαμά που θα κάνει να σταθεί το έργο αυθύπαρκτο, σαν απόσπασμα μιας μεγαλύτερης εικόνας που ίσως έχει χαθεί. Ένα κομματάκι από μια ζωγραφιά του Θεόφιλου θα μπορούσαμε να το βάλουμε στον τοίχο και να πούμε «να μια ωραία ζωγραφική». Στον Θεόφιλο η μπογιά, γίνεται πνευματική ύλη σε όλη την έκταση του πίνακα, όπως συμβαίνει σε κάθε καλή ζωγραφική. 
 -Πώς τον φαντάζεσαι;
 -Τον φαντάζομαι άνθρωπο με μεγάλο ενθουσιασμό για τα πράγματα, με μεγαλείο ψυχής και μια αφέλεια. Η αφέλεια χαρακτηρίζει την πολύ υψηλή τέχνη. Κοιτάζοντας κανείς ένα Τζιόττο, τα γλυπτά της Ολυμπίας ή έναν Κούρο έχει την αίσθηση ότι αυτοί οι άνθρωποι θέλανε να ζωγραφίσουνε την ομορφιά του κόσμου. Σα να ήτανε κάποιοι που ανοίξανε τα μάτια τους και ξαφνικά είδαν το μεγαλείο του κόσμου και πήρανε πινέλα και θέλησαν να το ζωγραφίσουνε. Εμένα, αυτή την αίσθηση μου δίνουν τα έργα του Θεόφιλου. Κάθομαι μπροστά τους και βλέπω ότι το αεράκι κυκλοφορεί μέσα στα φύλλα των δένδρων.

 -Τι σχέση μπορεί να έχει ένας σύγχρονος ζωγράφος με τον Θεόφιλο;
 -Ένας άνθρωπος όπως εγώ που ζωγραφίζω σήμερα, που έχω σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών, ξέρω πως δεν είναι δυνατόν να προσεγγίσω τη ζωγραφική με τέτοια αίσθηση αφελούς μεγαλείου.

-Πώς κρίνεις τον κόσμο και τα θέματα που ζωγράφιζε;
 -Όσο κι αν ακούγεται παράξενο είναι μια θεματολογία που μοιάζει πάρα πολύ με τη θεματολογία της μεγάλης ευρωπαϊκής ζωγραφικής. Ζωγράφιζε π.χ. την Ιφιγένεια ή την ανάγνωση του Ομήρου. Η ελληνική μυθολογία και ιστορία είναι τεράστια πηγή άντλησης ερεθισμάτων για εικόνες της μεγάλης ευρωπαϊκής ζωγραφικής. Ο Θεόφιλος προσέθεσε σε αυτό και την αγάπη του για την ελληνική ιστορία και μάλιστα την κοντινή στα χρόνια του. Αν υπολογίσουμε ότι γεννήθηκε το χίλια οκτακόσια εξήντα τόσο, το εικοσιένα απείχε ελάχιστα, όταν ο Θεόφιλος ήταν 10 χρονών, η επανάσταση ήτανε πριν από 50 χρόνια, λιγότερο απ' όσο απέχει ο πόλεμος του' 40 από τις μέρες μας! Την είχε ζωντανή στο μυαλό του. Δεν είναι καθόλου εύκολο να πάρεις μια εικόνα του Εςς και να τη ζωγραφίσεις, όπως τη ζωγράφισε ο Θεόφιλος. Είναι πολύ δύσκολο. Την εμπλούτισε με τη Βυζαντινή παράδοση και έβαλε χρώματα που θυμίζουνε πολύ τα ψηφιδωτά της Ροτόντας στη Θεσσαλονίκη.  Το φως του είναι ένα φως πρωτοφανές για την ελληνική ζωγραφική. Την εποχή εκείνη, το φως στη ζωγραφική ήταν κυρίως του εργαστηρίου. Στα έργα του Θεόφιλου είναι σα να βλέπουμε πρώτη φορά το φως της ελληνικής υπαίθρου. Αυτό που είναι έξω, στον ήλιο, στο δρόμο, στο χωράφι. Τα πάντα είναι μεσ' το φως. Όλος ο κόσμος είναι εντός του φωτός. Ο τόπος λάμπει. Η ζωγραφική του μας δείχνει έναν άνθρωπο που έβγαινε από τη γη, από το χώμα μέσα, που χαιρόταν, που ενθουσιαζόταν, που του άρεσαν οι αισθήσεις όλες, οι μυρουδιές, τα πράγματα που έβλεπε, που άκουγε. Βλέπεις ένα τοπίο του και νιώθεις τα πουλιά που κελαηδάνε. Θυμάμαι τον κόλπο της Γέρας. Τι ωραίο έργο... και τι απλό έργο! 'Ενα απλό τοπίο. Και με τι ωραίο γαλάζιο, τι ωραίος τόνος είναι αυτός που έχει η θάλασσα στον κόλπο της Γέρας! Κι ένα καραβάκι μόνο. Πάρα πολύ ποιητικό έργο.

 -Στο μουσείο της Βαρειάς στη Μυτιλήνη έχεις πάει;
  -Ναι, έχω πάει. Νιώθει κανείς μπαίνοντας, μια ανεξάντλητη πηγή απ' την οποία κυλάνε εικόνες, εικόνες, εικόνες! Ήθελε να απεικονίσει τον κόσμο στο σύνολό του. Τα πάντα. Όπως τα ζώα έμπαιναν μέσα στην Κιβωτό του Νώε για να σωθούνε, έτσι μπαίνανε στη ζωγραφική του. Η ζωγραφική του Θεόφιλου δεν τσιγκουνεύεται τις εικόνες, δεν είναι μια ζωγραφική μινιμαλιστική. Ζωγραφίζει την Αρετούσα πέντε -έξι φορές, τον Κατσαντώνη μ' όλα του τα παλικάρια και πάνω στα δέντρα διάφορα πουλιά, κουνελάκια που κυκλοφορούνε μέσα στο δάσος, λαγοί, σκυλιά, τα πάντα. 

-Συγκρίνεις τον Ρουσσώ με τον Θεόφιλο;
 -Νομίζω πως ο Ρουσσώ είναι λιγάκι πιο τυχερός. Δεν είναι λίγο να κάνεις παρέα και να κουβεντιάζεις με τον Πικάσο και να του λες πως εσύ κι εγώ θα δημιουργήσουμε την τέχνη του εικοστού αιώνα! Και από την άλλη μεριά να είσαι κάποιος που ζωγραφίζει ανεβασμένος σε μια σκάλα επάνω και να σου τραβάνε τη σκάλα οι ντόπιοι χωριάτες του Βόλου  και εσύ να πέφτεις και να τσακίζεσαι. Αν το σκεφτεί κανείς είναι πιο δύσκολη η περίπτωση του Θεόφιλου. Από το στενό περιβάλλον του φούρναρη, του τσαγκάρη, του καφετζή να κάνει ένα άλμα και να γράψει γι' αυτόν ο Σεφέρης ή να ασχοληθεί ολόκληρη η Ελλάδα με τη ζωή και το έργο του. Αυτό νομίζω πως ο Θεόφιλος ούτε καν το είχε διανοηθεί.

 -Από την ελληνική ζωγραφική του 19ου αιώνα τι προτιμάς; 
 -Γύζης, Λύτρας, Ξυδιάς, Τσόκος.
 -Βρυζάκης;
 -'Οχι, δεν μου αρέσει. 
 -Γιατί; Μήπως επειδή εξιδανικεύει υπερβολικά τα πρόσωπα; 
-Πιστεύω πως αυτό που ζωγραφίζει είναι εικόνα, δεν είναι ζωγραφιά, είναι εικονογράφηση.
-Σε τι διαφέρει η εικόνα από τη ζωγραφιά;
 -Μεγάλα θέματα ανοίγεις. 

Ο Γιώργος δυσκολεύεται να διατυπώσει με ακρίβεια την άποψή του, βολτάρει πέρα-δώθε πιάνοντας τα γένια του.
 -Δυσκολεύομαι να το διατυπώσω. 
 -Το βλέπω.

Δεν χάλασε ο κόσμος αν δεν μπορεί να ειπωθεί σαφέστερα. Ο Γιώργος όμως επιμένει.

-Ζωγραφιά σημαίνει, πριν απ' όλα, να φαίνονται τα ίχνη της χειρονομίας του ζωγράφου. Να φαίνονται τα ίχνη και όχι ο ίδιος ο ζωγράφος. Αν αυτό το ποτήρι το σχεδιάσεις σαν ποτήρι και το βάψεις σαν ποτήρι, για μένα θα είναι εικόνα. Αν αυτό το ποτήρι το δεις σαν ένα γκρι πολύ ωραίο, σαν ένα υγρό γκρι, θα είναι ζωγραφιά. Μ' αυτό το βλέμμα πρέπει να το σχεδιάσεις. Να το πω αλλιώς: Αν θες να κάνεις μια ήρεμη λίμνη, με μια ωραία φόρμα ενός ρέοντος γκρι που θα περιβληθεί από μια ωραία ώχρα λίγο αγριωπή, την αμμουδιά, τότε οδηγείσαι προς τη ζωγραφιά. Αν όμως κάνεις τη λίμνη με περίγραμμα, βάφοντας, μπογιατίζοντας απλώς, δεν είναι ζωγραφική. Η ζωγραφιά είναι ζωντανή γιατί στηρίζεται σε υλική σχέση γης, νερού, φωτιάς και αέρα. Να η γη εδώ... οι μπογιές που πριν γίνουν μπογιές ήταν τριμμένη γη. Να το νερό, εδώ, το νέφτι! Η φωτιά και ο αέρας υπάρχουν γιατί χρειάζονται για να στεγνώσει και να σταθεροποιηθεί η ζωγραφιά.

 -Θέλω να επανέλθουμε στο Βρυζάκη. 
-Ο Βρυζάκης είναι εικονογράφος. Όπως είναι και ο Μανέ κατά την άποψή μου, όπως είναι και ο Φραγγονάρ, ας πούμε όχι ο Φραγγονάρ, ο Μπουσσέ. Τους ενδιαφέρει το ανέκδοτο. Λέγοντας ανέκδοτο εννοώ ότι τους ενδιαφέρει η αφήγηση και δευτερευόντως ο τρόπος της αφήγησης, ενώ τον ζωγράφο τον ενδιαφέρει ο τρόπος της αφήγησης και μετά η αφήγηση. Εγώ πιστεύω στην εικόνα, στη δύναμη της εικόνας, της αναπαράστασης, της εξεικόνησης, της ιστόρησης των πραγμάτων. Αλλά ποιάς εικόνας; Αν ζωγραφίσεις το χιόνι προσπαθώντας να το απομιμηθείς, θα είναι χιόνι εικονογραφημένο, δεν θα είναι χιόνι διερμηνευμένο. Ο ζωγράφος πρέπει να βρει τον τρόπο να ξαναδιερμηνεύσει τον κόσμο. Να μπορεί να ζωγραφίσει το χιόνι μ' ένα γκρι και ένα άσπρο άγριο. Και πάντα μια διερμήνευση -συγγνώμη για τη λέξη -μια ερμηνεία ας το πούμε, μπορεί να έχει κάτι το αληθινό πιστεύω μέσα της. Λέει κάπου ο Τσαρούχης μια ωραία φράση «ζωγραφική είναι τα πρακτικά των συναντήσεών μας με τα πράγματα». Τώρα εδώ κρατάμε πρακτικά για μια συνάντηση που θα κρατήσει 15 μέρες! Βέβαια αυτά τα θέματα που συζητούμε δεν ορίζονται με μια κουβέντα, γιατί είναι πολλά πράγματα μαζί. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει πως όλη αυτή την ώρα μιλάμε περί τη ζωγραφική, γύρω από τη ζωγραφική, δεν μπορούμε να μιλήσουμε για την ίδια τη ζωγραφική, ούτε να την αναλύσουμε γιατί αυτή είναι άλλη γλώσσα. Εντελώς άλλη γλώσσα σχημάτων, χρωμάτων και ύλης. Πρωτίστως ύλης. Ματιέρα στη ζωγραφική λέμε τον τρόπο έκφανσης της ύλης. Αυτό κανονικά δεν έπρεπε να το λέμε ματιέρα, άλλα έκφανση της ύλης. 

 Ο Γιώργος με στήνει απέναντί του. Με ψάχνει με το βλέμμα του. Με καθοδηγεί κάνοντας κινήσεις με τα χέρια του. Λίγο πιο δεξιά, λίγο πιο αριστερά. Ανάβει τα φώτα και με κοιτάζει για πολύ ώρα σα να με μελετάει, σαν να περίμενε να δει κάτι από μένα. Ήδη έχει αδειάσει από τα σωληνάρια τις μπογιές στην παλέττα και έχει ακουμπήσει μπροστά του τα πινέλα.

 -Πρόσεξε! Έχεις μετακινηθεί σε σχέση με το φως και άλλαξε η σκιά σου. Η σκιά είναι μια ελαφριά ματιέρα απουσίας, το σακάκι όμως που φοράς είναι μια ματιέρα βαριάς παρουσίας. Μαύρο παρών και μαύρο απών. Το φως είναι η προϋπόθεση για να δούμε. Για να ζωγραφίσουμε όμως πρέπει να ξεκινήσουμε από τη σκιά, που για μένα είναι πάντα ένα ερώτημα στη ζωγραφική. Και εδώ στο έργο που κάνουμε μ' ένα μαύρο ξεκινάμε, από τη σκιά που πέφτει. Τίθεται πάντα το ερώτημα «πώς ξεκινάω;» Για μένα, όταν ξεκινήσαμε ο πίνακας ήταν μια άγνωστη κατάσταση. Αν τον ξέραμε από την αρχή, η διαδικασία θα ήταν μια διεκπεραίωση. Το θέμα είναι να βρούμε μια έκπληξη, μια διαδικασία ανακάλυψης. Από τη στιγμή που θέτεις στον εαυτό σου το ζήτημα ότι πρέπει να ανακαλύψω κάτι, πρέπει να παραδεχτείς επίσης ότι ξεκινάω χωρίς να ξέρω κάτι. Άρα πώς θα ξεκινήσω; Ερωτώντας! Ξεκινάω με τη σκιά που είναι η απουσία υπαρκτού πράγματος και ερωτάω «τι είναι αυτό;» Η σκιά είναι ένας χώρος αμφιβολίας. Πάνω σ' αυτό το χώρο πρέπει να έρθει μια απάντηση κι αρχίζει έτσι ο πίνακας, που είναι μια αντίθεση φωτός, σκιάς, φωτός, σκιάς, φωτός, σκιάς.  

 - Λοιπόν αρχίζουμε δουλειά. Θα βάλω ν’ ακούμε το κουϊντέτο εγχόρδων με δυο βιολιά, μια βιόλα και δυο βιολοντσέλα του Σούμπερτ. Το 'γραψε το 1828, τη χρονιά που πέθανε. 
 -Ο Σούμπερτ με τον Μπετόβεν ζούσαν στη Βιέννη, αλλά οι μελετητές είναι διχασμένοι σχετικά με την προσωπική τους επαφή. Δεν είναι σίγουρο ότι συναντήθηκαν. Το μόνο που ξέρουμε είναι ότι ο Σούμπερτ ήταν λαμπαδηφόρος στην κηδεία του Μπετόβεν το 1827 και λίγο νωρίτερα τον είχε επισκεφθεί στο νεκρικό κρεβάτι. Αυτό μοιάζει κάπως με το γεγονός πώς ο Σολωμός και ο Κάλβος ζούσαν είκοσι χρόνια στην ίδια πόλη, στην Κέρκυρα, χωρίς να συναντηθούν! 
 -Άκου! Τι ωραία που ακούγεται το βιολοντσέλο. Ο Μποκερίνινι επίσης έχει γράψει πολύ ωραία μουσική για βιολοντσέλο. 


Image result for Γεώργιο Άβλιχο.  το κορίτσι στο παράθυρο * Όταν με ρώτησες για τους ζωγράφους του δέκατου ένατου αιώνα στην Ελλάδα ξεχάσαμε να μιλήσουμε για τον Γεώργιο Άβλιχο. Τον επτανήσιο ζωγράφο που ζωγράφισε το κορίτσι στο παράθυρο με τα ανεμίζοντα μαλλιά και το άσπρο φόρεμα. Δεν μπορεί να μου το βγάλει κανείς από το μυαλό ότι ο Γεώργιος Άβλιχος είναι προάγγελος του Μπαλτίς. Τα κορίτσια στο παράθυρο του Μπαλτίς με τον κοριτσίστικο ερωτισμό που φέρουν, μοιάζουν! Ίσως είδε το έργο του Άβλιχου σε φωτογραφία, αποκλείεται βέβαια να το είδε ζωντανό. Δεν λέω ότι επηρεάστηκε, σίγουρα όμως η σχέση των δυο υπάρχει. 


 -Όλα τα έργα του Άβλιχου που είδα με γοητεύουν. 
 -Και τον πατέρα του έχει ζωγραφίσει. Μεσήλικας με γυαλιά, λόγιος τύπος, σαν γιατρός, σαν δικηγόρος της εποχής με μικρό γενάκι. Πολύ ωραία ζωγραφισμένος. Ήταν μοναχικός τύπος, σπουδαγμένος στην Νάπολη.
 -Στην έκθεση για το παιδί στη νεοελληνική ζωγραφική είδαμε μερικά έργα του. Ήταν ενδιαφέρουσα έκθεση. Εκεί είδαμε και το παιδί του Σπύρου Παπαλουκά με το ριγέ πουκάμισο και τις τιράντες, αλλά και το γαϊδουράκι, με το κορίτσι του Νικολάου Λύτρα.
 -Αυτό με το ψάθινο. 
 -Ναι, μου αρέσει πολύ ο Νικόλαος Λύτρας.
 -Το άσπρο έργο του με το όρθιο παιδί, το είδες στην Πινακοθήκη; Αριστούργημα! 

* -Τι κάνεις με την πατσαβούρα; Θέλεις να καταστρέψεις το έργο; Να το σβήσεις; Φαίνεται σαν να το σφουγγαρίζεις.
 -Είναι μια διαδικασία που βάζεις την τύχη να παίξει κάποιο ρόλο στον πίνακα. Να μπει μέσα στο έργο η τύχη. Είναι ένας από τους τρόπους αυτό που είδες. Ένας άλλος τρόπος είναι να κάνεις με το χέρι σου, έτσι, μια χειρονομία τυχαία με το πινέλο. Ο πίνακας ο δικός μας είναι τώρα κάθετος στο καβαλέτο, υπάρχει και ο τρόπος να τον βάλεις κάτω στο πάτωμα. Ο Πόλοκ τον έβαζε κάτω και έσταζε την μπογιά χωρίς να ακουμπάει το πινέλο στο μουσαμά. Πολλοί τρόποι υπάρχουν. Η τύχη είναι πολύ σημαντικός παράγοντας. Αν δεν μπει η τύχη μέσα στο έργο, αλλά και το λάθος, είναι σα να έκανε υπολογιστής το έργο. Η τύχη, το λάθος προσφέρει τη χάρη, το απρόβλεπτο. Εγώ δεν μπορώ να διανοηθώ πίνακα δικό μου χωρίς μια χειρονομία, χωρίς ένα στάξιμο τυχαίο που να μην το αφήσω επάνω στο έργο.  
 -Αυτό το σφουγγάρισμα το κάνεις με νέφτι;
 -Αυτό είναι πρόκληση μιας καταστάσεως του τυχαίου, πώς να το πω αλλιώς; 'Ετριψε αυτή η κίνηση όλη την περιοχή των μαλλιών. Η χαρτοπετσέτα τρίβει ή αφήνει το χρώμα με διαφορετικό τρόπο από το πινέλο. Άλλες φορές, παλιά, έπαιρνα εφημερίδες, τις τσαλάκωνα, τις βούταγα στο χρώμα και έκανα αποτυπώσεις. 
 -Και μετά αξιολογείς πάντα αυτό που προκύπτει. 
-Ακριβώς, αξιολογείς αυτό που προέκυψε. Μπορείς βέβαια τη χαρτοπετσέτα να τη βάλεις σε πάστα, σε σκληρή μπογιά και να κάνεις άλλον τύπο ζωγραφικής. Κυρίως όταν θέλεις να ζωγραφίσεις έδαφος, βράχια κλπ. Ανακάτεψα με το πανί τα μαλλιά σου. Τα μαλλιά είναι έκφραση της ελευθερίας σε σχέση με τη μύτη που είναι προσδιορισμένη έκφραση του κανόνα. Τη μύτη πρέπει να τη σχεδιάσεις με ακρίβεια ενώ τα μαλλιά είναι έκφραση και του τυχαίου. Τη μια μέρα είναι έτσι, την άλλη μέρα είναι αλλιώς. Είναι σαν τα κλαριά του δένδρου που τα φυσάει ο αέρας. Δε θυμάσαι το τραγούδι που λέει «μέσα στα μαλλιά σου φτερουγίζουν τρελά μαϊστράλια»; Πώς το 'γραψε ο συνθέτης; Εγώ πιστεύω πως την είδε την εικόνα. Ωραίος στίχος. Δεν φτερούγιζαν βέβαια μέσα στα μαλλιά της τα μαϊστράλια, αλλά τα μαλλιά φτερούγιζαν εξ αιτίας των μαϊστραλιών. Ο στιχουργός το αντέστρεψε και λέει πως τα μαλλιά τα ίδια δημιουργούσαν αέρα. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι παρατηρούσε τα σύννεφα και έβλεπε καρικατούρες ανθρώπων στον ουρανό. Παρατηρούσε επίσης τις αυλακώσεις του κύματος πάνω στην άμμο και με τη φαντασία του έβλεπε μάχες, συγκρούσεις, ένα γέρο χωρίς δόντια, έναν με στραβή μύτη. Ό,τι έβλεπε, ό,τι φανταζόταν το σχεδίαζε. Πήγε στο λεπροκομείο που φτύνανε οι λεπροί στους τοίχους και παρατηρούσε τις φτυσιές! Αλλά και ο Μισσώ, ένας ζωγράφος μετά το σουρεαλισμό, παίρνει το πινέλο και ρίχνει τακ, μια κηλίδα, τυχαία. Και μετά μια άλλη. Τα έργα του μοιάζουν σα να κινούνται άνθρωποι, μορφές μικρές, που συγκρούονται λυσσαλέα. Ο ζωγράφος κάνει το θεατή δημιουργικό, τον οδηγεί να δει κι αυτός σ' αυτές τις κηλίδες μορφές που κινούνται.  

 -Ξέρεις ότι ο μικρός Γιωργής στο μόνον της ζωής του Ταξείδιον του Βιζυηνού, όταν γύριζε νύχτα από την Πόλη στη Βιζύη καβάλα σ' ένα άλογο, έβλεπε στον ουρανό τον παππού του που πάλευε με τον Χάροντα! Το 'χεις εδώ το διήγημα στις εκδόσεις Νεφέλη; 
-Ναι στην ανθολογία του Αναγνωστάκη.
 -Φέρ' το να σου διαβάσω το απόσπασμα. Το άλογο οδηγεί ο Θύμιος, ο επιστάτης του παππού. Ο μικρός είναι στα καπούλια δεμένος μ' ένα μαντίλι από τη μέση του Θύμιου για να μην πέσει. Τρέχουν να προλάβουν τον παππού ζωντανό γιατί αλλιώς θα μείνουν ανοιχτά τα μάτια του.   ...Δεν νομίζω να ητένισα κατά τη νύκτα εκείνην παραδόξους συμπτώσεις νεφών, των μεν επί των δε φερομένων υπό του ανέμου, χωρίς να τα συμπληρώσω τη βοήθεια του σεληνιακού φωτός και της προκατειλημμένης φαντασίας εις πελώριον σύμπλέγμα παλαιστών αγωνιζομένων τον υπέρ των όλων κίνδυνον. Οι εις με το λευκόν και πολύπτυχον αυτού εσώβρακον ανεμιζόμενον εις τον αέρα, με τα ευρέα, τα κεντητά «μανίκια» του υποκαμίσου του ήτον αναμφιβόλως ο παππούς μου. Ο έτερος με την μακράν και λυτήν αυτού κόμην κυμαινομένην, με τας λευκάς επί των ώμων πτέρυγας, με τον φολιδωτόν του θώρακα περί το στήθος και την φλογίνην ρομφαίαν εις την γυμνήν δεξιάν του, αυτός ήτο βεβαίως ο άγγελος. Τόσας φοράς τον είχον ιδεί επί της αριστεράς θύρας του αγίου βήματος εν τη εκκλησία του χωρίου μας. 
 - Ο καϋμένος ο παππούς! Πώς θα τα βγάλη πέρα με τόσον φοβερόν αντίπαλον!...

Συνεχίζουμε, μην χάνεις τη θέση σου.   Λάκης Παπαστάθης "

Σημείωση: Η εικόνα είναι έργο του ζωγράφου Γιώργου Ρόρρη,  κι έχει αντληθεί από τον eranistis.net