Ο αρχαίος και ο νέος ελληνικός κόσμος, σήμερα [Αναδημοσίευση από παλαιότερη ανάρτηση]

 

Ο κόσμος μας. Κάποτε και τώρα.

Είναι αδιαμφισβήτητο το «μεγαλείο» του αρχαίου ελληνικού κόσμου, του πνεύματος και της ζωής που σάρκωσε. Γιατί τα είχε όλα, όσα μπορούσε η εποχή να δώσει. Ο λόγος απέκτησε τη δύναμη και τη σαφήνεια, που μόνο το φως μπορεί να δώσει στα πράγματα και μόνο η λαμπρότητα του ήλιου μπορεί να αναδείξει. Κι ο λόγος των αρχαίων έγινε δύναμη και φώς, έγινε συμπέρασμα και «κανόνας» ζωής. Μέτρο, ανάμεσα στον άνθρωπο και στον Θεό.

Αλλά δεν έφτασε να γίνει και πράξη ζωής του ανθρώπου. Το αρχαίο Ελληνικό πνεύμα, όσο και αν υπερτερεί των συγχρόνων του πολιτισμών, έφτασε ώστε η μέν φιλοσοφία του να εκπέσει σε σοφιστεία και λογο-παικτική, η δε πολιτεία (το πολιτεύεσθαι) να προκαλεί άγος και να συνιστά διαστροφή του πολιτεύματος, ενώ η δημαγωγία των πολιτικών της κάθε εποχής συχνά οδηγεί τις κοινωνικές ομάδες σε αλληλοσπαραγμούς, σε πολέμους και προδοσίες.

Η αρχαία Ελληνική Γραμματεία τελικά εξέπεσε σε «ρητορική» χωρίς αντικείμενο διδασκαλίας. Για τί πράγμα, εξ άλλου, θα μπορούσε να μιλήσει το ελληνικό πνεύμα την εποχή της ρωμαϊκής ακμής;

Αλλά δεν γίνεται πια να καταργηθούν τα πνευματικά ύψη που είχαν προσεγγιστεί. Τα πνευματικά ύψη, που θαρρείς ο Θεός οδήγησε εκεί τον άνθρωπο. Γιατί η μνήμη του ανθρώπου, σαν τα γνώρισε και σαν έζησε έστω και για λίγο μ' αυτά, ή σαν τ' άκουσε - παραμύθια, που μαγεύτηκε απ' αυτά-, νοσταλγικά πια τ' αναζητά και πεθυμά ένα καινούργιο συναπάντημα μαζί τους. Για να γλυκάνει της ψυχής την ξεραΐλα, τη σκλαβιά, την «πείνα» για το ωραίο και το υψηλό ή για να νοιώσει μέρος αυτών, κληρονόμος, δωρεο-δόχος, ή συνεχιστής της παλιάς και δημιουργός μιας νέας εφάμιλλης παράδοσης.

Ο μαθητής του Αριστοτέλη, ο Μ. Αλέξανδρος και η φιλοδοξία του να βγεί από τα ελληνικά σύνορα (βασιλιάς κι «ελευθερωτής» του κόσμου από την περσική επιθετικότητα και δεσποτεία, καλλιεργητής του ελληνικού πνεύματος και σ' άλλους τόπους, αφού διατηρεί τους τοπικούς άρχοντες -όπου μπορεί-, κλπ), αποτελεί τη θρυαλλίδα για την επόμενη φάση της δημιουργίας του Ελληνικού πνεύματος.

Και το ενδημών στον ελλαδικό χώρο πνεύμα, μετώκησε και μεγαλούργησε, στις τέχνες και στα γράμματα, στη Μικρά Ασία. Τον τόπο, όπου ο Αλέξανδρος μετέφερε τον ελληνισμό. Το πνεύμα και την ενέργειά του. Κι έκανε τον τόπο, κήπο, με θέατρα, και στίβους, και μ' εκπάγλου κάλλους ναούς και μνημεία (βλ. εδώ: Ελληνικούς Τόπους).

Όλη η Μικρά Ασία, έχει στα σπλάχνα της θαμμένα κι άθαφτα, ερείπια και ενεργά κτίσματα, μνημεία, ναούς παλαιούς και νέους, πόλεις ολόκληρες κτισμένες σε αλλεπάλληλα επίπεδα, για το φόβο των πειρατών, των εισβολέων και των εχθρών. Τόποι που γίναν Όμορφοι Ελληνικοί, με το Ελληνικό Πνεύμα-όχημα του κάλλους. Αλλά το κάθε όχημα προορίζεται για μια πορεία.

Και καθώς η Ελληνική γλώσσα διαδόθηκε στο μεγαλύτερο μέρος του κόσμου που θα μπορούσε άνθρωπος της εποχής να φανταστεί, και καθώς έγινε πια καλά γνωστή κι επικράτησε, ήρθε η ώρα η Ελληνική Γλώσσα να γίνει το όχημα ενός νέου κόσμου.

Εκείνη η (αρχαία ελληνική) φιλοσοφία και η γραμματεία χρειαζόταν ένα «ποτάμι, για να πέσει μέσα σ' αυτό, και να την οδηγήσει σε νέα παραγωγή και δημιουργία». Αυτό έγινε, με την εμφάνιση του Χριστού και της διδασκαλίας του, αλλά πολλοί είναι -ακόμη και σήμερα- που δεν το «είδαν». Στον Ευαγγελιστή Ιωάννη (κεφ. 12 § 20-23) διαβάζουμε: «Ήσαν δε τινες Έλληνες εκ των αναβαινόντων ίνα προσκυνήσωσιν εν τη εορτή. Ούτοι ούν προσήλθον Φιλίππω τω από Βηθσαϊδά της Γαλιλλαίας και ηρώτων αυτόν λέγοντες: κύριε θέλομεν τον Ιησούν ιδείν. Έρχεται Φίλιππος και λέγει τω Ανδρέα και πάλιν Ανδρέας και Φίλιππος λέγουσι τω Ιησού, ο δε Ιησούς απεκρίνατο αυτοίς λέγων: “ Ελήλυθεν η ώρα ίνα δοξασθή ο υιός του Ανθρώπου”».

Για την ακρίβεια, ο πολιτισμένος κόσμος έζησε μέ αυτή τη γνώση και την πληροφορία πολλές εκατοντάδες χρόνια, πριν από την άλωση της Πόλης και μετά, αλλά καθώς οι νέοι «πολιτισμοί που ανέτειλαν» με τις εξερευνήσεις, τις ποντοπορίες τους για νέα εδάφη και τη φιλοδοξία να διαδεχθούν την χιλιόχρονη πεθαμένη χριστιανική αυτοκρατορία, ο διαφωτισμός και ο μαρξισμός, έθαβαν κυριολεκτικά τους προηγούμενους! Κι από τους αρχαιοέλληνες βρεθήκαμε στο διαφωτισμό, χωρίς την ανατολική ρωμαϊκή αυτοκρατορία (που ιδιοτελώς τη βαφτίσανε «βυζάντιο», και μάλιστα εκατό χρόνια μετά την κατάλυσή της), χωρίς πατέρες της ερήμου, και κυρίως χωρίς ιερά εξέταση! Ναί, αυτό οι δυτικοί χριστιανοί ήθελαν οπωσδήποτε, να ξεχαστεί! να ξεχαστεί εντελώς η ιερά εξέταση και οι ληστρικές σταυροφορίες, οι αγριότητες και τα φονικά της γαλλικής επανάστασης η οποία ετοίμασε τον διαφωτισμό!

Σ' εμάς είναι καλά γνωστό πως η διδασκαλία του Χριστού συμπληρώνει και ταιριάζει με τα ελληνικά ιδεώδη (*). Όμως τούτη την αλήθεια την αποσιώπησαν όχι μονάχα ξένοι κι εχθρικά διακείμενοι προς το ελληνικό πνεύμα, αλλά κι έξοχοι αρχαιολάτρες, ελληνιστές. Και οι προγόνοπληκτοι Έλληνες. Μα έτσι άφησαν χωρίς προοπτική, χωρίς θέατρο, χωρίς στίβο το ελληνικό πνεύμα. Να είναι μια δάδα που καίει, μα δεν φωτίζει, ούτε θερμαίνει. Να είναι ένας σπόρος πεταμένος ανάμεσα σε πέτρες, χωρίς τη δυνατότητα να καρπίσει. Να είναι γνώση και πληροφορία, χωρίς χρήση και αντικείμενο.

Η γονιμοποίηση του αρχαίου Ελληνικού Πνεύματος από τη Χριστιανική Διδασκαλία -είναι γεγονός, πως- οδήγησε σε ουράνια ύψη σύλληψης και δημιουργίας (θεολογία πεζογραφία, σχόλια, θεολογική ποίηση και φιλοσοφία, ζωγραφική και διακοσμητική τέχνης).

Η έρημος γέμισε από αναζητώντες την συνάντηση με το Θείο, κι οι ερημίτες αυτοί έγραψαν θεολογικά έπη, άγνωστα σε πολλούς σήμερα, που γι' αυτό ακριβώς-επειδή δεν τα γνωρίζουν- θεωρούν την πίστη στη διδασκαλία του Χριστού κάτι ρηχό και αφελές.

Πολλοί από τους πατέρες αυτούς σπουδάσανε φιλοσοφία στην Αθήνα, όπως ο Μέγας Βασίλειος και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος ο Ναζιανζηνός, που μαζί με τον Ιωάννη το Χρυσόστομο είναι οι γνωστοί μας Τρεις Ιεράρχες. Οι τρεις τους έχουν έργο εφάμιλο των μεγάλων τραγικών μας, αλλά με αντικείμενο τη συνάντηση του ανθρώπου με την αγάπη του Χριστού. Τη Θέωση του ανθρώπου και τη γνωριμία του με την παρουσία του Θεού κάθε στιγμή στην ζωή του.

Τόσο ζωντανή ήταν η επίδραση της Ελληνικής Γραμματείας στην παιδεία και την ζωή των πατέρων αυτών, που φαίνεται από το έργο ζωής τους, αλλά και απο το σύγγραμμα του Μεγάλου Βασιλείου με τίτλο: «Προς τους νέους, όπως αν εξ ελληνικών ωφελοίντο λόγων» («Προς τους νέους, πώς να ωφεληθούν από την ελληνική γραμματεία). Γιατί η δημιουργία και η αγάπη τίποτε δεν αφήνει να πάει χαμένο. Όλοι και όλα είναι μέρος της δημιουργίας του κόσμου, και προωρίζονται για το καλό όλων.

Ας μην αναφερθούμε ειδικά στους άλλους πατέρες που δίδαξαν και έγραψαν, όπως π.χ. ο Ιωάννης ο Σιναΐτης, ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός και τόσοι άλλοι, που έγραψαν και γράφουν, διαρκώς έκτοτε και αδιαλείπτως.

Είναι πια διαπιστωμένο γεγονός πως οι πολιτισμικοί αναβαθμοί χαρακτηρίζονται από αναστατώσεις, φανατισμούς, επιθετικότητα, ακόμη κι εγκληματικότητα. Δεν πρέπει να μας παραξενεύουν οι εκδηλώσεις αυτές. Ας θυμηθούμε, τα εγκλήματα της εξουσίας και τις συνωμοσιες των ρωμαίων, με τους διωγμούς των χριστιανών και τις μονομαχίες στο κολοσσαίο. Την μαύρη σελίδα που έγραψε με την ιερά εξέταση η δυτική Εκκλησία, και τα φονικά της Γαλλικής επανάστασης, η οποία γέννησε τον Διαφωτισμό, κλπ. Σε μια τέτοια εποχή ζούμε σήμερα. Ο κόσμος, όπως τον ξέραμε, αλλάζει. Τέλειωσε η ζωή των ανθρώπων με πνεύμα, καλλιέργεια, θέληση, πίστη, κρίση, επιλογή, και απόρριψη. Από εδώ και στο εξής τα πάντα τείνουν να γίνουν ένα σύστημα, με πολλά γρανάζια, όλους εμάς. Η πολιτική, η οικονομική, η εθνική και η πολιτιστική μας ταυτότητα και ιδιοπροσωπία, όλα πια συγ-χέονται σε ένα μεγάλο χωνευτήρι. Για την ελαχιστοποίηση του κόστους, τη μεγιστοποίηση του κέρδους και τις μικρότερες δυνατές διαταραχές στα πλάνα κυριαρχίας. Όχι πρωτοβουλία, όχι δυνατότητα, όχι ελευθερία. Δικαιώματα ναί, ελευθερίες ναί, δυνατοτητες ναί. Όσο περισσότερα τόσο μεγαλύτερη η αίσθηση ανεξαρτησίας και τόσο πιο πιθανή η μη εφικτή άσκηση αυτών.

Είναι καλά ενημερωμένος, όποιος γνωρίζει ότι: θυμό έχουν εκείνοι που θέλουν, κι όχι εκείνοι που έχουν. Θυμώνει ο ειδωλολατρικός κόσμος που κηρύσσεται η αγάπη του Θεού. Θυμώνει ο άρχοντας που δεν προσκυνιέται πια σαν Θεός. Θυμώνει ο χριστιανός που τον περιφρονούν, τον συκοφαντούν και τον καταδιώκουν και φανατισμένα αντεπιτίθεται. Θυμώνει ο δουλοπάροικος που δεσπόζει στη ζωή του και στο σπίτι του ο φεουδάρχης. Θυμώνει ο προλετάριος που τον εκμεταλλεύεται το κεφάλαιο. Θυμώνει ο Χίτλερ που υπάρχει κάποιος και χαλάει την εικόνα που ο ίδιος έχει για τον εαυτό του και τη ράτσα του, και γι' αυτό τον εξαφανίζει στους θαλάμους αερίων και τον καίει στα κρεματόρια. Θυμώνει ο βουλευτής που έχασε την έδρα του, γιατί έχασε τα προνόμιά του. Αγωνίζεται θυμωμένα και με πείσμα η αντιπολίτευση για να γίνει εξουσία, και μόλις γίνει, ημερεύει. Κάνει τα ίδια, οπως οι προηγούμενοι.

Και σήμερα πια, που η ψυχολογία έχει προχωρησει πολύ στις διαπιστώσεις της, οι ισχυροί, που θέλουν κι άλλα, θέλουν να μας πείσουν πως αυτοί ορίζουν. Και επειδή είναι καλά ενημερωμένοι, γι' αυτό ακριβώς δεν είναι -δεν φαίνονται- πια θυμωμένοι. Είναι ήρεμοι! Είδατε πόσο γαλήνιοι κι αδιάφοροι μας επιτάσσουν να υποταχτούμε στην αιχμαλωσία;

Για το λόγο αυτόν, δηλαδή για την εικόνα του βέβαιου και ασφαλούς, του ακλόνητου και κυρίαρχου, συγκεντρώνονται κάθε τόσο στις λέσχες και συμφωνούν. Μετά βγαίνουν όλοι μαζί, σύμφωνοι, με προγράμματα και σχέδια εν κρυπτώ αποφασισμένα. Κι ο πολίτης, ο μικρός λαός, ο φτωχός και χρεωμένος λαός, δεν μπορεί να αντισταθεί.

Μα αυτή η ηρεμία που καθρεφτίζεται στα πρόσωπα των αρχόντων του κόσμου δεν είναι εκείνη που σε γαληνεύει και δεν μπορείς να αφήνεσαι στο λόγο τους και στο νόημά του. Είναι το ένδυμα του σώματος αυτή η μάσκα, κι όχι η «στολή της ψυχής» τους. Και γι' αυτό δεν μπορούν μ' αυτή τη μάσκα του εγωϊσμού και της δια-φθοράς, να ειρηνέψουν τον κόσμο και να γιατρέψουν το άλγος του.  Γιατί η ειρήνη τους δεν είναι για τους ανθρώπους, αλλά για τον εαυτό τους, για τα συμφέροντα και για τις συμμαχίες τους (**).

Και γιατί, ακόμη κι αν οι άρχοντες του κόσμου τούτου ακούσανε κάποτε το λόγο της αγάπης, ο λόγος ετούτος έμεινε γι'αυτούς μια πληροφορία, μια αναφομοίωτη -και γι' αυτό στείρα- επιρροή. Το ίδιο συμβαίνει και με το Ελληνικό πνεύμα, το οποίο πλείστοι όσοι μνημονεύουν ακόμη, αλλά ελάχιστοι υιοθετούν ως πράξη τους τα προστάγματα και τη σοφία του.

Αν η ψυχή δεν ψέλισσε ποτέ της τα πανανθρώπινα αιτήματα κι ερωτήματα που διατυπώθηκαν και διακηρύχτηκαν με τον Ελληνικό τον λόγο, πώς θα μπορέσει να κατανοήσει και να βιώσει την αγάπη του Χριστού για την ολότητα του κόσμου; Αν ποτέ του ο άνθρωπος δεν βγήκε από το εγωτικό σαρκίο του και δεν ενηλικώθηκε πνευματικά, πως θα καταλάβει ότι ο κόσμος μας, υπάρχει για όλους; πώς να νοιώσει εκείνο το «Ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν και θήλυ· πάντες γαρ υμείς είς εστέ εν Χριστώ Ιησού» (Επιστολή Παύλου, προς Γαλάτας κεφ. 3 εδ. 28). (***)

Αν τα μεγάλα μαθήματα ζωής και πολιτισμού δεν αλλάξουν τον άνθρωπο, τότε δεν υπάρχει γνωριμία μαζί τους, ακόμη κι αν ψελλίζει με τα χείλη σπαράγματα από την ουσία τους. Είναι σαν κουβαλάει στην τσέπη του ένα πολύτιμο δαχτυλίδι που δεν το φορεί, γιατί δεν είναι στα μέτρα του.

Ο Χριστός κάθε μέρα «ξανασταυρώνεται», γιατί ματώνει η αγάπη που κήρυξε για όλους τους ανθρώπους. Κι αυτό είναι κακό για τους ανθρώπους. Αλλά αυτή 'ναι ακριβώς και η δική μας ευκαιρία, για να επιλέξουμε.

Τί να επιλέξουμε; Ό,τι μας ενώνει, δηλ. το καλό και τη ζωή ασφαλώς. Γιατί το κακό είναι η απουσία του καλού, είναι θάνατος. Και μας χωρίζει. Κι επί τέλους, για να δώσουμε στο ελληνικό πνεύμα από το οποίο εμφορούμεθα, την προοπτική του! Γιατί αν το κάλλος του λόγου δεν σαρκωθεί σε κάλλος ψυχής, σε αρετή, ο λόγος παραμένει κενός.

Σημειώσεις

(*) βλ. ενδεικτικά:
Ιησούς: “ Ο υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ο ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται.”
Χείλων ο Λακεδαιμόνιος (600 π.Χ.): “Τα μεν υψηλά ταπεινούν (ο Θεός), τα δε ταπεινά υψούν.”
Ιησούς: “ Αγαπάτε τους εχθρούς υμών” Ματθ.κεφ.5 §44
Κλεόβουλος ο Ρόδιος (500 π.Χ.): “ Τον δε εχθρόν φίλον ποιείν.”
Ιησούς: “ Ευεργετείτε εκείνους που σας μισούν” Ματθ.κεφ.5 §44.
Κλεόβουλος ο Ρόδιος (500 π.Χ.): “ Τον δε εχθρόν ευεργετείν”.
Ιησούς: “ Ουκ επιορκήσεις” Ματθ.κεφ.5 §33.
Πυθαγόρας: (580 π. Χ.) “Σέβου όρκον.”
Ιησούς: “ Μακάριοι οι πεινώντες και διψώντες την δικαιοσύνην.”
Πλάτων (427 π.Χ.): “Η δικαιοσύνη είναι το μεγαλύτερον αγαθόν για την ίδια την ψυχήν.”
Και ο χρυσός κανών
Ιησούς: “Όλα όσα θέλετε να σας κάνουν οι άνθρωποι, κάνετε και σείς τα ίδια σ΄ αυτούς.”Ματθ.κεφ.7 §12
Ισοκράτης (430 π.Χ.): “Μην κάνετε στους άλλους εκείνα για τα οποία εσείς θυμώνετε όταν τα κάνουν οι άλλοι σε σας.” (πηγή)

(**)
"Ειρήνην αφίημι υμίν, ειρήνην την εμήν δίδωμι υμίν· ου καθώς ο κόσμος δίδωσιν, εγώ δίδωμι υμίν..." (από το Κατά Ιωάννην Ευαγγέιο, κεφ. 14 εδ. 27), [Φεύγω και σας αφήνω ειρηνεμένους. Σας δίνω τη δική μου την ειρηνη. Δεν σας δίνω την ειρήνη που δίνει ο κόσμος...].

(***)
Στα «Γεροντικά» βρίσκεται γραμμένη, ανάμεσα σε πολλές, κι ετούτη η μικρή ιστορία: Πως κάποτε βρισκόταν σε μια μεγάλη πόλη ο Επίσκοπος της περιφέρειας, μεγάλων χαρισμάτων άνθρωπος. Όλοι αποφάσισαν να πάνε στο ναό για να δούν και τον Επίσκοπο. Ως και η εταίρα της περιοχής, στολίστηκε να πάει. Μεγάλη κατακραυγή όμως σηκώθηκε εναντίον της, «πώς τάχα τόλμησε αυτή, μια αμαρτωλή, να βεβηλώσει το ναό και να ασεβήσει με την παρουσία της προς τον Επίσκοπο». Σαν τό 'μαθε ο Επίσκοπος, είχε άλλη άποψη. Τους κάλεσε όλους, να την προϋπαντήσουν, και σαν αυτή έφτασε καταστόλιστη με την άμαξά της, ο άγιος γέροντας απευθύνθηκε προς τον λαό, λεγοντάς τους: «Αγαπημένοι μου αδελφοί, βλέπετε πόσο στολίστηκε η γυναίκα αυτή για να προσελκύσει την προσοχή μας στο διάβα της. Ελάτε λοιπόν, κι όλοι εμείς ας στολίσουμε την ψυχή μας, με αρετές, ώστε να την προσέξει και να την βραβεύσει ο Χριστός».

 * * * * * * * * * * * * 
Τούτο το σημείωμα το προκάλεσε ο Κ. Παπαχρήστου. Και γι' απάντηση, έγραψα τούτο «το παραμύθι», χωρίς επιστημονικές αξιώσεις, μα με την αγάπη που έχει κανείς για τις ρίζες του, για τους βλαστούς  του δένδρου, απ' το οποίο κρατάει, και για τους καρπούς που (με την συμβολή του) θα παραχθούν, άσχετα από το αν θα τους γευτεί ο ίδιος. Πιστεύοντας απλώς στο ατομικό χρέος.

 

Τούτο το σημείωμα αναδημοσιεύεται μετά την επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου, και την υπογραφή της περίφημης διακήρηξης, λές κι είναι ποτέ δυνατόν να φιλιώσει η αλεπού με την κότα. 

Λαθροχειρίες... με καλό σκοπό...

 

Ετούτο το σημείωμα έχει αντιγραφεί εξ ολοκλήρου από εδώ. Και τούτο, γιατί μου άρεσε η γραφή, ο προβληματισμός, οι τοποθετήσεις των διαλεγομένων και η ευαισθησία τους. Είναι μια όμορφη στιγμή, με πολλά ερεθίσματα, και ευκαιρίες για όλους εμάς τους αναγνώστες: να μάθουμε πράγματα που δεν γνωρίζουμε, να σκεφτούμε για ενδιαφέροντα ερωτήματα που δεν θα είχαμε θέσει από μόνοι μας, να αισθανθούμε, να βρεθούμε σε έναν κόσμο που δεν τον φανταζόμαστε, σαν που  δεν  παροικούμε όλοι μας την χώρα της "έκφρασης με τον χρωστήρα". Γραμμένο μονοκοντυλιά, σαν μονόλογος, αναλογισμός, αναπαράσταση (κι όχι όπως μεταφέρεται εδώ με την δομή ενός δοκιμίου). Μια "ζωγραφιά αισθημάτων, λόγου και σκέψεων", με αφορμή την προσωπογραφία του συγγραφέα, από τον Γιώργο Ρόρρη. 

... "Ενώ ο Γιώργος ετοίμαζε τους καφέδες στην κουζίνα, εγώ ξεφύλλιζα την εφημερίδα. Είδα τη φωτογραφία ενός έργου του Θεόφιλου και διάβασα ένα άρθρο με μαρτυρίες συγγενών του που σχετίζονταν με την περίφημη φουστανέλα του ζωγράφου. Η εγγονή της αδελφής του την έκοψε κουρέλια και την έκανε κουρελού! Όταν ο Γιώργος γύρισε με το δίσκο, τον ρώτησα ποια ήταν η εντύπωσή του όταν είδε για πρώτη φορά ζωγραφική του Θεόφιλου.

- Πριν λίγα χρόνια είδα στο σπίτι ενός φίλου στην Αθήνα, ένα έργο του Θεόφιλου σε χαρτί το οποίο όμως είχε γίνει κομμάτια. 'Ηταν σ' ένα κουτί μέσα, κομμάτια-κομμάτια. Είχε κυριολεκτικά γίνει φύλλο και φτερό. Παίρνω ένα μικρό κομματάκι του χαρτιού που είχε πάνω του ζωγραφισμένο τμήμα χλόης, ή μέρος από κάποιο βουνό. Πάντως ήτανε φύλλα, φύλλα δένδρου και κλαδιά δένδρων, ίσως θάμνων. Αυτή η ομορφιά των τόνων, η λεπταισθησία των πράσινων, των γαιωδών πράσινων, των θερμών, των ψυχρών πράσινων, η επαναλαμβανόμενη πινελιά έκανε αυτό το μικρό κομμάτι χαρτιού μια ολοκληρωμένη ζωγραφιά. Όπως όταν πάει κανείς στο μουσείο και βλέπει ένα θραύσμα γλυπτικής, ένα κομμάτι από έναν μηρό, από μία πλάτη και δεν έχει ανάγκη να δει ολόκληρο το έργο. Γιατί καταλαβαίνει ότι ο γλύπτης έκανε σπουδαία γλυπτική. Για τον Θεόφιλο, που ήταν ζωγράφος, έχει σημασία κάθε τμήμα του πίνακα να λειτουργεί. Να έχει μέσα του την πυκνότητα της ύλης, την ομορφιά της και την πάλη του νερού με την ύλη πάνω στο μουσαμά που θα κάνει να σταθεί το έργο αυθύπαρκτο, σαν απόσπασμα μιας μεγαλύτερης εικόνας που ίσως έχει χαθεί. Ένα κομματάκι από μια ζωγραφιά του Θεόφιλου θα μπορούσαμε να το βάλουμε στον τοίχο και να πούμε «να μια ωραία ζωγραφική». Στον Θεόφιλο η μπογιά, γίνεται πνευματική ύλη σε όλη την έκταση του πίνακα, όπως συμβαίνει σε κάθε καλή ζωγραφική. 
 -Πώς τον φαντάζεσαι;
 -Τον φαντάζομαι άνθρωπο με μεγάλο ενθουσιασμό για τα πράγματα, με μεγαλείο ψυχής και μια αφέλεια. Η αφέλεια χαρακτηρίζει την πολύ υψηλή τέχνη. Κοιτάζοντας κανείς ένα Τζιόττο, τα γλυπτά της Ολυμπίας ή έναν Κούρο έχει την αίσθηση ότι αυτοί οι άνθρωποι θέλανε να ζωγραφίσουνε την ομορφιά του κόσμου. Σα να ήτανε κάποιοι που ανοίξανε τα μάτια τους και ξαφνικά είδαν το μεγαλείο του κόσμου και πήρανε πινέλα και θέλησαν να το ζωγραφίσουνε. Εμένα, αυτή την αίσθηση μου δίνουν τα έργα του Θεόφιλου. Κάθομαι μπροστά τους και βλέπω ότι το αεράκι κυκλοφορεί μέσα στα φύλλα των δένδρων.

 -Τι σχέση μπορεί να έχει ένας σύγχρονος ζωγράφος με τον Θεόφιλο;
 -Ένας άνθρωπος όπως εγώ που ζωγραφίζω σήμερα, που έχω σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών, ξέρω πως δεν είναι δυνατόν να προσεγγίσω τη ζωγραφική με τέτοια αίσθηση αφελούς μεγαλείου.

-Πώς κρίνεις τον κόσμο και τα θέματα που ζωγράφιζε;
 -Όσο κι αν ακούγεται παράξενο είναι μια θεματολογία που μοιάζει πάρα πολύ με τη θεματολογία της μεγάλης ευρωπαϊκής ζωγραφικής. Ζωγράφιζε π.χ. την Ιφιγένεια ή την ανάγνωση του Ομήρου. Η ελληνική μυθολογία και ιστορία είναι τεράστια πηγή άντλησης ερεθισμάτων για εικόνες της μεγάλης ευρωπαϊκής ζωγραφικής. Ο Θεόφιλος προσέθεσε σε αυτό και την αγάπη του για την ελληνική ιστορία και μάλιστα την κοντινή στα χρόνια του. Αν υπολογίσουμε ότι γεννήθηκε το χίλια οκτακόσια εξήντα τόσο, το εικοσιένα απείχε ελάχιστα, όταν ο Θεόφιλος ήταν 10 χρονών, η επανάσταση ήτανε πριν από 50 χρόνια, λιγότερο απ' όσο απέχει ο πόλεμος του' 40 από τις μέρες μας! Την είχε ζωντανή στο μυαλό του. Δεν είναι καθόλου εύκολο να πάρεις μια εικόνα του Εςς και να τη ζωγραφίσεις, όπως τη ζωγράφισε ο Θεόφιλος. Είναι πολύ δύσκολο. Την εμπλούτισε με τη Βυζαντινή παράδοση και έβαλε χρώματα που θυμίζουνε πολύ τα ψηφιδωτά της Ροτόντας στη Θεσσαλονίκη.  Το φως του είναι ένα φως πρωτοφανές για την ελληνική ζωγραφική. Την εποχή εκείνη, το φως στη ζωγραφική ήταν κυρίως του εργαστηρίου. Στα έργα του Θεόφιλου είναι σα να βλέπουμε πρώτη φορά το φως της ελληνικής υπαίθρου. Αυτό που είναι έξω, στον ήλιο, στο δρόμο, στο χωράφι. Τα πάντα είναι μεσ' το φως. Όλος ο κόσμος είναι εντός του φωτός. Ο τόπος λάμπει. Η ζωγραφική του μας δείχνει έναν άνθρωπο που έβγαινε από τη γη, από το χώμα μέσα, που χαιρόταν, που ενθουσιαζόταν, που του άρεσαν οι αισθήσεις όλες, οι μυρουδιές, τα πράγματα που έβλεπε, που άκουγε. Βλέπεις ένα τοπίο του και νιώθεις τα πουλιά που κελαηδάνε. Θυμάμαι τον κόλπο της Γέρας. Τι ωραίο έργο... και τι απλό έργο! 'Ενα απλό τοπίο. Και με τι ωραίο γαλάζιο, τι ωραίος τόνος είναι αυτός που έχει η θάλασσα στον κόλπο της Γέρας! Κι ένα καραβάκι μόνο. Πάρα πολύ ποιητικό έργο.

 -Στο μουσείο της Βαρειάς στη Μυτιλήνη έχεις πάει;
  -Ναι, έχω πάει. Νιώθει κανείς μπαίνοντας, μια ανεξάντλητη πηγή απ' την οποία κυλάνε εικόνες, εικόνες, εικόνες! Ήθελε να απεικονίσει τον κόσμο στο σύνολό του. Τα πάντα. Όπως τα ζώα έμπαιναν μέσα στην Κιβωτό του Νώε για να σωθούνε, έτσι μπαίνανε στη ζωγραφική του. Η ζωγραφική του Θεόφιλου δεν τσιγκουνεύεται τις εικόνες, δεν είναι μια ζωγραφική μινιμαλιστική. Ζωγραφίζει την Αρετούσα πέντε -έξι φορές, τον Κατσαντώνη μ' όλα του τα παλικάρια και πάνω στα δέντρα διάφορα πουλιά, κουνελάκια που κυκλοφορούνε μέσα στο δάσος, λαγοί, σκυλιά, τα πάντα. 

-Συγκρίνεις τον Ρουσσώ με τον Θεόφιλο;
 -Νομίζω πως ο Ρουσσώ είναι λιγάκι πιο τυχερός. Δεν είναι λίγο να κάνεις παρέα και να κουβεντιάζεις με τον Πικάσο και να του λες πως εσύ κι εγώ θα δημιουργήσουμε την τέχνη του εικοστού αιώνα! Και από την άλλη μεριά να είσαι κάποιος που ζωγραφίζει ανεβασμένος σε μια σκάλα επάνω και να σου τραβάνε τη σκάλα οι ντόπιοι χωριάτες του Βόλου  και εσύ να πέφτεις και να τσακίζεσαι. Αν το σκεφτεί κανείς είναι πιο δύσκολη η περίπτωση του Θεόφιλου. Από το στενό περιβάλλον του φούρναρη, του τσαγκάρη, του καφετζή να κάνει ένα άλμα και να γράψει γι' αυτόν ο Σεφέρης ή να ασχοληθεί ολόκληρη η Ελλάδα με τη ζωή και το έργο του. Αυτό νομίζω πως ο Θεόφιλος ούτε καν το είχε διανοηθεί.

 -Από την ελληνική ζωγραφική του 19^ου αιώνα τι προτιμάς; 
 -Γύζης, Λύτρας, Ξυδιάς, Τσόκος.
 -Βρυζάκης;
 -'Οχι, δεν μου αρέσει. 
 -Γιατί; Μήπως επειδή εξιδανικεύει υπερβολικά τα πρόσωπα; 
-Πιστεύω πως αυτό που ζωγραφίζει είναι εικόνα, δεν είναι ζωγραφιά, είναι εικονογράφηση.
-Σε τι διαφέρει η εικόνα από τη ζωγραφιά;
 -Μεγάλα θέματα ανοίγεις. 

Ο Γιώργος δυσκολεύεται να διατυπώσει με ακρίβεια την άποψή του, βολτάρει πέρα-δώθε πιάνοντας τα γένια του.
 -Δυσκολεύομαι να το διατυπώσω. 
 -Το βλέπω.

Δεν χάλασε ο κόσμος αν δεν μπορεί να ειπωθεί σαφέστερα. Ο Γιώργος όμως επιμένει.

-Ζωγραφιά σημαίνει, πριν απ' όλα, να φαίνονται τα ίχνη της χειρονομίας του ζωγράφου. Να φαίνονται τα ίχνη και όχι ο ίδιος ο ζωγράφος. Αν αυτό το ποτήρι το σχεδιάσεις σαν ποτήρι και το βάψεις σαν ποτήρι, για μένα θα είναι εικόνα. Αν αυτό το ποτήρι το δεις σαν ένα γκρι πολύ ωραίο, σαν ένα υγρό γκρι, θα είναι ζωγραφιά. Μ' αυτό το βλέμμα πρέπει να το σχεδιάσεις. Να το πω αλλιώς: Αν θες να κάνεις μια ήρεμη λίμνη, με μια ωραία φόρμα ενός ρέοντος γκρι που θα περιβληθεί από μια ωραία ώχρα λίγο αγριωπή, την αμμουδιά, τότε οδηγείσαι προς τη ζωγραφιά. Αν όμως κάνεις τη λίμνη με περίγραμμα, βάφοντας, μπογιατίζοντας απλώς, δεν είναι ζωγραφική. Η ζωγραφιά είναι ζωντανή γιατί στηρίζεται σε υλική σχέση γης, νερού, φωτιάς και αέρα. Να η γη εδώ... οι μπογιές που πριν γίνουν μπογιές ήταν τριμμένη γη. Να το νερό, εδώ, το νέφτι! Η φωτιά και ο αέρας υπάρχουν γιατί χρειάζονται για να στεγνώσει και να σταθεροποιηθεί η ζωγραφιά.

 -Θέλω να επανέλθουμε στο Βρυζάκη. 
-Ο Βρυζάκης είναι εικονογράφος. Όπως είναι και ο Μανέ κατά την άποψή μου, όπως είναι και ο Φραγγονάρ, ας πούμε όχι ο Φραγγονάρ, ο Μπουσσέ. Τους ενδιαφέρει το ανέκδοτο. Λέγοντας ανέκδοτο εννοώ ότι τους ενδιαφέρει η αφήγηση και δευτερευόντως ο τρόπος της αφήγησης, ενώ τον ζωγράφο τον ενδιαφέρει ο τρόπος της αφήγησης και μετά η αφήγηση. Εγώ πιστεύω στην εικόνα, στη δύναμη της εικόνας, της αναπαράστασης, της εξεικόνησης, της ιστόρησης των πραγμάτων. Αλλά ποιάς εικόνας; Αν ζωγραφίσεις το χιόνι προσπαθώντας να το απομιμηθείς, θα είναι χιόνι εικονογραφημένο, δεν θα είναι χιόνι διερμηνευμένο. Ο ζωγράφος πρέπει να βρει τον τρόπο να ξαναδιερμηνεύσει τον κόσμο. Να μπορεί να ζωγραφίσει το χιόνι μ' ένα γκρι και ένα άσπρο άγριο. Και πάντα μια διερμήνευση -συγγνώμη για τη λέξη -μια ερμηνεία ας το πούμε, μπορεί να έχει κάτι το αληθινό πιστεύω μέσα της. Λέει κάπου ο Τσαρούχης μια ωραία φράση «ζωγραφική είναι τα πρακτικά των συναντήσεών μας με τα πράγματα». Τώρα εδώ κρατάμε πρακτικά για μια συνάντηση που θα κρατήσει 15 μέρες! Βέβαια αυτά τα θέματα που συζητούμε δεν ορίζονται με μια κουβέντα, γιατί είναι πολλά πράγματα μαζί. Δεν πρέπει να μας διαφεύγει πως όλη αυτή την ώρα μιλάμε περί τη ζωγραφική, γύρω από τη ζωγραφική, δεν μπορούμε να μιλήσουμε για την ίδια τη ζωγραφική, ούτε να την αναλύσουμε γιατί αυτή είναι άλλη γλώσσα. Εντελώς άλλη γλώσσα σχημάτων, χρωμάτων και ύλης. Πρωτίστως ύλης. Ματιέρα στη ζωγραφική λέμε τον τρόπο έκφανσης της ύλης. Αυτό κανονικά δεν έπρεπε να το λέμε ματιέρα, άλλα έκφανση της ύλης. 

 Ο Γιώργος με στήνει απέναντί του. Με ψάχνει με το βλέμμα του. Με καθοδηγεί κάνοντας κινήσεις με τα χέρια του. Λίγο πιο δεξιά, λίγο πιο αριστερά. Ανάβει τα φώτα και με κοιτάζει για πολύ ώρα σα να με μελετάει, σαν να περίμενε να δει κάτι από μένα. Ήδη έχει αδειάσει από τα σωληνάρια τις μπογιές στην παλέττα και έχει ακουμπήσει μπροστά του τα πινέλα.

 -Πρόσεξε! Έχεις μετακινηθεί σε σχέση με το φως και άλλαξε η σκιά σου. Η σκιά είναι μια ελαφριά ματιέρα απουσίας, το σακάκι όμως που φοράς είναι μια ματιέρα βαριάς παρουσίας. Μαύρο παρών και μαύρο απών. Το φως είναι η προϋπόθεση για να δούμε. Για να ζωγραφίσουμε όμως πρέπει να ξεκινήσουμε από τη σκιά, που για μένα είναι πάντα ένα ερώτημα στη ζωγραφική. Και εδώ στο έργο που κάνουμε μ' ένα μαύρο ξεκινάμε, από τη σκιά που πέφτει. Τίθεται πάντα το ερώτημα «πώς ξεκινάω;» Για μένα, όταν ξεκινήσαμε ο πίνακας ήταν μια άγνωστη κατάσταση. Αν τον ξέραμε από την αρχή, η διαδικασία θα ήταν μια διεκπεραίωση. Το θέμα είναι να βρούμε μια έκπληξη, μια διαδικασία ανακάλυψης. Από τη στιγμή που θέτεις στον εαυτό σου το ζήτημα ότι πρέπει να ανακαλύψω κάτι, πρέπει να παραδεχτείς επίσης ότι ξεκινάω χωρίς να ξέρω κάτι. Άρα πώς θα ξεκινήσω; Ερωτώντας! Ξεκινάω με τη σκιά που είναι η απουσία υπαρκτού πράγματος και ερωτάω «τι είναι αυτό;» Η σκιά είναι ένας χώρος αμφιβολίας. Πάνω σ' αυτό το χώρο πρέπει να έρθει μια απάντηση κι αρχίζει έτσι ο πίνακας, που είναι μια αντίθεση φωτός, σκιάς, φωτός, σκιάς, φωτός, σκιάς.  

 - Λοιπόν αρχίζουμε δουλειά. Θα βάλω ν’ ακούμε το κουϊντέτο εγχόρδων με δυο βιολιά, μια βιόλα και δυο βιολοντσέλα του Σούμπερτ. Το 'γραψε το 1828, τη χρονιά που πέθανε. 
 -Ο Σούμπερτ με τον Μπετόβεν ζούσαν στη Βιέννη, αλλά οι μελετητές είναι διχασμένοι σχετικά με την προσωπική τους επαφή. Δεν είναι σίγουρο ότι συναντήθηκαν. Το μόνο που ξέρουμε είναι ότι ο Σούμπερτ ήταν λαμπαδηφόρος στην κηδεία του Μπετόβεν το 1827 και λίγο νωρίτερα τον είχε επισκεφθεί στο νεκρικό κρεβάτι. Αυτό μοιάζει κάπως με το γεγονός πώς ο Σολωμός και ο Κάλβος ζούσαν είκοσι χρόνια στην ίδια πόλη, στην Κέρκυρα, χωρίς να συναντηθούν! 
 -Άκου! Τι ωραία που ακούγεται το βιολοντσέλο. Ο Μποκερίνινι επίσης έχει γράψει πολύ ωραία μουσική για βιολοντσέλο. 


 * Όταν με ρώτησες για τους ζωγράφους του δέκατου ένατου αιώνα στην Ελλάδα ξεχάσαμε να μιλήσουμε για τον Γεώργιο Άβλιχο. Τον επτανήσιο ζωγράφο που ζωγράφισε το κορίτσι στο παράθυρο με τα ανεμίζοντα μαλλιά και το άσπρο φόρεμα. Δεν μπορεί να μου το βγάλει κανείς από το μυαλό ότι ο Γεώργιος Άβλιχος είναι προάγγελος του Μπαλτίς. Τα κορίτσια στο παράθυρο του Μπαλτίς με τον κοριτσίστικο ερωτισμό που φέρουν, μοιάζουν! Ίσως είδε το έργο του Άβλιχου σε φωτογραφία, αποκλείεται βέβαια να το είδε ζωντανό. Δεν λέω ότι επηρεάστηκε, σίγουρα όμως η σχέση των δυο υπάρχει. 


 -Όλα τα έργα του Άβλιχου που είδα με γοητεύουν. 
 -Και τον πατέρα του έχει ζωγραφίσει. Μεσήλικας με γυαλιά, λόγιος τύπος, σαν γιατρός, σαν δικηγόρος της εποχής με μικρό γενάκι. Πολύ ωραία ζωγραφισμένος. Ήταν μοναχικός τύπος, σπουδαγμένος στην Νάπολη.
 -Στην έκθεση για το παιδί στη νεοελληνική ζωγραφική είδαμε μερικά έργα του. Ήταν ενδιαφέρουσα έκθεση. Εκεί είδαμε και το παιδί του Σπύρου Παπαλουκά με το ριγέ πουκάμισο και τις τιράντες, αλλά και το γαϊδουράκι, με το κορίτσι του Νικολάου Λύτρα.
 -Αυτό με το ψάθινο. 
 -Ναι, μου αρέσει πολύ ο Νικόλαος Λύτρας.
 -Το άσπρο έργο του με το όρθιο παιδί, το είδες στην Πινακοθήκη; Αριστούργημα! 

* -Τι κάνεις με την πατσαβούρα; Θέλεις να καταστρέψεις το έργο; Να το σβήσεις; Φαίνεται σαν να το σφουγγαρίζεις.
 -Είναι μια διαδικασία που βάζεις την τύχη να παίξει κάποιο ρόλο στον πίνακα. Να μπει μέσα στο έργο η τύχη. Είναι ένας από τους τρόπους αυτό που είδες. Ένας άλλος τρόπος είναι να κάνεις με το χέρι σου, έτσι, μια χειρονομία τυχαία με το πινέλο. Ο πίνακας ο δικός μας είναι τώρα κάθετος στο καβαλέτο, υπάρχει και ο τρόπος να τον βάλεις κάτω στο πάτωμα. Ο Πόλοκ τον έβαζε κάτω και έσταζε την μπογιά χωρίς να ακουμπάει το πινέλο στο μουσαμά. Πολλοί τρόποι υπάρχουν. Η τύχη είναι πολύ σημαντικός παράγοντας. Αν δεν μπει η τύχη μέσα στο έργο, αλλά και το λάθος, είναι σα να έκανε υπολογιστής το έργο. Η τύχη, το λάθος προσφέρει τη χάρη, το απρόβλεπτο. Εγώ δεν μπορώ να διανοηθώ πίνακα δικό μου χωρίς μια χειρονομία, χωρίς ένα στάξιμο τυχαίο που να μην το αφήσω επάνω στο έργο.  
 -Αυτό το σφουγγάρισμα το κάνεις με νέφτι;
 -Αυτό είναι πρόκληση μιας καταστάσεως του τυχαίου, πώς να το πω αλλιώς; 'Ετριψε αυτή η κίνηση όλη την περιοχή των μαλλιών. Η χαρτοπετσέτα τρίβει ή αφήνει το χρώμα με διαφορετικό τρόπο από το πινέλο. Άλλες φορές, παλιά, έπαιρνα εφημερίδες, τις τσαλάκωνα, τις βούταγα στο χρώμα και έκανα αποτυπώσεις. 
 -Και μετά αξιολογείς πάντα αυτό που προκύπτει. 
-Ακριβώς, αξιολογείς αυτό που προέκυψε. Μπορείς βέβαια τη χαρτοπετσέτα να τη βάλεις σε πάστα, σε σκληρή μπογιά και να κάνεις άλλον τύπο ζωγραφικής. Κυρίως όταν θέλεις να ζωγραφίσεις έδαφος, βράχια κλπ. Ανακάτεψα με το πανί τα μαλλιά σου. Τα μαλλιά είναι έκφραση της ελευθερίας σε σχέση με τη μύτη που είναι προσδιορισμένη έκφραση του κανόνα. Τη μύτη πρέπει να τη σχεδιάσεις με ακρίβεια ενώ τα μαλλιά είναι έκφραση και του τυχαίου. Τη μια μέρα είναι έτσι, την άλλη μέρα είναι αλλιώς. Είναι σαν τα κλαριά του δένδρου που τα φυσάει ο αέρας. Δε θυμάσαι το τραγούδι που λέει «μέσα στα μαλλιά σου φτερουγίζουν τρελά μαϊστράλια»; Πώς το 'γραψε ο συνθέτης; Εγώ πιστεύω πως την είδε την εικόνα. Ωραίος στίχος. Δεν φτερούγιζαν βέβαια μέσα στα μαλλιά της τα μαϊστράλια, αλλά τα μαλλιά φτερούγιζαν εξ αιτίας των μαϊστραλιών. Ο στιχουργός το αντέστρεψε και λέει πως τα μαλλιά τα ίδια δημιουργούσαν αέρα. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι παρατηρούσε τα σύννεφα και έβλεπε καρικατούρες ανθρώπων στον ουρανό. Παρατηρούσε επίσης τις αυλακώσεις του κύματος πάνω στην άμμο και με τη φαντασία του έβλεπε μάχες, συγκρούσεις, ένα γέρο χωρίς δόντια, έναν με στραβή μύτη. Ό,τι έβλεπε, ό,τι φανταζόταν το σχεδίαζε. Πήγε στο λεπροκομείο που φτύνανε οι λεπροί στους τοίχους και παρατηρούσε τις φτυσιές! Αλλά και ο Μισσώ, ένας ζωγράφος μετά το σουρεαλισμό, παίρνει το πινέλο και ρίχνει τακ, μια κηλίδα, τυχαία. Και μετά μια άλλη. Τα έργα του μοιάζουν σα να κινούνται άνθρωποι, μορφές μικρές, που συγκρούονται λυσσαλέα. Ο ζωγράφος κάνει το θεατή δημιουργικό, τον οδηγεί να δει κι αυτός σ' αυτές τις κηλίδες μορφές που κινούνται.  

 -Ξέρεις ότι ο μικρός Γιωργής στο μόνον της ζωής του Ταξείδιον του Βιζυηνού, όταν γύριζε νύχτα από την Πόλη στη Βιζύη καβάλα σ' ένα άλογο, έβλεπε στον ουρανό τον παππού του που πάλευε με τον Χάροντα! Το 'χεις εδώ το διήγημα στις εκδόσεις Νεφέλη; 
-Ναι στην ανθολογία του Αναγνωστάκη.
 -Φέρ' το να σου διαβάσω το απόσπασμα. Το άλογο οδηγεί ο Θύμιος, ο επιστάτης του παππού. Ο μικρός είναι στα καπούλια δεμένος μ' ένα μαντίλι από τη μέση του Θύμιου για να μην πέσει. Τρέχουν να προλάβουν τον παππού ζωντανό γιατί αλλιώς θα μείνουν ανοιχτά τα μάτια του.   ...Δεν νομίζω να ητένισα κατά τη νύκτα εκείνην παραδόξους συμπτώσεις νεφών, των μεν επί των δε φερομένων υπό του ανέμου, χωρίς να τα συμπληρώσω τη βοήθεια του σεληνιακού φωτός και της προκατειλημμένης φαντασίας εις πελώριον σύμπλέγμα παλαιστών αγωνιζομένων τον υπέρ των όλων κίνδυνον. Οι εις με το λευκόν και πολύπτυχον αυτού εσώβρακον ανεμιζόμενον εις τον αέρα, με τα ευρέα, τα κεντητά «μανίκια» του υποκαμίσου του ήτον αναμφιβόλως ο παππούς μου. Ο έτερος με την μακράν και λυτήν αυτού κόμην κυμαινομένην, με τας λευκάς επί των ώμων πτέρυγας, με τον φολιδωτόν του θώρακα περί το στήθος και την φλογίνην ρομφαίαν εις την γυμνήν δεξιάν του, αυτός ήτο βεβαίως ο άγγελος. Τόσας φοράς τον είχον ιδεί επί της αριστεράς θύρας του αγίου βήματος εν τη εκκλησία του χωρίου μας. 
 - Ο καϋμένος ο παππούς! Πώς θα τα βγάλη πέρα με τόσον φοβερόν αντίπαλον!...

Συνεχίζουμε, μην χάνεις τη θέση σου.   Λάκης Παπαστάθης "

Σημείωση: Η εικόνα είναι έργο του ζωγράφου Γιώργου Ρόρρη,  κι έχει αντληθεί από τον eranistis.net

Ένα ταξίδι στους δρόμους της υγείας

 

Είναι καμμιά φορά οι μέρες μας, των συφοριασμένων, έτσι, που μας γεμίζουν αγωνία και πόνο. Φοβάσαι, αλλά η αβεβαιότητα και οι διαδικασίες είναι τα πιο ενοχλητικά στάδια.

Ξυπνάς ένα πρωί και βλέπεις, πως δεν βλέπεις! Σακκούλες σκεπάζουνε την όραση καθώς  συνωθούνται γύρω από το μάτι, έτσι που οδυνηρά συμπιέζουν όλα τα οστά του προσώπου. Εκτεταμένη μόλυνση. Με συνέπειες που δεν μπορεί να προβλεφθούν από τους αδαείς και κυρίως από τον πάσχοντα. Γιατί αυτός βιώνει τον απόλυτο πόνο και την απόλυτη αδυναμία.

Είναι αλήθεια, πως δεν πρέπει να παραπονούμαι. Γιατί βλέπω, συνήθως πολλά. Ίσως, περισσότερα από όσα συνήθως φαίνονται δια γυμνού και υγιούς οφθαλμού.
 
Στάση πρώτη

Αναγκάστηκα λοιπόν, να αναζητήσω την θεραπεία μου. Μια πρώτη καταφυγή στους ειδικούς με απογοήτευσε. Άπειροι νεαροί μου ζητήσανε να καθαρίσω το μάτι μου μόνη μου, σαν νά 'τανε κάτι σιχαμερό η αρρώστεια, και μου δώσανε την τυπική θεραπεία, που δεν είχε κανένα αποτέλεσμα. Ο επόμενος νεαρός που με εξέτασε, είδε μια ακόμη περίπτωση και απεφάνθη πως καλή είναι η (αναποτελεσματική) θεραπεία μου, αλλά πως είναι καλό να πάω σε άλλους, πιο ειδικούς.

Τότε είναι που σκέφτηκα την "ανθρώπινη αξιοπρέπεια" όπως την εννοούνε πολλοί. Ένοιωσα πως ο ασθενής, είναι, γι' αυτούς, "αναξιοπρεπής"! Δεν είναι μια "ευκαιρία" γι' αυτούς, να φανούνε παρηγορητές, αλληλέγγυοι και θεράποντες, αντλώντας από τα αποθέματα της γνώσης, της επαγγελματικής τους θέσης και της ανθρωπιάς τους. Τους βλέπουν ως παρίες του κόσμου, κι ευτυχώς που αυτό (η αρρώστεια) δεν συμβαίνει στους ίδιους.

Στάση ΕΕΣ

Απελπισμενη το σαββατόβραδο, κατέφυγα στο εφημερεύον νοσοκομείο, στον ΕΕΣ. Εκεί, είδε την δυστυχία μου, μια ψυχή που με ελεήθηκε, και μού 'πε "δεν μπορώ να σας αφήσω να φύγετε στην κατάσταση που βρίσκεστε", και με κράτησε στους κόλπους της οργανωμένης παροχής φροντίδας και ενδιαφέροντος.

Πρώτη μου φορά, βρέθηκα -πάσχουσα-  σε ένα τόσο μεγάλο νοσοκομείο, κι είδα τόσους πολλούς αθρώπους να συνεργάζονται για έναν ιερό σκοπό. Και ο σκοπός αυτός, είναι ένας: η υγεία και η ζωή.

Οι άνθρωποι, στην αρχή μου φανήκανε παράξενοι. ΄Ητανε τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους, στο ύφος, στον τρόπο, στο αντικείμενο.

Κάθε μέρα, και για πολλές ώρες, η εναλλαγή των προσώπων στην εργασία τους, μου έδινε την ευχαρίστηση της διερεύνησης για την επίτευξη αγαστής συνεργασίας, ανάμεσα σε μένα κι αυτούς. Στην αρχή, ίσως, επειδή  χρειαζόμουν τις υπηρεσίες τους. Μα σιγά-σιγά, άρχισα να θέλω να τους βοηθήσω στην δουλειά τους, που δεν ήτανε άλλη, από την δική μας -όλων των ασθενών- σωματική ανάπαυση και ψυχική παρηγορία. Την θεραπεία μας δηλαδή. Μα πώς να βοηθήσει, κάποιος σαν εμένα, ασθενής;

Θαρρώ, μόνο, με την καρδιά του.


Αλλαγή ταξιδιωτικού μέσου

Παρατηρούσα την συστηματικότητά τους στην φροντίδα και την θεραπευτική αγωγή, την ευγένειά τους προς όλους τους πονεμένους, και την απόλυτότητά τους σ' εκείνο που χρειαζόταν να γίνει, και μάλιστα συχνά, παρά τις αντιδράσεις μας, όλων ημών των πασχόντων, που τα θέλαμε όλα "κατά παραγγελίαν", σαν που ήμασταν, μοναδικοί για τον εαυτό μας.

Όλοι οι άνθρωποι αυτοί, ήτανε μια κυψέλη, με διακριτούς τους ρόλους των μελών της, και μ' ένα κοινό χαρακτηριστικό: Την σύμπραξη στον ίδιο και μοναδικό σκοπό. Την θεραπεία των ασθενών.
Έβλεπες, πως η δουλειά του καθενός, ήταν απαραίτητη, για την δουλειά και τον ρόλο του επόμενου.

Κι αυτή η ιεραρχία στο έργο, δεν είχε κλίμακα, είχε ακολουθία. Γιατί εδώ, η δουλειά του ανώτερου θα ήταν άχρηστη, ακόμη και αδύνατη, χωρίς τις υπηρεσίες όλων των άλλων.

Κι αν η υγεία είναι σημαντική για την ζωή μας, τότε, η τελευταία (η ζωή, δηλαδή), είναι πολύτιμη όσο είναι παρούσα, ενεστώσα, ζέουσα και ενεργή. Γιατί μετά είναι πολύτιμη, μονάχα για εκείνα που έχει προσφέρει, κι όχι για 'κείνα που έχει απολαύσει η ίδια. Αφού η απόλαυση είναι προσωπική ψυχική διάθεση και αίσθηση, που σβήνει μαζί με τον κάτοχό της. Ενώ η προσφορά και η φροντίδα για τον άλλο, είναι  τρόπος ζωής, είναι παράδειγμα, είναι κοινωνική πράξη, με αποδέκτη κάθε έναν που την έχει ανάγκη. Κι είναι το μόνο δικό μας πράγμα, που το παίρνουμε μαζί μας, ενώ ταυτόχρονα, τ' αφήνουμε και στους άλλους, κατά το φευγιό μας γι' άλλους κόσμους. Βλέπετε, η αγάπη πολλαπλασιάζει, ενώ η απόλαυση καταναλώνει, την καλωσύνη.

Πέρασα μέρες και βάσανα, κοντά στους νοσηλευτές και τους γιατρούς. Κι επομένως, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω πολλά πρόσωπα μέσα από τις δράσεις τους.

Κι οφείλω να αποδώσω τις τιμές που έλαβα από τα χέρια τους, την έγνοια και την σκέψη τους, την επαγγελματική τους αυθεντία και ικανότητα, αλλά κυρίως, από το σαρκωμένο ήθος που καθοδηγούσε τις δράσεις τους.

Ταξιδεύοντας με τα μάτια της ψυχής μου

Δεν θέλω να ειπώ κάτι περισσότερο για την υποδοχή που είχα, από εκείνη την νεαρή γιατρίνα, την ψυχή  που είδε τον ανθρώπινο πόνο, παρά μόνο, πως τον συνέδραμε άμεσα, και έμεινε ακοίμητος κι ευγενής παραστάτης στην παρακολούθησή μου.

Ό,τι και να ειπώ για την γιατρίνα που καθοδήγησε την θεραπεία μου, είναι λίγο, γιατί το αγγελικό της χέρι, κάθε που καθάριζε την πληγή μου,  μ' έκανε να νοιώθω πως αλαφρώνει ο αβάσταχτος πόνος που είχα, πρίν από κάθε μας συνάντηση. Σαν η ψυχή της να ήτανε όλη, μέσα στα χέρια της, καθώς αυτά αγγίζανε την πληγή μου. Γιατί οι ψυχές που δίνονται, αγαπάνε, εύχονται και προσεύχονται, πρεσβεύουν και προστατεύουν. Κι οι ψυχές που αγαπάνε, δίνονται, κι αναπαύουν μ'όποια μέσα κατέχουν.

Τί να ειπώ για εκείνες τις ηρωίδες, τις νυχτερινές αδελφές, που άγρυπνες μακριά από τα παιδιά και τους δικούς τους  μας περίμεναν υπομονετικά, όλη την νύχτα, για να μας προσφέρουν ό,τι ζητούσαμε στην ανάγκη και την ιδιοτροπία μας. Είδα στα μάτια τους την ευχαρίστηση για το ότι "ήταν εκεί", όταν προσφεύγαμε στην βοήθειά τους. Και με πόση τρυφερότητα, όλες, μικρές και μεγάλες, και μεγαλύτερες, μας βοηθούσαν, με κατανόηση και με στοργή.

Και τί να πώ για κείνην την γιατρίνα, που παρακολουθεί κι επιβλέπει τις διαδικασίες και τους ασθενείς. Εκείνη, που μπόρεσε να νοιώσει πως η πολυήμερη παραμονή στο νοσοκομείο, σε κατάσταση άσχημης και δύσκολης πορείας της ασθένειας, κάνει τον άνθρωπο να φτάνει στα όριά του καθώς η αξιοπρέπειά του πάει περίπατο, μαζί με την καθαριότητα και την σωματική του πάστρα. Εκείνη την γλυκειά κι ανθρώπινη παρουσία που στάθηκε  υπεύθυνα και ακέραια, και σ' ετούτο το πρόβλημα, κάνοντας τον εξαθλιωμένο ασθενή να ξανανοιώθει Άνθρωπος.

Πόσο δύσκολο είναι να παρηγορήσεις χωρίς να χαθείς στην υποδούλωση ή στην άρνηση της ιδιοτροπίας του πάσχοντος κακομαθημένου, και πόσο εύκολο είναι να αδιαφορήσεις, όντας ήδη ψυχικά χαμένος, μέσα στον εαυτούλη σου!

Μια  ματιά, αρκεί για να σου δείξει τούτη την άβυσσο: Ο θεράπων  της υγείας  βοηθάει τον άνθρωπο, να ξαναβρεί την χαμένη και πληγωμένη υγεία του. Κι ο θεράπων των "θέλω" του, μπήκε στον κόσμο της υγείας για να θεραπεύσει τον εαυτό του. [Τόση ήταν η διαφορά που είδα, ανάμεσα στο κοριτσάκι που μου είπε να σκουπίσω -η ίδια- το μάτι μου, όταν, την πρώτη μέρα, κατέφυγα στη φροντίδα των ειδικών]. Άλλο πράγμα η κλήση, κι άλλο πράγμα η κλίση. Άλλο πράγμα είναι η πρόσκληση σε πεδίο προσφοράς και δημιουργίας, από εκείνο που είναι η ροπή σε πορείες ατομικές. Πίσω από το όποιο ύφος του νοσηλευτή και του γιατρού, ξεχωρίζει κανείς αυτόν που είναι θεράπων της υγείας, από εκείνον που  υπάρχει για τον εαυτό του, ως άτομο, κι όχι για τον πάσχοντα άνθρωπο.

Πόσο λυπάμαι που είχα άστοχες στιγμές, και που από φιλαυτία,  ή δεν ξέρω κι εγώ από τί, δεν είχα νοιώσει νωρίτερα, πως εκεί μέσα ήμουν προστατευμένη, και θά πρεπε να νοιάζομαι κι εγώ για τους προστάτες μου. Δεν ήταν αυτοί οι κατηγορούμενοι ή οι ένοχοι για ό,τι με βασάνιζε, αυτοί ήταν αρωγοί στον πόνο μου, και με συνέδραμαν στην αγωνία μου για την υγεία μου.

 Η μεγάλη διαφορά που παρατηρούσα στους ρόλους των προσώπων που υπηρετούσαν την αποκατάσταση της υγείας μας, έδενε και με τους χαρακτήρες τους. Ήτανε η κάθε μια, στην σωστή θέση. Δεν θα μιλήσω για τις "μέλισσες", που ανθοκοπούσαν τον πόνο. Αυτές που έρχονταν, κι εκεί που ο πόνος σου ήτανε στα ύψη, σ' ανακούφιζαν από τη φωτιά που σε σπάραζε.

Στα κρεβάτια του πόνου συναντήθηκα και γνωρίστηκα και με άλλες πονεμένες ψυχές. Κι ήτανε μεγάλο σχολείο οι μέρες αυτές. Ιδιαίτερα, σαν μια μέρα, αποκαμωμένη κατέβηκα σε ένα παγκάκι στον ήλιο. Παραπονεμένη και λυπημένη για το μάτι μου που πάσχει, μια γυναίκα, μου κάνει χώρο δίπλα της στο παγκάκι του προστηλίου, και προσφέρεται να με φιλοξενήσει. Να μου φέρει έναν καφέ. Ευχαρίστησα κι αρνήθηκα. Το ίδιο και η διπλανή της, που ήτανε πιο νέα, θαρρώντας, ίσως, πως αρνήθηκα λόγω της (φαινομενικά) κάπως μεγάλης ηλικίας της πρώτης κυρίας.

Μα δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο σάστισα, πόσο λυπήθηκα και πόσο μετάνοιωσα για τις δυσθυμίες μου, σαν έμαθα τελικά πως κι οι δυό, είχαν τους συζύγους τους με βαρειά εγκεφαλικά, με ανευρύσματα και εμφράγματα, ακίνητους, καθηλωμένους, στα χέρια του Κυρίου, που μονάχα Εκείνος πια, μπορεί να βοηθήσει -τους γιατρούς και τους ίδιους- να τους προστατεύσει, και να τους θεραπεύσει.

Πόσο μικρός μπορεί να είναι ο άνθρωπος, σαν θαρρεί πως τα πάντα είναι φτιαγμένα για κείνον!

Άξιες!  

Πώς να ευχαριστήσω ονομαστικά όλες τις Κυρίες της θεραπευτικής αγωγής του οφθαλμολογικού, τις αεικίνητες μέλισσες, που σε προσκαλούσαν με σταθερότητα και χαμόγελο, άσχετα από τις συνθήκες! Κι εκείνες που αποφασιστικά κρατούσαν την ισορροπία σαν αυτή διαταρασσόταν, και συντόνιζαν στιβαρά τις δράσεις, ή τις ήρεμες δυνάμεις που σε τρυπούσαν ευγενικά και στοργικά για να αποφύγεις περισσότερο πόνο. Κι εκείνες τις όμορφες ψυχές που φοβόνταν να δείξουν την αγάπη τους σαν να 'ναι άπρεπο να αγαπάς πονεμένους αγνώστους. Την Πέρσα και την Άννα. Την Σοφία και την Ιουλία. Την Ξανθή. Την Μαρία. Κι όσες, για μια στιγμή μονάχα ανταμώσαμε, στο περίσσευμα της αγάπης.

Και πώς να ευχαριστήσω τις γιατρίνες, μ' εκείνα τα μάτια που καθρεφτίζαν αγάπη για τον πάσχοντα και εγγύηση πως θα κάνουν τα πάντα για την ανακούφισή του, και μ' εκείνα τα αέρινα χέρια, σαν που πνεύμα φυσούσε την πληγή για να διώξει τον πόνο. Την Γεωργία που με δέχτηκε και την Άννα που αγγελικά με θεράπευσε. Την Νίκη, που βοήθησε να ξαναβρώ την χαμένη μου ανάσα.

Κι όσες ακόμη, παρουσίες σιωπηλές και ανώνυμες, πρόσφορα κι ασταμάτητα βρεθήκανε, με το βλέμμα χαμηλωμένο, υπηρετώντας τις εξωτερικές συνθήκες για την παροχή των  παράπλευρων υπηρεσιών (σιτισμού και καθαριότητας)  προς αποκατάσταση της υγείας μας.
 
Από τούτο το ταξίδι, θα αφήσω εκτός, τις άχρηστες κουβέντες ασθενών, και τις "ελαφρές" στιγμές ασθενεστέρων. Και τις επαφές με πρωταθλητές  της αδιαφορίας και του εγωισμού, που ταλαιπωρούν τους γύρω τους για την άνεσή τους. Δεν θα αφήσω όμως έξω από την καρδιά μου τις γνωριμίες με πρωταθλητές της ζωής.

Τα λόγια μου δεν φτάνουνε,  Κυρίες της Υγείας και της Ανθρωπιάς, για να εκφράσουν όσα η καρδιά μου πήρε μαζί της για εσάς. Μα ας είναι ετούτο το μικρό σημείωμα, μια σταγόνα ευγνωμοσύνης, όχι μονάχα για τις ώρες που περάσαμε μαζί, αλλά κυρίως, για όσα είδα να καθρεφτίζονται στα μάτια σας, σαν σκυμένες  κοντά μου, απαλύνατε και θεραπεύσατε τον πόνο μου. Κι όλα αυτά θα πρέπει να τα αθανατίσω με τούτες -τουλάχιστον- τις γραμμές, γιατί το νοιώθω χρέος μου, να μιλώ για το ωραίο που κάθε φορά βλέπω, καθώς λέμε και στην επιλύχνιο ευχαριστία(*) "Ἄξιόν σε ἐν πᾶσι καιροῖς ὑμνεῖσθαι φωναῖς αἰσίαις...." (ακούστε το "φως ιλαρόν" αν θέλετε από εδώ).

Και τούτο, γιατί,  θαρρώ πως το κάλλος της Ψυχής,  είναι, που θα δώσει πνοή στον κόσμο.

******************************** 

(*) Η επιλύχνιος Ευχαριστία έχει ως εξής:

«Φως ιλαρόν αγίας δόξης, αθανάτου Πατρός, ουρανίου, αγίου, μάκαρος, Ιησού Χριστέ. Ελθόντες επί την ηλίου δύσιν, ιδόντες φως εσπερινόν, υμνούμεν Πατέρα, Υιόν και Άγιον Πνεύμα Θεόν. Άξιόν Σε εν πάσι καιροίς υμνείσθαι φωναίς οσίαις. Υιε Θεού, ζωήν ο διδούς·  διο ο κόσμος Σε δοξάζει».

Διαβάστε περισσότερα: https://ront-ekklisiastikis-ymnodias.webnode.gr/metafrasi-kai-ermineytiki-ton-ymnon/fos-ilaron/

Φως ιλαρόν άγίας δόξης αθανάτου Πατρός, 
ουρανίου, άγίου, μάκαρος, 
Ιησού Χριστέ, 
ελθόντες επί την ήλίου δύσιν, 
ίδόντες φως εσπερινόν 
υμνούμεν Πατέρα, Υίόν και Άγιον Πνεύμα, Θεόν. 
Άξιον σε εν πάσι καιροίς υμνείσΘαι φωναίς αισίαις, 
Υιέ Θεού, ζωήν ο διδούς δι' ό ο κόσμος σε δοξάζει. 

Δείτε μια ερμηνευτική προσέγγιση της επιλύχνιας Ευχαριστίας εδώ.

«Φως ιλαρόν αγίας δόξης, αθανάτου Πατρός, ουρανίου, αγίου, μάκαρος, Ιησού Χριστέ. Ελθόντες επί την ηλίου δύσιν, ιδόντες φως εσπερινόν, υμνούμεν Πατέρα, Υιόν και Άγιον Πνεύμα Θεόν. Άξιόν Σε εν πάσι καιροίς υμνείσθαι φωναίς οσίαις. Υιε Θεού, ζωήν ο διδούς·  διο ο κόσμος Σε δοξάζει».

Διαβάστε περισσότερα: https://ront-ekklisiastikis-ymnodias.webnode.gr/metafrasi-kai-ermineytiki-ton-ymnon/fos-ilaron/

Στη Γιορτή της Μητέρας: Παιδιά μου...τώρα που ανοίγετε φτερά....

 

Μικρά μικρά στην αγκαλιά μας για να περπατήσετε, μικρά μικρά για να αφουγκραστείτε τον κόσμο, ήρθε, όπως φαίνεται, για τα καλά,  η ώρα να συγκεραστείτε μ' αυτόν. Να μάθετε, να ζυμωθείτε στις αντιθέσεις του, να βάλετε τα δικά σας σημάδια. Να φτιάξετε τους δικούς σας πύργους, να τους κατεδαφίσετε, να τους ξαναφτιάξετε, να διορθώσετε τις άστοχες ιδέες σας, να καταλήξετε στα δικά σας συμπεράσματα.

Για πότε γίνανε όλα αυτά! Τα χρόνια, το ένα πίσω από το άλλο, με τις επιτακτικές ανάγκες της καθημερινότητας, της ζωής, της δικής μας και των άλλων, όσων χρεωθήκαμε να διακονούμε, στιγμή δεν μ' αφήσανε να νοιώσω τα διαφορετικά στάδια. Πάντα σας είχα για τα μωρά μου. Kαι κάποια στιγμή, απότομα, κατάλαβα πως δεν μπορώ πια, δεν πρέπει, να παρεμβαίνω στις καθημερινές επιλογές σας, και πως έπρεπε να βρείτε τον δρόμο σας μέσα από τα λάθη σας και τις συνέπειές τους στην ζωή σας. Μέσα από τις ευθύνες σας. Μα τώρα πιά, ζείτε μακριά μου, κι έχετε μόνοι σας  την ευθύνη και το φορτίο της ζωής σας. Των επιλογών και των λαθών σας.

Και κάθομαι τώρα εδώ, μονάχη, κι αναπολώ, τότε, που συγκλήρωσα τη ζωή μου με τον πατέρα σας, που αποφασίσαμε,  άβγαλτοι κι ανεπάγγελτοι να στήσουμε το σπιτικό μας και να χτίσουμε τον κόσμο μας.

Σ' ετούτο στάθηκε μεγάλη βοήθεια η οικογενειακή μας παράδοση. Μας όπλισε γενναία, μ' εκείνη την (άμεση) γνώση της υπομονής, της επιμονής και της πίστης σ' εκείνο που θέλαμε. Όλα αυτά δηλ. που είχαμε ιδεί να στοιχειώνουν την ζωή που κάνανε τα γονικά μας. Γιατί στα χρόνια εκείνα, τα μεταπολεμικά, οι άνθρωποι -οι γονιοί μας- ζούσανε δύσκολα. Με κόπο συνάζανε τον επιούσιο. [Χωρίς να μετράμε και τις συμφορές, τις θεομηνίες και τις καταστροφές των προσπαθειών τους, που είχαν να αντιμετωπίσουν]. Κι ετούτο μονάχα, είχανε να μας διδάξουν. Τον προσωπικό τους αγώνα, την πατροπαράδοτη πίστη, και την ακοίμητη ευθύνη του καθενός να συμβάλει, ταιριαστά με τις συνθήκες, κι όχι κατά πώς θέλει την κάθε ώρα. Ετούτο είναι το κρίσιμο. Να ταιριάξεις τις επιθυμίες με τις ανάγκες, με τους στόχους και κυρίως να πορεύεσαι με αξίες παντοτινές.

Καθώς τα ξέρετε, άλλο δεν κάναμε από το χρέος, -παρά και - με όλα μας τα λάθη. Κι όσο κι αν η μόρφωση που πήραμε, μας έκανε να σκεφτόμαστε την σύγχρονή μας εποχή, πράγμα που μας διευκόλυνε αλλά και μας δυσκόλεψε, εκείνο που μας βοήθησε περισσότερο ήταν η γονική μας παρακαταθήκη. Κι είναι -εκ των υστέρων- χαρά και τιμή μας που -κι εμείς- σας μεταδώσαμε την δική μας παρακαταθήκη, γιατί σας είχαμε μέσα στη ζωή μας κάθε μέρα.

Αυτή είναι η ζωή: ένα μονοπάτι, που πρώτα το διαβήκαν άλλοι. Οι επόμενοι, μπορούνε μόνο να ξανοίξουνε τον δρόμο, αλλά όχι χωρίς την προηγούμενη εμπειρία και το παράδειγμα. Κανείς δεν "φτιάχνει μια ζωή" από το τίποτα. Πρέπει να "ζυμώσει" όπως έμαθε, όπως είδε, για να μπορεί να βελτιώσει, να ονειρευτεί, να αλλάξει, να δημιουργήσει το νέο. Η ιστορική εμπειρία (η εμπειρία του ανθρώπου που αποκτήθηκε μέσα στον χρόνο)  δεν είναι χωρίς νόημα.  Αυτό είναι ο πολιτισμός του ανθρώπου. Και γι' αυτό, πολιτισμό δημιουργεί -και διατηρεί- μόνο ο άνθρωπος, κι όχι οι σκύλοι και οι γάιδαροι.

Τώρα λοιπόν, που η ζωή, σας έχει στο προσκήνιο, να αναλάβετε ρόλους και αποστολές, είστε σ' εκείνη την ώρα που ζυγιάζετε τους ώμους σας. Μετράτε τις ανάσες, για να σηκώσετε το φορτίο που θα χαρακτηρίσει τον αγώνα σας.

Είναι περίεργη ώρα. Και σκέφτομαι για τον καθένα σας:

Ακόμη δεν ξέρεις τις δυνάμεις σου όλες. Ακόμη δεν έχεις θέσει όλους τους στόχους σου. Ακόμη δεν γνωρίζεις καλά-καλά τις αντοχές και τις αντιστάσεις σου. Όμως ένα πράγμα θα πρέπει να ξέρεις: Τί δεν πρέπει να κάνεις, ποτέ! Θα πρέπει να ξέρεις τα μεγάλα ναι και τα μεγάλα όχι! Εκείνα που, κοιτάζοντας την ζωή μας από το τέλος της,  θα πρέπει, αδιαλείπτως, να τα έχουμε τιμήσει όπως αρμόζει! Γιατί αυτά μας ορίζουν, μας ενώνουν, μας συνεχίζουν, μας επιβεβαιώνουν, μας διατηρούν, μας διακρίνουν και μας φωτίζουν. Αυτά μας προσδιορίζουν.

Και, ζυγίζοντας το αύριο, που προκλητικά σε προσκαλεί, να θυμάσαι, πως τώρα, εσύ θα αρχίσεις να βάζεις τους κανόνες για να ζήσεις υπεύθυνα, έντιμα και δημιουργικά την ζωή σου.

Ο χαρακτήρας μας πρέπει να είναι αρωγός, σε μια δημιουργική πορεία, κι όχι υπηρέτης αλλοτρίων πλάνων, σε βάρος της δημιουγικότητας και της ελευθερίας μας. Οι σχέσεις μας με τους οικείους, τους συνεργάτες και τους νέους φίλους που μπαίνουνε στην ζωή μας, πρέπει να στηρίζονται στην αμοιβαιότητα, τον σεβασμό, την ελευθερία, την αγάπη και την εμπιστοσύνη. Δεν μιλάω για δικαιοσύνη, γιατί είναι ευνόητο, ότι όπου υπάρχει αγάπη, υπάρχει και δικαιοσύνη και γιατί δεν μπορείς να αδικείς κάποιον που αγαπάς, ούτε να του στερείς αυτούς που αγαπάει..

Και σαν αναλάβεις παιδί μου, μια θέση ευθύνης και υποχρεώσεων, να μην ξεχνάς να τιμάς αυτούς που εμπιστεύονται την εργατικότητα και τις επαγγελματικές σου ικανότητες. Να μην ξεχνάς πως σε αμείβουν γι' αυτό,  ή -ακόμη περισσότερο- σου αναθέτουν ευθύνες,  με χρηματοδότηση για ανάπτυξη και πρόοδο. Αυτό δεν γίνεται για να καλοπερνάς αμέριμνος, αλλά για να αποδίδεις δημιουργικά, με τιμή και παραγωγικά,  την εμπιστοσύνη που σου δίνουν και σου δείχνουν, έτσι, που το έργο σου, να αποτελεί και για σένα τιμή.

Πρέπει να προσέχεις  τον τρόπο που θα στέκεσαι, θα φέρεσαι και θα συμπεριφέρεσαι στον χώρο της δουλειάς, τόσο πολύ, όσο και στην προσωπική σου ζωή. Γιατί η προσωπική μας ζωή, δεν είναι παιχνίδι, είναι το όχημα που θα "φέρει" τις άλλες όψεις της ζωής μας.

Να μην ξεχνάς, πως η προσωπική μας ζωή, στηρίζει ή όχι, αυτές τις άλλες όψεις της ζωής μας. Τις υποστηρίζει ή -αθέατα- τις τορπιλίζει. Ό,τι ζητάμε από τον σύντροφό μας για τον εαυτό μας, εννοείται πως είμεθα διατεθειμένοι να του το αποδώσουμε κι εμείς.  Ο άλλος δεν είναι- μόνο- το αποκούμπι μας και η νταντά μας. Ούτε ο αφέντης και ο κηδεμόνας μας, που θα διαχειρίζεται τον χρόνο και την διάθεσή μας. Αλλιώς, οι σχέσεις πάσχουν από αυταρχικότητα, χειριστικότητα, κλπ. και οι συναινετικοί ή ήπιοι χαρακτήρες μπλέκουν σε υποχωρήσεις ανεξέλεγκτες, που σιγά-σιγά γίνονται βαρετές και -τελικά- ανυπόφορες.

Το σπουδαιότερο είναι η συμπόρευση. Κι όχι η φόρτωση του ενός πάνω στον άλλο, ή η απομύζηση της δημιουργικότητας και της ελευθερίας του ενός από τον άλλο.  Είναι σημαντική η δημιουργική αυτοδυναμία ελεύθερων και υπεύθυνων προσώπων. Συμπλέγματα, λούφα, έμμονοι φόβοι κι ενδοιασμοί, υποψίες ή προκαταλήψεις δεν δημιουργούνε προοπτικές για μια ζωή ελεύθερη, δημιουργική και αρμονική.

Ως μητέρα, αγωνιώ για το μέλλον των παιδιών, των δικών μου, κι όλου του κόσμου, και θέλω το καλύτερο γι' αυτά. Κι αν καμμιά φορά, μέσα από την αναπόληση, την αναδρομή και τον απολογισμό μου ξεστρατίζω στις συμβουλές, αυτό γίνεται από την λαχτάρα μου για να αποφευχθούν τα λάθη, που εντελώς ανυποψίαστοι, αν και καλόπιστα κάναμε εμείς οι παλαιότεροι.

Για τα λάθη από αδιαφορία, υστεροβουλία ή επιπολαιότητα, τώρα πια ξέρουμε, γιατί μετρήσαμε πληγές, που δεν θέλουμε να τις έχουν κι άλλοι, όποιοι και νά 'ναι αυτοί. Πολύ περισσότερο τα παιδιά μας.

Στην γιορτή της μητέρας, μία είναι η ευχή: Να αξιωθούμε να δούμε, πως τα παιδιά μας ζούνε την ζωή τους δημιουργικά και ευλογημένα, ελεύθερα, υπεύθυνα, συνειδητά, με ήθος, με ευγένεια ψυχής, με αγάπη και αμοιβαίο σεβασμό, μαζί με τον άνθρωπο που συντροφεύει την πορεία τους στο μέλλον. Για τα άλλα, θα φροντίσει ο Κύριος της ζωής.

Απορούντες ακόμη κι οι... Δημιουργοί! Η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας...

Η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας

 

έκανε ώστε τα διασκορπισθέντα ιμάτιά της, να ανεμίζουνε ως λάβαρα εξέγερσης και ανεξαρτησίας ενάντια στην Ελλάδα και να προβάλλουν ως όχημα (πολλών αντιπαθούντων) εναντίον των εθνικών μας συμφερόντων, της Ιστορίας μας και του Πολιτισμού μας.

Στα χρόνια που περάσανε, η διάλυση μιας ολόκληρης χώρας, της Γιουγκοσλαβίας, που έγινε "χάριν γούστου" κάποιων, άφησαν πίσω τους, ανάμεσα στα τόσα ερείπια ανθρώπων, επιχειρήσεων, δομών και υποδομών της χώρας, και την διάλυση των διακρατικών σχέσεων,  την (νεωτερικώ τω τρόπω*) γέννηση νέων εθνών, που όχι μόνο θέλουν (αλλά φαίνεται και πως παρακινούνται να) υιοθετούν και... αλλότριους και προγόνους!
 
Και μάλιστα κόντρα στις ομολογίες των αρχόντων τους .... (βλ. δηλώσεις Γλιγκόροφ)

Ολόκληρος ο κόσμος κόπτεται για το όνομα, με το οποίο αυτοί και οι άλλοι, θα βρούνε για να αποκαλείται στο εξής, η νέα χώρα που προέκυψε, από την διάλυση μιας άλλης...

Κι εγώ διαβάζω τον χάρτη του κόσμου. .... Και βλέπω, στην Αμερικανική Ήπειρο, τις χώρες: Καναδάς,  Η.Π.Α., αλλά και Παναμάς, Μεξικό, Γουατεμάλα, και τόοοσες άλλες χώρες στον παγκόσμιο χάρτη!

Και νά! κάποιες από αυτές τις χώρες, παρατηρείται ότι ονομάζονται ταυτόσημα με τις πρωτεύουσές τους! Και δεν είναι χώρες χτεσινές. Έχουνε τουλάχιστον μισόν αιώνα αυθυπόστατης ύπαρξης, και μια χαρά, κανείς δεν τις μπέρδεψε με άλλη χώρα.

Και φτάσαμε, εδώ, με πολιτικούς που αναρωτιόνταν αν έχει η θάλασσα σύνορα,  να μην έχουνε μια πρόταση για μια περιφέρεια γειτονικής χώρας που ξεπετάχτηκε κουνώντας την σημαία της ανεξαρτησίας και το λάβαρο της επιθετικότητας εναντίον μας. Εναντίον ημών,  μιας χώρας με 200 χρόνια  κρατική υπόσταση και χιλιάδες χρόνων ιστορίας και πολιτισμού.

Η σλάβικη νεόκοπη αυτή χώρα (μια μικρή γειτονιά,  όλη κι όλη, μπροστά στον κόσμο!) που αποτελούσε μια μικρή περιφέρεια της βαλκανικής χώρας που έξωθεν διαλύθηκε, δεν θα μπορούσε άραγε να ονομασθεί "Σκόπια", όπως "Σκόπια" ονομάζονταν και η πρωτεύουσα της σχετικής περιφέρειας που ήταν μέρος της Γιουγκοσλαβικής σοσιαλιστικής Δημοκρατίας;

Γιατί άραγε θα πρέπει να ονομασθεί όπως μια δική μας περιφέρεια, αποβλέποντας (όπως συστηματικά έχει δείξει με άπειρες μικροπολιτικές, δόλιες, και ανιστόρητες, ενέργειες, όπως π.χ. επεκτείνοντας τα σύνορά της, συντάσσοντας και κυκλοφορώντας σχετικούς γεωγραφικούς χάρτες) να σφετεριστεί  και την δική μας περιφέρεια, όπως ήδη σφετερίζεται και τον ελληνικό πολιτισμό αφού οικειοποιείται την ιστορία μας;

Μήπως, οι "φίλοι μας", μας δείχνουν την ψεύτικη και δόλια την αγάπη τους, και με τούτο το θέμα;

Κι εμείς; τόσο χάσαμε την φαντασία, την δύναμη και το πνεύμα μας που δεν μπορούμε να απαντήσουμε πειστικά;

Ας ονομαστεί επί τέλους, Βαλκανικός φορολογικός Παράδεισος, Βαλκανικά Παίγνια και Στοιχήματα,  Βαλκανικό Σαιν Τροπέ, Τίτογκραντ, Κλιντονγκραντ, Απολειφάδι της Γιουγκοσλαβίας, Βιέννη των Βαλκανίων, ή όπως αλλιώς,  μακριά από εμάς, την ιστορία, την γεωγραφία, τον πολιτισμό και τα συμφέροντά μας.

Επί τέλους! Και γιατί να μην εκφραστούν οι πολίτες;

Η εξουσιολαγνεία των κυβερνώντων, και των επίδοξων αφ' ενός η πνευματική άπνοια και αφ' ετέρου η φιλελεύθερη εργαλειοθήκη τους,  δεν συναντώνται πουθενά με την ελευθερία των πολιτών της χώρας. Οι κυβερνώντες θέλουν να νικάνε και να μην έχουνε αντιδράσεις του λαού, οι επίδοξοι θέλουν να ελέγχουν το κοπάδι. Όμως, αυτό δεν είναι πολιτική ούτε εξουσία και δεν απευθύνεται σε πολίτες. Γιατί, κανονικά, η εξουσία (πρέπει να) σέβεται τους εντολείς της, και η πολιτική μιας χώρας (πρέπει να) χαράσσεται με γνώμονα την βούληση των πολιτών.

Ένα πρόσκαιρο βόλεμα, ποτέ δεν είναι η λύση του προβλήματος. Κι αν για τους πολιτικούς, η πρόσκαιρη λύση, αποτελεί μια κάποια νίκη επί των σημείων, αυτή θα είναι μια νίκη για ειδική χρήση, και με ημερομηνία λήξης!

Εμείς θέλουμε ηγέτες με πνεύμα, δύναμη, άποψη και τρόπο, γιατί θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι και να ζούμε στ' αλήθεια και με υπευθυνότητα.


Εσείς, τί θέλετε;

*Σημείωση: Η νεωτερικότητα (μεθοδολογία και άποψη) συστηματικά υποστηρίζει πως η δημιουργία κρατών και εθνών είναι απλώς θέμα προθέσεων και δηλώσεων κάποιων!!!!!! Σαν να αποτελεί η πρόθεση και η δήλωση, τρόπο δημιουργίας και παραγωγής!

Απέναντι στην κάννη του καιρού. Ή Μια ευχή που δεν είπώθηκε προφορικά...

 

Ο ανεψιός μου ο Νικολάκης, δεν με βρήκε στο τηλέφωνο για να μου αντευχηθεί, και το πήρε κατάκαρδα. Κάθησε λοιπόν και μού  'γραψε τις ευχές του. 

Το θεωρώ μεγάλη αχαριστία να τις ιδιοποιηθώ, γι' αυτό τις μοιράζομαι μαζί σας. Και μάλιστα του τό 'πα: "Ευχαριστώ άπειρα τον Θεό, που δεν με βρήκες στο τηλέφωνο, για να πούμε εν τάχει τις ευχές μας και τις ευχαριστίες μας. ..."

Ξετυλίγοντας, λοιπόν ο Νίκος την σκέψη του, μετά τα ειθισμένα και τα προσωπικά μας, μου γράφει -και σας τα μεταφέρω αυτολεξεί- τα παρακάτω:

"Όλα τούτα τα δεινά που ήρθαν και αυτά που ακόμα έπονται, πιστεύω πως στο τέλος θα είναι ένα από τα μεγαλύτερα κέρδη στην ιστορία μας. 

Η μητέρα μου διαρκώς επισημαίνει πως αυτό που χάνεται αυτά τα χρόνια εκτός από την  ιδιοκτησία της χώρας είναι και ένα κομμάτι του πολιτισμού μας. 

Η φτώχεια φέρνει αδράνεια και οι επίβουλες πολιτικές για την παιδεία εφαρμόζονται πιο εύκολα. Ναι, βιώνουμε ένα πρωτοφανές σκοτάδι, αλλά αυτό θα είναι η σωτηρία μας. 

Ο Δάσκαλος  που ξεμένει αργά στο πανεπιστήμιο για να μας μάθει ότι το μόνο που μας διαφεντεύει είναι τα έργα μας και προβληματίζεται όταν προτρέχουμε να δηλώσουμε αδυναμία και να ζητήσουμε καθοδήγηση, είναι η επανάσταση. Κι άλλοι μέ την πένα τους και την ποικίλη θεματολογία τους που κρούουν κώδωνες δίχως οργή και δίχως στράτευση, με αρμονικό λόγο, είναι η επανάσταση. 

Οι δικοί μου που προσπαθούν να αφήσουν ανέγγιχτο το παλιό και να το αναδείξουν, είναι κομμάτι αυτού, μαζί με τόσους άλλους αφανείς. 

Η γενιά μου μπορεί να φεύγει, αλλά σε αντίθεση με τους προηγούμενους, εμείς δεν γεννηθήκαμε σε καμένη γη. Είδαμε τους ανθρώπους μας να χάνουν τους κόπους μιας ζωής και αποκτήσαμε μια πρώτη πολιτική συνείδηση μέσα στο σπιράλ του απόλυτου παραλογισμού. Αυτό, μια μέρα θα πληρωθεί και από αντίδραση και μόνο θα γυρίσουμε. Έχουμε την καλύτερη πρώτη ύλη σε αυτόν τον τόπο. Έχουμε γιαγιάδες να ιστορούν τον πραγματικό Άγιο Βασίλη και να τραβούν το αυτί όταν οι κόρες των ματιών μας διαστέλλονται  μπροστά στο φανταχτερό, ούτως ώστε να μας κάνουν να στρέψουμε το βλέμμα στον πραγματικό κόσμο.

Το κυριότερο όμως είναι πως μπροστά στη νέα ζωή και την χαρά που φέρνει ένα παιδί που κάνει τα πρώτα του βήματα πρέπει να σταματάμε για να σκεφτούμε και να επιφορτιζόμαστε με την ευθύνη για όλα αυτά που οφείλουμε να του δώσουμε, και όλα εκείνα, από τα οποία πρέπει να το προστατεύσουμε. Κάποιοι από εμάς μεγαλώνουμε με την εικόνα αυτής της συνέχειας και θα το κουβαλάμε. 

Σκέφτομαι ακόμα πως αυτός ο τόπος έχει μπολιασμένο το μήνυμα "Ελευθερία η θάνατος". Νόμιζα κάποτε πως η ιστορία μόνο το διδάσκει, μα πριν ακούσω τον πατέρα μου να μιλά για την ιστορία, το είχα δει γύρω μου.

Θυμάμαι την κίσσα με τα κισσόπουλα να καιροφυλαχτεί την αχλαδιά, στην ξηρασία του καλοκαιριού, απέναντι από ένα δίκαννο. Σκεφτόμουν πως μπορούσε να πάει εκείνη να δοκιμάσει την τύχη της για να ταΐσει τα παιδιά της, μα αντί αυτού περίμενε και περίμενε, ώσπου όλοι μαζί ώρμησαν με ελιγμούς στο δέντρο. Η κίσσα ζητούσε το δίκαιο, και με αυτό τον τρόπο, ακόμα και αν πέθαινε, θα έπεφτε διδάσκοντας τα μικρά της. 

Σκέφτομαι πως να μπορείς να έχεις το δικαίωμα να κερδίζεις τα αναγκαία και να αφήνεις τους τρόπους για τους  επόμενους είναι η ελευθερία. Έτσι και εμείς απέναντι στην κάννη του καιρού πρέπει να ωρμήσουμε στο δέντρο της γνώσης και της τέχνης γιατί η μόνη εναλλακτική είναι ο θάνατος. 

Πάντα θα κερδίζουμε τον πόλεμο, γιατί πλην των ηρώων της ιστορίας, ο καθένας μας σε αυτόν τον τόπο, πολεμά πλάι στους νεκρούς του για αυτούς που θα γεννηθούν. 

Αυτός ο σκοτεινός καιρός, παρόλο που έχει θύματα, πιστεύω πως δεν θα είναι τίποτα παραπάνω από την ευκαιρία να γυρίσει το ποτάμι στην κύρια φλέβα του, γιατί πλέον η έλλειψη συλλογικής συνείδησης,  ο εφησυχασμός και οι συνέπειές τους δεν είναι απλά σενάρια ...".

Αυτά και άλλα μου έγραψε ο Νικος, ο μικρότερος από μια σειρά παιδιών της οικογένειας. Όμως, είναι κι αυτός στην κατηγορία των νέων, που η πολιτεία, τους έχει κόψει την ανεμπόδιστη πορεία. 

Αλλά, όταν οι νέοι, είναι μαχητές στην σκέψη, με συνείδηση και άποψη για την ταυτότητά τους, τον Πολιτισμό που τους ανέθρεψε, και το νόημα της ζωής που κλείνει μέσα του αυτός ο πολιτισμός, υπάρχει ελπίδα...

Μακάρι, να γίνονται ολοένα και περισσότεροι οι νέοι, που έχουνε πρόταση ζωής και διάθεση για δημιουργία, κι όχι μια αίτηση διορισμού τους σε μια θέση σημερινής απασχόλησης για 360 ευρώ χωρίς αύριο, ή σε θέση πολιτικής (και) αργομισθίας ....

Μια αλλιώτικη ευχή: Στον άγνωστο νέο, που εμφανίστηκε απόψε...

 

Καλώς ήρθες, καινούργιε χρόνε!

Καλώς να μείνεις και να περάσεις μαζί μας.

Μείνε,

και κάνε

να δούμε, έστω, το χιόνι

σαν άσπρη μέρα.

Γιατί εμείς εδώ,

δεν έχουμε αύριο,

δεν έχουμε ελπίδα,

φως,
 δεν υπάρχει στο δρόμο μας.

Κι η φιλοξενία μας θα είναι φτωχική.

Συχνά, νύχτα είναι η κάθε μέρα μας,

κι η ερημία είναι η συντροφιά μας.

Τα παιδιά μας φευγάτα,

και τα γηρατειά μας

στερημένα από την αγάπη τους.

Η πατρίδα μας δυστυχεί,

κι η δικιά μας ευτυχία,

εδώ, δεν μπορεί πια να σταθεί,

να ζήσει, να υπάρξει.

Οι φροντιστές μας δεν ευκαιρούν

ν' ασχοληθούνε μαζί μας.

Έχουνε πολλές έγνοιες,

για τα εισοδήματά τους,

για την θέση τους στην εξουσία,

για τα προνόμια,

και για τις τιμές που απολαμβάνουν.

Αυτές τις τιμές, που τις καρπώνονται χωρίς κόπο

και χωρίς έργο.

Βλέπεις,

οι ανέκοπες απολαβές τους

είναι απόκτημα,

που δύσκολα κανείς αποχωρίζεται

εκούσια.

Γι' αυτό, εσύ τουλάχιστον,

κοίταξε να είσαι ανεκτικός μαζί μας,

ελεήμων και διδακτικός.

Φρόντισε

να μας δώσεις την ευκαιρία,

να μην είμαστε τόσο χαλαροί

στην ανοχή του ανοίκειου,

στην πράξη και την σκέψη,

όχι μόνο των αλλων,

αλλά και τη δική μας.

Με το φορτίο

των περασμένων και των αποτυχιών

που σέρνεις,

κάνε μας να δούμε 

αυτά που δίνουν την πείρα και την φρόνηση.

Μπορεί, κι εμείς,

 ν' ανοίξουμε

τα μάτια της ψυχής μας,

και να σκίσουμε τον πέπλο

της νύχτας,

της σκλαβιάς και της φτώχειας,

και της υποδούλωσης στην εξάρτηση,

που μας σκεπάζει.

Κι Ελευθερία ή Θάνατος,

να φωνάξουμε πάλι,

πιστεύοντας κι ελπίζοντας

πως η σπίθα που ασκητικά σιγοκαίει

θα φλογίσει τα σπλάγχνα μας,

τον κόσμο, ανάποδα, να γυρίσουμε

για να βγούμε και πάλι στο φώς.

Μακριά από χρώματα και κόμματα,

μακριά από έωλες εξουσίες

κι επαναστατικές ανοησίες

αλλαγής των άλλων.

[Γιατί εμείς μοναχά, πρέπει να αλλάξουμε!]

Κι έτσι,

Ν' αρματώσουμε το καράβι της ζωής μας

με φρόνηση, πίστη και όραμα.

Ακούραστοι να βάλουμε πλώρη για το ταξίδι μας,

μ' οδηγό την αγάπη και την  δική μας ευθύνη για την πορεία του,

μακριά από κηδεμόνες, αφέντες, καταχτητές 

και ατιμώρητους ή απολέμητους δολιοφθορείς.

Μια τέτοια νύχτα σαν άλλοτε...Μια τέτοια νύχτα σήμερα...

 

Πόσοι από εμάς τους μεγάλους δεν θυμόμαστε τις πρωτοχρονιάτικες προσδοκίες μας, πόσοι διαψευσθήκαμε και πόσες φορές χαρήκαμε αληθινά την ημέρα της πρωτοχρονιάς!

Τα παιδικά μας χρόνια αλησμόνητα μένουν, για τις προσδοκίες και για τις χαρές που είχαμε, αλλά και για τις λύπες, που σημαδέψανε την ζωή μας, και ωριμάσανε την σκέψη μας.

Μικρά, στο παραγώνι, ακούγαμε τις ιστορίες του μπαμπά, κι εκστασιαζόμασταν, αλλά έτσι ανακατεμένα που είμασταν, μικρά και μεγάλα μαζί, οι ιστορίες δεν μπορούσανε να είναι πάντα φανταστικές, με υποθέσεις ανύπαρκτες. Γιατί οι μεγαλύτεροι δεν άφηναν τα ψεύτικα τερτίπια να στεριώσουν. Οι μεγάλοι ρωτούσανε, κι οι μικροί μαθαίνανε πριν την ώρα τους. Κι έτσι, όλοι, μικροί μεγάλοι, μάθαμε την αλήθεια για τα πράγματα. Και μάθαμε πως Αγιοβασίλης για τον καθένανε είναι εκείνος που τον φροντίζει και τον αγαπά. Εκείνος που προφταίνει τον πόνο κι ανακουφίζει την μοναξιά και την φτώχεια. Εκείνος που αγαπάει όλους τους ανθρώπους που «ποιμαίνει», κι υπακούει μονάχα στη φωνή Θείου, του δικαίου και της ελεημοσύνης. Κι ότι «Αγιοβασίλης», μπορεί να γίνει ο καθένας -στα μέτρα του- άμα το θέλει η ψυχή του.

Εκεί μάθαμε πως ο Αγιοβασίλης ήτανε νέος και επίσκοπος σε μια μεγάλη πόλη της αυτοκρατορίας, την εποχή που βασίλευε ο Ιουλιανός. Αυτός, που ήθελε να ξαναστήσει στα πόδια της τη δωδεκάθεη αρχαία θρησκεία. Κάνοντας πόλεμο ζήτησε από τους κατά τόπους επισκόπους να του δώσουν τα χρυσάφια των Εκκλησιών για να αγοράσει όπλα. Ο Αγιοβασίλης, νέος επίσκοπος τότε, με την θέρμη της πίστης του, αρνήθηκε να συμμετέχει στην χρηματοδότηση του πολέμου, κι απάντησε πως δεν έχει να δώσει τέτοια βοήθεια. Μα ο βασιλιάς εθύμωσε πολύ, κι αντιμήνυσε πως σαν επιστρέψει θα εξολοθρέψει τον θρασύ επίσκοπο και τον ανυπόταχτο λαό του.

Ο Αγιοβασίλης τότε, συλλογίστηκε πως μπορεί και να έκανε λάθος, και φοβούμενος μην πάρει στο λαιμό του τις ψυχές του κόσμου, τους είπε το πρόβλημα που είχε να αντιμετωπίσει. Και τους παρακάλεσε να δώσουν ο καθένας τους το κατι τί του, για να τα δώσει όλα μαζί στον βασιλιά, μπάς κι αποφύγουν το κακό που σχεδίαζε σε βάρος τους. Μα ο βασιλιάς, σε 'κείνη την μάχη σκοτώθηκε και δεν γύρισε για να πάρει το χρυσάφι. Κι ο Αγιοβασίλης, ο επίσκοπος-τότε-Βασίλειος, για να επιστρέψει τα χρυσάφια του κόσμου, διέταξε να φτιάξουν ψωμάκια και μέσα σ' αυτά να κρύψουν τα κοσμήματα που είχαν προσφέρει οι πιστοί, και τους τα μοίρασε. Έτσι, πήρε ο καθένας από κάτι, γιατί δεν ήταν πια μπορετό να βρεθεί ποιός είχε δώσει και τί. Γι' αυτό κι εμείς σήμερα, σε ανάμνηση της δίκαιης χαράς για την επιστροφή των θησαυρών, βάζουμε «φλουρί» στην αγιοβασιλιάτικη πίτα, για να κερδίσουμε πίσω, κάτι, ακόμη κι αν δεν είχαμε δώσει, έτσι, για την ελπίδα μονάχα, της δωρεάς!

Κι εκεί μάθαμε, πως ο Αγιοβασίλης ήτανε ο προνοητικός επίσκοπος, ο σοφός πατέρας που ήθελε να προστατέψει τα τέκνα του, κι ο δίκαιος οδηγητής ψυχών.

Ο Άγιος αυτός δεν ήτανε γέροντας με ρόδινα μάγουλα, πλούσιος και καταναλωτής. Νέος μοναχός, έγινε επίσκοπος, και νέος απεβίωσε. Ήτανε το πρότυπο της αρετής και της εγκράτειας, το παράδειγμα της φιλομάθειας και της μελέτης, της αγνείας, της αφοσίωσης και της πίστης στον λόγο του Ευαγγελίου. Η δράση του πολυσχιδής και η ευαισθησία του τεράστια. Είναι εκείνος που ίδρυσε τα πρώτα νοσοκομεία, τα γηροκομεία και τα φιλανθρωπικά ιδρύματα, σε μια εποχή που- ακόμη και- η ιδέα αυτή, ήταν ανύπαρκτη. Ο πρώτος που καλλιέργησε την μαθητεία σε πρακτικές τέχνες κι εργασίες, κι εκείνος που εκήρυξε την μεγάλη σημασία της αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας.

Απεβίωσε στα 50 του χρόνια, εξαντλημένος από την προσφορά στον ενδεή, και από την σωματική και πνευματική άσκηση, σύμφωνα με τις επιταγές της μοναστικής του πολιτείας.

Το όνομά του και το έργο του αποτελούν φάρο για όσους προτίθενται να διδάξουν, να επισκοπήσουν, να διοικήσουν, να προσφέρουν, να μονάσουν, να υποστηρίξουν ή να ασκηθούν και να παραδειγματίσουν με την ζωή τους.

Μπορεί ο μπαμπάς μου, να μην τά'ξερε όλα τούτα, τότε που ήμουνα μικρό παιδάκι. Μα η λειψή αφήγησή του με οδήγησε να βρώ τα απολειπόμενα, και με την σειρά μου να συμπληρώσω την ιστορία. Και, τελικά, να αξιολογήσω θετικά, το αληθινό του παραμύθι.

Μετά από χρόνια, ήρθε η ώρα να πλέξω το παραμύθι με την ιστορία και να διηγηθώ κι εγώ στα δικά μου τα παιδιά, την αληθινή ιστορία του Αγιοβασίλη, που φροντίζει κι αγαπάει, που προστατεύει και δεν αδικεί τον κόσμο που είχε να καθοδηγεί. Του Αγιοβασίλη, που η μέριμνα και η αγωνία του για τον άνθρωπο, και κυρίως για τα παιδιά, αποτυπώθηκε από πολύ παλιά, στα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα.

Σε τούτο το έργο μου, Μάνα πιά, βοήθησε κι η αείμνηστη Δασκάλα τους, η Σμαράγδα, που πάντα της, αληθινή και παιδαγωγός, ήρθε αρωγός και συμπλήρωσε την νουθεσία των παιδιών στο μυστήριο της αλήθειας, της αγάπης και της ευθύνης. Μαζί και η γιαγιά τους, η Κασσιανή, η άλλη Δασκάλα.

Αξέχαστη μου έμεινε σαν παιδί, η απομυθοποίηση της χαρούμενης κινηματογραφικής μορφής που γελάει και παίζει χωρίς να λογαριάζει τους πολέμους που γίνονται δίπλα της, και που ενώ ο κόσμος χάνεται, αυτή η φιγούρα προσφέρει καραμέλλες και παιχνίδια αντί για οικογένεια, αγκαλιά και φροντίδα[, ή (σήμερα) κινητά τηλέφωνα και βιντεοπαιχνίδια!]. Κι έτσι έμαθα πως το ψέμμα είναι πολύ όμορφο, αλλά δεν έχει περιεχόμενο, λογική και ουσία.

Αλλά γιατί τόσο ψέμμα; Μόνο για την διαφήμιση και τις πωλήσεις; Μπορεί να δεχθούμε να εξαφανίζονται οι ψυχές των ανθρώπων για χάρη των αγορών;

Αναρωτήθηκε κανείς, πώς θα ζήσουν αυτές οι ψυχές χωρίς το ψέμμα που φέρνει ευχαρίστηση, αλλά μονάχα προς στιγμήν; Πώς θα ζήσουν, όταν αυτό το ψέμμα αποκαλυφθεί, κι όταν πέσει η αυλαία της απελπισίας και της εγκατάλειψης, σαν η απάτη σβήσει τα φώτα της γιορτής;

Δεν είναι καλό να αφαιρούμε το μυστήριο από τον κόσμο των παιδιών, αλλά είναι πολύ κακό να τους κρύβουμε την αλήθεια και να τους γεμίζουμε το μυαλό με χρυσόσκονη και πλάνες.

Το μεγαλύτερο Μυστήριο είναι η αγάπη και η αφοσίωση. Αν μπορέσουμε να κάνουμε τα παιδιά μας να αγαπούν, τότε ίσως να αγαπήσουν και τον εαυτό τους, και να μην τον καταστρέφουν με συμπεριφορές αλλοπρόσαλλες, αλλόκοτες, ανεύθυνες κι ακατανόητες. Τότε, ίσως να προσπαθούν φιλότιμα, και να ανακαλύπτουν τις δυνάμεις που κρύβουνε μέσα τους όλες οι αγνές, οι σπουδαίες κι αφοσιωμένες σε αξίες και αγάπη, ψυχές.

 filareti.gr/2016/12/

Πολιτικές και στόχοι που μπορούν να αλλάξουν τον ζοφερό ορίζοντα που περιβάλλει την χώρα

 

Κάθε που πέφτει στα χέρια μου μια ενδιαφέρουσα σκέψη προσπαθώ να την αναλύσω και να εμβαθύνω σ' αυτήν, για να αντλήσω το μέγιστο όφελος από αυτήν.  Διαβάζοντας εδώ μια συνέντευξη του αρχηγού της μείζονος αντιπολίτευσης, προβληματίστηκα σοβαρά και σας παραθέτω τους ενδοιασμούς μου. Ωστόσο, διαβάζω κι εδώ για σημερινούς ακατανίκητους έρωτες "διπλωματών", μπροστά στους οποίους το εθνικό συμφέρον και η κοινή λογική μπορούν να πάνε περίπατο, και μάλιστα ανερυθρίαστα, αγκαζέ με την πολιτική υπευθυνότητα.

Επανέρχομαι στην συνέντευξη. Είναι τόσο τρομακτικό να δεσμεύεται ο πολιτικός πως θα τηρήσει την ηθική και την λογική, που,  καθένας από αυτούς, συστηματικά, το αποφεύγει. Ή ομνύει σχετικά, μόνον όταν φοβάται πως έχει χάσει κάθε ελπίδα, ή όταν θέλει να δελεάσει και τους πιο ανυποψίαστους!

Είναι τρομακτικό σήμερα αυτό το ενδεχόμενο, γιατί η λογική και το ήθος στις μέρες μας δεν είναι απλώς "αγαθά" σπάνια και εν ανεπαρκεία, αλλά μιλάμε πια, για κατηγορήματα  της σκέψης και της νόησης εξαφανισμένα από τον ορίζοντα της ζωής μας. Σαν να χάθηκαν, σε μια πολύ παλαιά επανάσταση του ανθρώπινου είδους, και σαν να μην ήταν ποτέ  θεμέλια των κοινωνιών που προϋπήρξαν.

Λες κι ο πολιτισμός μας ήτανε πάντοτε καταβροχθιστικός, λες κι ήτανε, πάντα, γεμάτος μίσος για τον άλλο, σαν να μην υπήρξε τίποτε άλλο, πέρα από τα ολιγάριθμα και πανίσχυρα πολιτικο-οικονομικά εγώ, όπως αυτά που κυριαρχούν στις μέρες μας. Σαν να μην είχαν οι άνθρωποι αυτιά και ακουστικά νεύρα, για να ακούνε τους αλαλαγμούς του πόνου και της φτώχειας, της ανέχειας,  και του εκβιαστικώς και βασανιστικώς επιβαλλομένου και μάλιστα με ψυχραιμία -μέχρις αναισθησίας-  θανάτου των θυμάτων. Των θυμάτων της σύγχρονης αναλγησίας, των χρηματιστηρίων και των οικονομικών επιτευγμάτων.

Θα βγούμε στις αγορές; Είναι ένα καθημερινό ερώτημα των πολιτικών. Υπάρχουνε πολιτικοί, που ισχυρίζονται, πως με αυτήν την Κυβέρνηση, κάτι τέτοιο μοιάζει αδύνατο! Κι εγώ ρωτώ: Με άλλη κυβέρνηση θα σταθεί δυνατό; και τί σημαίνει "βγαίνουμε στις αγορές"; Μήπως το ότι θα δανειζόμαστε ακριβότερα, αυτό θα συμβάλει στο να ορθοποδήσουμε;

Ειπώθηκε πως οι όποιες νέες θέσεις εργασίας δημιουργούνται είναι κατά κανόνα κακοπληρωμένες, των 360 ευρώ. Κι εγώ αναρωτιέμαι, σαν τί θα παράγουν αυτές οι νέες θέσεις εργασίας, που εξαγγέλλει η κτβέρνηση; Η άποψή μου είναι ότι θα παράγουν ένα μικρό τζίρο, ίσα-ίσα για να χρηματοδοτηθεί η αναιμική (έτσι κι αλλιώς) αγορά, που αλλιώς θα κατεβάσει με τεράστιο πάταγο τα διάτρητα ρολλά της! Γιατί αυτές οι θέσεις εργασίας, είναι στην ουσία θέσεις απασχόλησης, χωρίς ανάπτυξη, χωρίς παραγωγή, χωρίς προοπτική. Όπως η απασχόληση των νηπίων για να μην κάνουν φασαρία. Είναι κάτι για να περνάει η ώρα και να μην σκεφτόμαστε το χάλι μας, και πιθανούς δρόμους διαφυγής από αυτό. Είναι το ξεροκόμματο, για αποχαύνωση, για παραλυσία της σκέψης, που  το κραδαίνουν μπροστά μας, έτσι για να έχουμε την ελπίδα, πως είτε με την υπόσχεση την δική τους, είτε τάχα με "την αξία μας",  θα το πάρουμε.

"Η εξουσία τούς έχει μαγέψει τόσο, που έχουν χάσει κάθε επαφή με την πραγματικότητα. Και ειλικρινά δεν ξέρω τι από τα δύο είναι χειρότερο. Ένα είναι βέβαιο. Δεν έχουν καμία συναίσθηση της τραγικής τους ανεπάρκειας". Είπε κάποιος πολιτικός. Αλλά αυτό δεν αφορά μόνο τους πολιτικούς του αντιπάλους.

Λέτε, η μείωση των φόρων, που κάποιοι την αναγγέλλουν ως το δικό τους μύθευμα ανάπτυξης, κι άλλοι το τάζουν ως οραματικό στόχο της εξουσίας τους, να αλλάξει τα πράγματα στην ζωή και στο βαλάντιο των ελλήνων; Κάποιος πολιτικός, λέει ότι  η μείωση των φόρων είναι αδιαπραγμάτευτη προσωπική του δέσμευση. Και πώς θα γεμίσει τα δημόσια ταμεία; πάλι με δανεικά; Μπορεί άραγε, έστω κι αυτό, να σταθεί ικανό για να ξεκινήσει την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας;

Η αντιπολιτευόμενη πολιτική σκηνή ευαγγελίζεται "δράσεις εξοικονόμησης πόρων μέσα από περιορισμό της σπατάλης, καλύτερη διοίκηση, αξιολόγηση και, κυρίως, μέσα από συμπράξεις με τον ιδιωτικό τομέα", ως εάν όλα αυτά δεν ήταν αναγκαία στα προηγούμενα χρόνια πολιτικής και διακυβέρνησης, ως εάν όλα αυτά που απαιτεί η σωφροσύνη, η εντιμότης, η συνέπεια και η λογική, είναι κάτι νέο!

Ειπώθηκε πως με "μια επιθετική μείωση των φόρων, ένα εθνικό σχέδιο μεταρρυθμίσεων και επιτάχυνση των αποκρατικοποιήσεων, θα πετύχουμε πολύ γρήγορα την επιζητούμενη ανάπτυξη και παράλληλα θα τονώσουμε το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών" . Κι εγώ ρωτώ:

• Και τί σημασία έχει το πόσο θα μειωθούν οι φόροι, αν δεν υπάρχει εισόδημα, κύκλος εργασιών, παραγωγή πλούτου (όχι μονάχα "αναδιανομή" ή διακίνηση υπαρχόντων πόρων), 
• αν δεν υπάρχει μαζί και η συνείδηση των πολιτών πως μόνο η εθνική μας παραγωγή θα κρατάει όρθια την χώρα; 
• Σαν τί άργε θα μεταρρυθμιστεί σήμερα που θα αλλάξει τα δεδομένα μας, 
• και γιατί δεν το κάναμε ενωρίτερα; 
• τί είναι αυτό που θα μας επιτρέψει να το κάνουμε σήμερα; 
• Τί, ποιά πηγή και υποδομή παραγωγής και απόδοσης πλούτου θα αποκρατικοποιήσουμε;
• Θα αποκρατικοποιήσουμε και την κότα που κάνει τα χρυσά αυγά;

Ειπώθηκε πως "όλα είναι ζήτημα αξιοπιστίας". Αντιτείνω, πως η αξιοπιστία δεν είναι σημερινό πράγμα. Έχει ιστορία, έχει δρόμο που έχει ήδη διανυθεί, κι αυτός -ο μέχρι σήμερα-  δρόμος των πολιτικών και των υποσχέσεών τους είναι αυτός που  δίνει την δυνατότητα για να εξαχθεί η πολιτική μας αξιολογική κρίση για την αποτελεσματικότητά τους ή μη.

Όλων των πολιτικών μας οι δρόμοι που έχουν ήδη διανυθεί (τα οράματα, οι προτάσεις, τα πεπραγμένα τους), δεν προμηνύουν δημιουργική πολιτική και πορεία ή έξοδο από το αδιέξοδο. Το αντίθετο μάλιστα προμηνύουν: την ανακύκλωση του χάους και της αναποτελεσματικότητας

Η πολιτική μετριοπάθεια, την στιγμή μάλιστα που χρειάζεται τολμηρή και ρηξικέλευθη πολιτική βούληση, είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να υπάρξει. Είναι η παλλάντζα διατήρησης των ισορροπιών, είναι η πηγή του κακού, είναι ο τρόπος για να μείνουν ανέπαφα τα αδιέξοδα. Η επόμενη μέρα (της διαδοχής στην εξουσία) είναι ο στόχος της μετριοπάθειας. Να μην τρομάξουν οι επαμφοτερίζοντες προσκείμενοι και να προσελκυσθούν οι ανικανοποίητοι. Αυτοί που ξέρουν τί θέλουν, έχουν ξεκάθαρη πρόταση, για την οποία δεν ντρέπονται και δεν φοβούνται.

Στο ίδιο πλάνο κι οι σκέψεις κάποιων για κυβερνήσεις συμμαχιών που οι πολιτικοί μας άλλοτε τις απορρίπτουνε (με τον αέρα, ή την πίστη του νικητή) κι άλλοτε τις επιζητούνε, σαν οι προοπτικές επανάκτησης της εξουσίας θαμπώνουν. Χείριστη επιχειρηματολογία καιροσκοπισμού. [Βούτσης 2015 (υπ. Εσωτερικών): «Όχι» σε κυβέρνηση εθνικής συνεργασίας και σε εκβιαστικές προθεσμίες, και, ο ίδιος την 30/12/2017: Για να υπάρξει πρόοδος απαιτούνται προοδευτικές συμμαχίες(!)].

Όποιος θέλει να κάνει την χώρα καλύτερη, οφείλει να μην την αποκόψει από τις ρίζες της και μετά να ψάχνει σε ποιά γλάστρα, κολοβωμένη να την μεταφυτέψει, κρατώντας την τεχνητά στην ζωή με δανεικά καλλυντικά και βιταμίνες, με πλαστικά στολίδια και φωτάκια, που σαν τελειώσει η μπαταρία θα ξαναβουλιάξει στο σκοτάδι.

Ο τοξικός πολιτικός λόγος, τα λόγια του αέρα, που λένε για να δημιουργήσουνε σάλαγο οι δημαγωγοί της πολιτικής. Κι είναι πια μόδα! Τοξικοί είναι άπαντες! Ανερυθρίαστα παριστάνουν τους άσπιλους και υβρίζουν, οι εξουσιολάγνοι,, τον πολιτικό τους αντίπαλο, χωρίς να κάνουν συγκεκριμένες προτάσεις για να αλλάξει το τοπίο. Για να συζητήσουν επί των συγκεκριμένων αυτών προτάσεων.Το κάνουν απλά για το θεαθήναι. Έτσι σαν μια παράσταση ελαφρού θεάτρου.

Ο νεποτισμός στην πολιτική ζωή και η ελευθερία των προσώπων είναι ένα κομβικό σημείο για να απαντηθεί. Αλλά δεν μιλάμε για πρόσωπα, Μιλάμε για σόγια, για οικογένειες, για διασυνδέσεις, για ανηψο-πρωτο-ξάδερφα, για κουμπάρους, για φίλους και φίλες, για συνδαιτυμόνες και σύνευνους. Είναι άλλο πράγμα αυτές οι διαπλοκές κι οι οργανώσεις, να συμβαίνουν σε έναν επιχειρηματικό όμιλο, κι άλλο να συμβαίνουν στον πολιτικό ιστό της χώρας και να εκχωρούνται βουλευτικές έδρες σε τέκνα, και διάφορους συγγενείς, δίκην φέουδου. Πόση ντροπή για εκείνους που ψηφίζουν τον διάδοχο (υιό ή την θυγατέρα) του βουλευτή που αποσύρεται. Πόσο δειλός και άβουλος για την ζωή του, στέκεται ο διαπιστευμένος διάδοχος, που παίρνει την ευκαιρία να σταδιοδρομήσει πάνω στην αφέλεια, την ευπιστία, την οπαδοποίηση ή τον φανατισμό.

Το ζήτημα του εκάστοτε εκλογικού νόμου στην πατρίδα μας, είναι  δείγμα του πολιτικού αμοραλισμού του κόμματος που έχει την εξουσία και βλέπει πως θα την χάσει! Γιατί τότε, συμβαίνει συχνά, το κόμμα αυτό να φτιασιδώνει τον επόμενο εκλογικό νόμο που θα ωφελήσει το ίδιο, και δεν θα επιτρέψει την ωφέλεια άλλου ανερχόμενου κόμματος.

Τί θέλουμε άραγε από το κράτος; Μικρότερο, ή αποτελεσματικότερο κράτος; Κοινά ζητούμενα, πιστεύω, για όλου ς τους πολίτες,  είναι η Ασφάλεια, η Υγεία, η Παιδεία, η Εθνική μας Κυριαρχία και Ανεξαρτησία, η Εργασία και η Επιχειρηματικότητα, σε συνεργασία ασφαλώς με  όλον τον κόσμο, αλλά όχι σε εξυπηρέτηση των συμφερόντων όλων των άλλων, πλην των ιδικών μας!

Ειπώθηκε πως "η οικονομική ευημερία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ποιότητα των θεσμών μας". Είναι πολύ ευχάριστη και εφησυχαστική αυτή η τοποθέτηση. Είναι πολύ καλή, μόνο για τα αυτιά μας. Δεν είναι αληθής, όμως. Διότι ποτέ η ευμάρεια, η άνεση και η πλησμονή αγαθών, ευκαιριών κλπ. δεν στάθηκε κινητήριος και δημιουργικός μοχλός. Στάθηκε, ασφαλώς, λόγος διατήρησης των κεκτημένων. Αντιθέτως, η έλλειψη, η στενότης, η σπάνις,  κλπ. στάθηκαν οι λόγοι αναζήτησης και προσπάθειας για την επίτευξη του καλύτερου.

Οι θεσμικές αλλαγές δεν μπορεί να γίνουν από κατεστημένους καρεκλοκένταυρους της εξουσίας, των προθαλάμων και των διαδρόμων της. Θα επινοηθούν από ανθρώπους με βαθειά παιδεία που ο λόγος τους θα ακουστεί από πολιτικούς με αίσθημα προσφοράς και αποστολής, κι όχι από πολιτικούς που αγωνιούν για την επαγγελματική/οικονομική τους σταδιοδρομία και την προβολή στο πολιτικό προσκήνιο.

Το μοντέλο της δημοκρατίας του 21ου αιώνα δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί. Δεν γνωρίζουμε ποιό θα είναι. Γιατί σήμερα το παρελθόν μοντέλο, με τα γνωστά προτάγματα της δημοκρατίας, μοιάζει αδύναμο και άχρηστο, ανεδαφικό. Είδαμε εξάλλου, πως δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τις ορδές των οργανωμένων συμφερόντων που επιτίθενται ενάντια στους πολίτες, και τους εξαχρειώνουν ηθικά και οικονομικά, γιατί αυτά τα συμφέροντα ορίζουν στις μέρες μας τις πολιτικές που εφαρμόζονται. Αν αυτό σημαίνει πως η δημοκρατία του 21ου αιώνα θα είναι η δημοκρατία που ορίζουν οι οικονομίες, το μοντέλο αυτό δεν είναι πρόοδος. Ξανα-υπήρξε παλαιότερα, με παρόμοιους όρους, και το λέγανε τότε "φεουδαρχικό μοντέλο". Και γίνανε πολλοί κοινωνικοί αγώνες για να καταργηθεί αυτό το μοντέλο. Δεν θα πρέπει να ξαναγυρίσουμε εκεί.

Ειπώθηκε πως είναι απαραίτητη "μια θεσμική επανάσταση που θα ξανακάνει τη δημοκρατία μας λειτουργική, θα απελευθερώσει το ανθρώπινο δυναμικό από τα δεσμά του κρατισμού και θα χτίσει νέες σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολιτών" Αυτό το όραμα είναι κενολόγο. Γιατί σήμερα εδώ, το κράτος είναι η εξουσία και τα πρόσωπα που την ασκούν και οι πολίτες είναι τα πιόνια που εμπαίζονται από όλους όσοι αναρριχώνται και ασκούν την εξουσία.

Στη ζωή των πολιτών τίποτε δεν αλλάζει, ασχέτως χρώματος και κόμματος της εξουσίας. Η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολιτών, είναι η αγωνία των πολιτικών μας. Πώς θα μπορούσαν δηλαδή, να έχουν την βεβαιότητα ότι από την στιγμή που κρατάνε την εξουσία δεν θα την χάσουν από τα χέρια τους. Στιγμή δεν τους πέρασε απότο μυαλό η εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος! Πώς δηλαδή, η κατεστημένη εξουσία, αυτό για το οποίο δεσμεύθηκε και έλαβε την εντολή, αυτό θα το κάνει πραγματικότητα για τον λαό και για την δική της αξιοπρέπεια, την αξιοπιστία και την συνέπεια, προς εαυτήν.

Μπορεί  ο σωστός δρόμος να είναι ο ανήφορος, όπως είπε και ο Καζαντζάκης, αλλά τα πράγματα γίνονται μόνο με έναν τρόπο: τον σωστό! Ποιός είναι, δεν το γνωρίζουμε εκ των προτέρων. Θα αποκαλυφθεί, αφού τηρηθεί η πίστη και η αφοσίωση στον στόχο και καταβληθεί ο απαιτούμενος μόχθος. Αυτός που θα φέρει και το αποτέλεσμα. Την λύση του προβλήματος. Όχι ίσως, εκείνη που θέλαμε. Αλλά αυτή που κατέστη κατορθωτή.

Ειπώθηκε "δεν φοβόμαστε την προσπάθεια, αρκεί να ξέρουμε ότι θα μας οδηγήσει στο ξέφωτο".  Eτούτη η εξαγγελία μοιάζει μ' όνειρο μικρού παιδιού, άπειρου κι άσκεφτου. Ποιός, ποτέ, ήξερε το αποτέλεσμα της προσπάθειάς του; Μονάχα όσοι είχανε σημαδεμένα χαρτιά! Και η ζωή δεν έχει σημαδεμένα χαρτιά, έχει ευκαιρίες, προσπάθεια, επιμονή, δουλειά, αποτυχίες, διδάγματα και ξανά προσπάθεια! Έχει κι επιτυχίες, αλλά δεν είναι το συνθέστερο και το ευκολώτερο!

Η αδιαπραγμάτευτες δεσμεύσεις των πολιτικών είναι πάντα προεκλογικές. Η αξιοκρατία είναι επίσης μια προεκλογική υπόσχεση προς τους αμφισβητίες των προεκλογικών προθέσεων. Η προσωπική εγγύηση ενός πολιτικού είναι έπεα πτερόεντα, που συχνά εξαφανίζονται την επομένη των εκλογών.

Ειπώθηκε πως θα συνταχθεί "ένα πλαίσιο όπου τα προσόντα, ο μόχθος και η ικανότητα θα επιβραβεύονται". Δηλαδή θα επιβραβεύεται η ελάχιστη, η υποτυπώδης εκπλήρωση του καθήκοντος του δημοσίου λειτουργού! [Γιατί όλα αυτά θα πρέπει, απαραιτήτως, να αποτελούν μέρος των καθηκόντων των κρατικών λειτουργών, δηλ. να είναι πιστοποιημένη η κατάρτισή τους, να εργάζονται, και να είναι ικανοί για την δουλειά που ανέλαβαν]. Υποσχεθείτε μας και την τιμωρία των επιόρκων!

Κι επειδή ειπώθηκε πως "η ανάκαμψη θα έλθει από τη μεγάλη αφύπνιση των πολιτών που αποτελούν το μεγαλύτερο κεφάλαιο αυτής της χώρας και που σήμερα δεν βρίσκουν λόγο συμμετοχής στα κοινά αφού αισθάνονται ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται πέρα από τη δική τους δυνατότητα επιρροής" προσπάθησα να αναλύσω την ουσία της πολιτικής πρότασης, των θέσεων και την στιβαρότητα των πολιτικών επιχειρημάτων ενός πολιτικού που φιλοδοξεί να κυβερνήσει την χώρα. Αλλά την θέση αυτή, την βρήκα πολύ χαμηλά στην ιεραρχία των προτεραιοτήτων όλων των πολιτικών, γιατί, ως συνειδητός πολίτης αυτής της χώρας, νοιώθω τόσο πνιγηρό το αδιέξοδο από τους περιορισμούς και τις αφαιρέσεις των δυνατοτήτων μου, που -για τις ανάγκες της εξουσίας- μου επιβάλλει κάθε μέρα η Πολιτεία, ώστε δεν μου αρκούν πια αυτές οι επιδερμικές εξαγγελίες και οι υποσχέσεις.

Του ευχόμαστε να βρει καλύτερα επιχειρήματα και να θέσει υψηλότερους πολιτικούς στόχους για τον ίδιο, και εθνικούς στόχους που να εμπνέουν τους πολίτες, ώστε να συστρατευθούν μαζί του, για την πρόοδο και την ωφέλεια της χώρας και του λαού.

Γιατί αλλιώς, δεν θα αλλάξει τίποτε...