Τρίτη, 19 Ιουλίου 2016

Αναστασία είναι το όνομά της




Image result for εικόνες δασκάλες 

Η Ελένη είναι δασκάλα. Είναι μι'αέρινη, αεικίνητη ύπαρξη, που της έλαχε να ζει με δυο άντρες.  Δυο επιχειρηματίες, τον άντρα και τον γιό της, που δουλεύουνε ακούραστα κι ασταμάτητα. Απορώ, πώς τους καταφέρνει. Ένας άνεμος, μπορεί και να τηνε πάρει. Αλλά την έχει σώσει το πείσμα της. Κι ετούτο, κι εκείνο, όλα τα κάνει. Και προσπαθεί, για τον Σωτήρη, που αναπολεί της μάνας του τις λιχουδιές και τις πίτες, τους μεζέδες και τα ρουμελιώτικα ψητά, να βολέψει τα πράγματα. Προσπαθεί, μα έτσι αέρινη που είναι, είναι φανερό πως η κουζίνα δεν είναι το δυνατό της σημείο. Και πόσο προσπαθεί! Μόνο η αγωνία της, σε λυγίζει. Όμως δεν εγκαταλείπει κανένα μέτωπο. Συχνά, μετά το σχολείο της, βρίσκεται μαζί τους, ακόμα και στο βιβλιοπωλείο, βοηθός και συντροφιά.

Α! αυτό το βιβλιοπωλείο, η ψυχή της γειτονιάς, για όλους εμάς που η ζωή μας είναι -η μισή τουλάχιστον- μ' ένα βιβλίο στο χέρι!

Όταν τους βλέπεις μαζί, λές πως αυτοί γεννηθήκανε αυτοκόλλητοι. Κανείς τους δεν κάνει χωρίς τον άλλον, και όλοι μαζί χωρίς το βιβλιοπωλείο. Βλέπετε το βιβλιοπωλείο δεν είναι μι' απλή δουλειά, που την κάνεις και τελειώνει, είναι τρόπος ζωής. Είναι οικογένεια, είναι γειτονιά, είναι σχολείο, είναι παρέα, είναι φιλία μακρά, είναι πνευματική συγγένεια!

Αμα δεν την συναντήσω, νιώθω πως μου λείπει. Έτσι έγινε τις προάλλες και την αναζήτησα. Μα, πόσο ξαφνικό μου ήρθε που την βρήκα στο γιατρό!

Γιατί τα γράφω όλα τούτα; Για ένα πράγμα μόνο: Γιατί σαν πήγα να τη δώ, βρήκα εκεί, την αδελφή της. Την Τασούλα. Είναι δίδυμες, αλλά δεν μοιάζουνε καθόλου! Από άλλο χωριό η καθε μιά τους! Η Τασούλα, δραστήρια, ήρεμη, κι ακούραστη. Ασφαλώς και δεν θα μπορούσε να λείπει από δίπλα. Είναι -παρά την νεότητά της- μια μορφή, γαλήνια, με μητρική πληρότητα, στοργική και περιποιητική, σου εμπνέει ασφάλεια και βεβαιότητα. Κι εκείνο το χαμόγελο! Πώς με υποδέχθηκε, σαν έφτασα! Σαν να με γνώριζε χρόνια, την ώρα που πρώτη φορά μου την συναντούσα! Φιλόξενη, εγκάρδια κι ανοιχτή, έτσι, που σού 'ρχεται να την αγκαλιάσεις αμέσως! 'Ετσι έκανα κι εγώ μόλις την είδα, γιατί η ματιά της μου μαρτύρησε πως είναι κάποιος πολύ κοντινός της καλής μου φίλης, κάποιος αχώριστος από αυτήν. Κάποιος που τον χρειάζεται πολύ, και  που δεν κάνει χωρίς αυτήν. Γι' αυτό, κι εγώ την αγάπησα, μόλις έζησα λίγες ώρες εκεί, μαζί με τις δυό τους. Τις αγάπησα, έτσι μαζί κι αχώριστες, κι όσο το σκέφτομαι, ένας κόμπος δάκρυ μου κατεβαίνει, γιατί έτσι αγαπώ κι εγώ τις αδελφές μου.

Η Τασούλα, φροντίζει για όλους και για όλα. Τό 'χει. Θα την κάνει γρήγορα καλά την αέρινη αδερφούλα της. Γιατί η αγάπη της είναι τόση, που δεν χωράει επιφυλάξεις και αστεία. Κι η αγάπη του Σωτήρη, που δεν τσιγκουνεύεται κόπο, παρουσία κι έγνοια, κι εκείνη γιατρεύει. Κι η λαχτάρα του Αλέξανδρου για την μάνα του, είναι επιτακτική για την ίαση. Κι όλων ημών οι ευχές και η αγάπη, η συμπαράσταση και η καλή σκέψη, το ίδιο πράγμα ζητάνε: να γίνει γρήγορα καλά η Ελενίτσα μας.

Δεν μπορεί, μικρούλα μας αέρινη, δεν μπορεί, με τόση αγάπη και τόση προσευχή στο προσκέφαλό σου,  περαστικά όλα θα είναι και γρήγορα θα γειάνεις για να τιτιβίζεις κοντά μας, πως δεν σου αρέσουν οι κατσαρόλες!

Κοσμητική: Γυναίκες!


Image result for εικόνες μοντέλα και  μόδα 


Ο Ληξίαρχος ισχυρίζεται ότι η Κατερίνα δεν είναι πια στην πρώτη της νεότητα. Όμως αυτό δεν προκύπτει από κανένα στοιχείο. Οι ισχυρισμοί του Ληξιάρχου, περί του αντιθέτου, δεν επαρκούν.

Η Κατερίνα είναι μια ακούραστη, συνεπής και σπουδαία σύζυγος, μητέρα και επιμελής εργαζόμενη γυναίκα. Οι απέξω, βλέπουμε πιο πολύ τα τρία τελευταία. Τα άλλα προκύπτουν από την ωραία οικογένειά της.

Σαν βγαίνει η Κατερίνα για να κάνει τις καθημερινές της εργασίες, επαγγελματικές και οικιακές, ο δρόμος αστράφτει από τη χάρη της. Μ' ένα λαμπερό χαμόγελο να φωτίζει το πρόσωπό της θα σου πεί κάθε φορά την «καλημέρα» της, ακόμη κι αν δεν σταθεί στιγμή, ούτε για μια κουβέντα.

Πάντα θα είναι ντυμένη Γυναίκα. Νεανικά, όχι αταίραστα πάνω της, και τούτο λόγω της «κοψιάς της». Γιατί η Κατερίνα με τόσο καλλίγραμμο και ευσταλές, έντονα θηλυκό, κορμί, ντύνεται με ρούχα και μακιγιάζ που αναδεικνύουν τα χαρισματικά της στοιχεία. Tην προσωπικότητα και το χαρακτήρα της. Ντύνεται με πολύ καλό γούστο και πρό πάντων κομψά, ταιριαστά. Θα έλεγα υπερβολικά κομψά.

Αλλά, πώς να μην υπερβείς το όριο, και πώς θα γίνει να αναδείξεις, χωρίς γραμμές, εκείνα τα μάτια, που το βλέμμα τους είναι φωτιά; Γιατί να χαμογελούν τα καλογραμμένα της χείλη αν τα μάτια της δεν είναι όλο φώς; Και τί θα πεί πως είναι γυναίκα αν δεν λικνίζεται στις γόβες της αναδεικνύοντας τη χάρη και τη θηλυκότητά της; Και τί θα ειπεί «κοσμητική» αν δεν αναδεικνύεται η Γυναίκα;

Όλα τούτα, μπήκαν σιγά-σιγά στη σκέψη μου, καθώς μιλάμε, εκεί που η Κατερίνα με φροντίζει. Εκεί μια μέρα, μιλώντας για τους γονείς μας, η Κατερίνα, μου είπε για τον αθώο και πολυαγαπημένο της υπερήλικα μπαμπά, που της ζήτησε να του κάνει κι αυτού τα μάτια, «σαν τα δικά της, που μοιάζουνε με του ζαρκαδιού»! Γελάσαμε γλυκά κι οι δυό μας, με τη γεροντική αφέλεια κι αθωότητα, με την γνησιότητα και την χάρη που έβλεπε ο γέροντας νά 'χουν της κόρης του τα μάτια.

Άλλη μια μέρα, μιλώντας για το χορό, μου έλεγε πως το οριεντάλ είναι ο χορός που της αρέσει και την εκφράζει. Απόλυτα. Πως χορεύει και ξεσηκώνει, πως ντρέπεται τα μπράβο, αλλά πως μόνο έτσι ξέρει και θέλει να χορεύει. Όταν χορεύει η Κατερίνα, καλό είναι να μελετάμε την ιεροτελεστία που τελείται στην ψυχή του χορευτή. Γιατί κανένα μέλος του σώματος δεν κινείται χωρίς την πνοή της ζωής.

Το άλλο σημαντικό με την Κατερίνα, είναι που συμβαίνει να μιλάμε και για ζητήματα πέρα από το σήμερα και το αύριο. Που δεν είναι μόνο πρακτικά ζητήματα, ή ζητήματα γούστου. Αλλά ζητήματα αρχών, αξιών, παιδαγωγικής, κοινωνικής συμπεριφοράς και στάσης. Είναι όταν μιλάμε για ανθρωπιά, για την ανοησία και τον εγωϊσμό που εμφιλοχωρεί στις προσωπικές σχέσεις και τις ρημάζει, γκρεμίζει σπιτικά και καταρρακώνει ψυχές.

Η Κατερίνα, είναι άνθρωπος της συγγνώμης, της άφεσης, της συμπαράστασης, της αγάπης και της στοργής, του σεβασμού των γερόντων και της προσοχής στα παιδιά. Του σπιτιού και της οικογένειας. Της συνεπούς συνεργασίας και της λεπτομερούς συνεννόησης. Η εσωτερική ανησυχία της για την ακρίβεια στην εκπλήρωση των αναληφθεισών υποχρεώσεών της, είναι εντυπωσιακά ασυνήθιστη, γιατί καταβάλει τη μεγαλύτερη προσπάθεια ώστε να αποδώσει το καλύτερο αποτέλεσμα.

Αχ! Κατερίνα, μή χάσεις την χάρη και την θηλυκότητά σου, όσα χρόνια κι αν περάσουν, κι άσε το Ληξίαρχο να λέει! Αντίπαλος καμμιάς δεν πρόκειται να γίνεις, γιατί την ομορφιά σου την έχεις μονάχα για τους ανθρώπους σου, που σε καταλαβαίνουν και σε καμαρώνουν. Επιβεβαιώνεις το ότι είσαι Γυναίκα, παραμένοντας ωραία μητέρα στοργική θυγατέρα και άψογη σύζυγος.

Δευτέρα, 18 Ιουλίου 2016

Φωταδιστές, υβριστές, γελοιολόγοι και η ελευθερία του στοχασμού τους


Image result for εικόνες βολταίρος 

Εδώ και μερικές δεκαετίες, την εποχή που οι σπουδές και οι φιλοσοφικές και λοιπές πολιτικές και κοινωνικές αναζητήσεις μου, απαιτούσαν να ασχοληθώ επισταμένως κι επιμόνως με την κατανόηση της σχετικής πραγματικότητας, αποφάσισα κι εγώ, όπως κι οι περισσοτεροι νεολαίοι της εποχής μου, να εντρυφήσω και στα άδυτα της σοφίας του διαφωτισμού για να «μορφωθώ».

Πάρα πολλές εκδόσεις της εποχής προσφέρονταν για τούτο το σημαντικό έργο. Στους κύκλους μου, ήταν απαραίτητο να έχεις διαβάσει καμπόσα μαρξιστικά και κυρίως να έχεις αποκηρύξει τις ντόπιες παραδόσεις, την πίστη την χριστιανική και προ πάντων να είχες αναζητήσεις ακόμη και στις Ινδίες και σ'άλλες ανατολικές δοξασίες και φιλοσοφίες για να είσαι -τότε- αυτό που λέμε -σήμερα- «trendy».

Εκείνη την εποχή, που «την ψυχήν μου εζητούσε απ' εμού», η μόδα του διαφωτισμού και του υλισμού, περιπλανήθηκα σε πολλούς τόμους υλιστικής φιλοσοφίας και πολιτικού πραγματισμού, αλλά πουθενά δεν αναπαύτηκα, κι ήμουν αδύναμη να ξεφύγω από αυτήν την μόδα. Στα χρόνια αυτά, ένιωσα πολλές στιγμές, να μηρυκάζω ανόητα και αυτοαντιφατικά πράγματα. Όλα αυτά, τα υλιστικά κυρίως πράγματα, από μόνα τους, κάνανε έναν ιστορικό κύκλο (70 περίπου ετών συνολικά) και καταρρεύσανε ολοκληρωτικά και  ξαφνικά το 1989. Εγώ είχα ήδη αποσυρθεί μία δεαετία νωρίτερα, αηδιασμένη, από την εμμονή στο ανόητο και τον φανατισμό στο πολιτικό-οικονομικό ψέμμα.

Από κείνη την -πρώϊμη μεταπολιτευτική- εποχή, διατηρώ ακόμη -ανάμεσα σε πολλά- κι ένα «διαφωτιστικό» βιβλίο (δηλαδή ένα σύγγραμμα της εποχής του διαφωτισμού). Επιγράφεται «Βολταίρου Φιλοσοφικά Δοκίμια». Τότε το θεώρησα σημαντικό όπλο για να κορϊδεύω κι εγώ τους «καθυστερημένους και τους συντηρητικούς».  Σήμερα, το βρίσκω τόσο αφελές και κακογραμμένο, με τόσες συρραφές ετεροκλήτων αποσπασμάτων, ίσα-ίσα για να γελοιοποιηθούν οι εμπνευστές αυτών, που δεν καταδέχομαι πια να το διαβάζω και να το υπολογίζω. Σε τούτο το συμπέρασμα δεν θα είχα οδηγηθεί, αν δεν το ξαναδιάβαζα αργότερα, χωρίς παρωπίδες, χωρίς να κινούμαι σε κατευθυνόμενη τροχιά, όντας πια απαλλαγμένη από την μόδα και τον κάθε είδους πολιτικό ή άλλο συρμό.

Ο λόγος που γράφω ετούτο το σημείωμα είναι γιατί τόσες δεκαετίες μεταπολίτευσης, τόσες δεκαετίες ελευθερίας του λόγου και του στοχασμού, παρατηρώ πως εδώ, στην πατρίδα μας, διαπιστώνεις στον πολιτικό τύπο-με ελάχιστες εξαιρέσεις-  ότι ακμάζει η ελευθερία του λόγου και παρακμάζει ο στοχασμός. Διαγκωνίζονται οι εκμαυλιστικές απόψεις, τα κόλπα και οι επινοήσεις, προκειμένου να υφαρπαγούν  ψηφοφόροι από τον ένα πολιτικό σχηματισμό στον άλλο, ώστε να αλλάξουν οι πολιτικές ισορροπίες.

Καμμία πολιτική πρόταση δεν είναι καθαρή και με αξιώσεις να παραμείνει. Οι περισσότερες, απλά και μόνο εξαντλούνται στην αγωνιώδη προσπάθεια να εξασφαλίσουν την επικράτηση. Και καμμία πολιτική πρόταση που έλαβε την εξουσία, δεν έχει καταφέρει να λύσει το βασικό πρόβλημα που ταλανίζει την χώρα. Βλέπετε, το πρόβλημα της χώρας είναι κυρίως ηθικό και πνευματικό, κι όχι κάτι άλλο. Το οικονομικά λύνονται κάπως, τα πρακτικά λύνονται κάπως, επίσης. Τα ηθικά όμως προβήματα, δεν λύνονται κάπως. Ή λύνονται, ή δεν λύνονται!

Και δεν λύνονται τα ηθικά και τα πνευματικά προβλήματα εδώ, στην πατρίδα μας, γιατί έχει συμβεί κι έχουμε χωριστεί σε διαφωνούνται και αλληλο-υποβλεπόμενα βιλαέτια. Το σημαντικότερο βιλαέτι, που έχει πάντα το πάνω χέρι στα πολιτικά, εθνικά και κοινωνικά ζητήματα, είναι οι υβριστές! Εκείνοι που ασεβούν πάνω σε κάθε ιερό των υπολοίπων, που αδιαφορούν για όσα -ως λαό- μας έχουν οδηγήσει μέχρι εδώ στο πέρασμα του χρόνου, και που εύκολα θα τα διαπιστώσουμε  αν αναλύσουμε ιστορικά τις διαδοχικές μεταβάσεις μας από το ένα στάδιο στο άλλο. Αυτοί καταργούν και απορρίπτουν αδιάσειστα ιστορικά στοιχεία και  τοποθετούν αυθαιρέτως νέες, άλλες, ιδίας αυτών εμπνεύσεως, αφετηρίες και τέρματα στην εξέλιξη και την ιστορική διαδρομή του λαού μας.

Εκτός από το βιλαέτι των υβριστών, ολέθριο ρόλο διαδραματίζει το βιλαέτι των εκβιαστών, που προβάλλουν ως μόνη σωτήρια τη δική τους πρόταση, και χαρακτηρίζουν όλες τις άλλες επικίνδυνες και ανόητες.

Οι ασταθείς και παραπαίοντες, οι «πότε από εδώ, και πότε από εκεί», έχουνε το δικό τους βιλαέτι. Είναι εκείνοι που καμμιά πολιτική πρόταση δεν υπερασπίστηκαν με ζέση και πίστη, γιατί ιδιοτελώς πολιτεύονται, και γιατί απλώς προσπαθούν να εξασφαλίσουν το πολιτικό τους μέλλον. Το παράξενο είναι που αυτοί εξακολουθούν να επιπλέουν πολιτικά! Είναι οι πολιτικοί που περάσανε από τόσα πολλά πολιτικά κόμματα, που δεν ξέρεις πια τί -από όλα αυτά που σου λένε- να πιστέψεις.

Κορυφαίο και αθλιώτερο είναι το βιλαέτι των γελοιοποιητών. Αυτοί, μη έχοντες να εισφέρουν πρόταση για κανένα από τα προβλήματα που μαστίζουν την κοινωνία, συνωστίζονται στην πλατεία που συχνάζει ο όχλος, για να περιγελάσουν τον όποιον -με αληθινή πίστη εντός του- είναι αφοσιωμένος σε κάτι και το υπηρετεί με προσωπικό αγώνα και με κόπο, ακόμη και χωρίς να απολαμβάνει τίποτε από το καλό αποτέλεσμα των κόπων του. Δεν επαινείται η ανιδιοτέλεια, λοιδορείται η αφοσίωση και η φιλοπονία. Δεν εξυμνείται η αποτελεσματικότητα αλλά οικτίρεται ο αφοσιωμένος. Αυτή η γελοιοποίηση εξικνείται και σε θέματα πέραν των ανθρωπίνων ιδιοτήτων και ανησυχιών. Οι γελοιοποιητές δεν διστάζουν ούτε μπροστά στην θρησκευτική πίστη κάποιου, ούτε μπροστά στην άσκηση της θρησκευτικής λατρείας.

Διαβάζω στον ηλεκτρονικό τύπο την απορία κάποιου, που αναρωτιέται «πώς ένας μοναχός με... βιωματικές αναφορές για τη σχέση του με το θείο.... αναδεικνύεται σε εμβληματική μορφή». Ετούτο το ερώτημα, μοιάζει αφελές. Ασφαλώς, προέρχεται από έναν γελοιοποιητή.

Αν ο κάθε γελοιοποιητής μπορούσε να μην νομίζει πως είναι ο μόνος που σκέφτεται, πως είναι ο μόνος πνευματικός άνθρωπος κι έχει άποψη, θα είχε τον απαιτούμενο σεβασμό στην πίστη των άλλων, και θα μπορούσε να την εξετάζει και να την κρίνει, χωρίς να την ασπάζεται. Αλλά, μη έχοντας ο ίδιος κάτι εξίσου ιερό και πολύτιμο να διαφυλάξει  ή αδυνατώντας να αντιληφθεί την καθαρότητα της καρδίας του γέροντα, λοιδορεί και εμμανικά προσπαθεί να αποδομήσει κάτι που δεν γνωρίζει τί ακριβώς είναι. Σκέτη μένει πια, ολοφάνερη, η καταστροφική του μανία. Για να είναι trendy, μια άλλη μέρα αυτός ο ίδιος, παπαγαλίζοντας,  μπορεί να ειπεί «είμαι κι εγώ charlie hebdo», τρέχοντας πίσω από μια ξένη ουρά, χωρίς βάθος στο είναι του.

Αν, ωστόσο, ο κάθε γελοιοποιητής νομίζει πως η δράση του είναι καταλυτική, κι ότι μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, ας επιχειρήσει να χλευάσει και να αποδομήσει την πίστη ενός ισλαμιστή, και πιθανότατα θα λάβει από αυτόν τον ισλαμιστή, την απάντηση που αντιστοιχεί στις χλευαστικές του απόψεις. Απάντηση που μας είναι τόσο τρομακτικά γνωστή στους καιρούς μας.

Σημείωση: Ασφαλώς, κανένας γελοιοποιητής δεν μπορεί να γνωρίζει την  ταπεινότητα, την πνευματική αγνότητα, και την καθαρότητα της καρδίας, όπως αυτή αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη: 
  • (στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ. 5, εδ. 8) «μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται».
  • (στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ. 11, εδ. 29) «καὶ μάθετε ἀπ’ ἐμοῦ, ὅτι πρᾷός εἰμι, καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ», 
  • (στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ. 18, εδ. 1-5): «1 Ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ προσῆλθον οἱ μαθηταὶ τῷ ᾿Ιησοῦ λέγοντες· τίς ἄρα μείζων ἐστὶν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν; 2 καὶ προσκαλεσάμενος ὁ ᾿Ιησοῦς παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν καὶ εἶπεν·3 ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ στραφῆτε καὶ γένησθε ὡς τὰ παιδία, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. 4 ὅστις οὖν ταπεινώσει ἑαυτὸν ὡς τὸ παιδίον τοῦτο, οὗτός ἐστιν ὁ μείζων ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν.5 καὶ ὃς ἐὰν δέξηται παιδίον τοιοῦτον ἓν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται·...». κ.α.

Ο Ευρωπαϊκός «υπαρκτικός αυτοσκοπός»: Χρησιμοθηρία και κατανάλωση.


Image result for εικόνες άουσβιτς 

Ο Γιανναράς ξαναχτύπησε! Τελικά μερικοί άνθρωποι είναι ανυπόφορα εναργοί και οι επισημάνσεις τους αδυσώπητα καίριες! Δεν σε αφήνουν να νοιώσεις ξέγνοιαστος, ευρηματικός, έξυπνος, ικανός. Θα σου την πούνε, με τον ένα ή τον άλλον τρόπο. Να τώρα τί βρήκε ο άνθρωπος να σχολιάσει: Πως οι γερμανοί με το μουσείο του Άουσβιτς, όπου εκτίθενται τα απομεινάρια της απανθρωπίας και της φρίκης, αντλούν ωφελιμότητα ακόμη κι από το έγκλημά τους! Και δεν είναι ούτε καν ψέμμα!

Ετούτο το μουσείο θαρρείς πως έγινε όχημα της τέχνης, σαν που μοντέρνα δυτική και μεταπολεμική «Tέχνη» «μπορεί να βαφτίζεται οτιδήποτε κατορθώνει να προκαλέσει την έκπληξη των πολλών ανίδεων – το αισθητικά στρεβλό, το αδιάντροπα άκοσμο, το χυδαία προκλητικό, το βάναυσα ανίερο», λέει επί λέξει ο καθηγητής κ. Χ. Γιανναράς, και δεν στέκεται μονάχα σ' αυτό.

Η έκπληξή μας βαίνει αυξανόμενη, καθώς ανυποψίαστοι δεν είχαμε συνειδητοποιήσει πως στην «μετά το Aουσβιτς Eυρώπη, προοδευτικά, η Tέχνη (όπως και η πολιτική, όπως και η παιδεία, οι εκκλησίες, οι θεσμοί καλλιέργειας) παραιτούνται αυτονόητα από κάθε φιλοδοξία «αλήθειας» – εκδέχονται (σιωπηρά) ως αλήθεια τη χρηστική ορθότητα. Mέτρο αλήθειας (της ύπαρξης και της πράξης) γίνεται η χρησιμότητα, η ατομική κατασφάλιση. Tελικά η κατανάλωση ως υπαρκτικός αυτοσκοπός».

Μα πόσο θέλει ο άνθρωπος για να νιώσει σαν ένα ολόκληρο μηδενικό; Γιατί πώς αλλιώς να νιώσεις όταν διαβάζεις ότι χωρίς να το καταλάβεις καλά-καλά, ωθήθηκες κι είσαι πια είσαι ταγμένος, αφοσιωμένος, με παρωπίδες να πορεύεσαι «τον δρόμο της Ευρώπης», την ώρα που είναι «πολλοί και μακρόσυρτοι οι (μέσοι) αιώνες» που έκανε η Ευρώπη «για να φτάσει να διαμορφώσει «τον ατομοκεντρικό (της χρησιμοθηρίας) τρόπο βίου ή πολιτισμό – στους αντίποδες της ελληνικής προτεραιότητας του αληθεύειν, της ταύτισης του αληθεύειν με το κοινωνείν, του αθλήματος της «πόλεως» και της τιμής του «πολιτεύεσθαι».

Δηλαδή είμαστε κολλημένοι με μια Ευρώπη που πρεσβεύει ακριβώς τα αντίθετα από εκείνα που νοηματοδοτούν την δική μας την ζωή! Γιατί το ξέρουμε καλά, πως εμείς επιζητούμε την αλήθεια, και η αλήθεια μας κάνει φίλους, και πως εμείς αγαπάμε την «πόλη» μας [χώρα-πατρίδα] και θεωρούμε τιμή την συμμετοχή μας στα κοινά. Κι αν κάπου η χρησιμοθηρία δεν είναι αναπόδραστη προτεραιότητά μας, είναι γιατί προτιμάμε να πάμε στον φίλο μας που μας έχει ανάγκη, παρά να οικονομήσουμε στον ίδιο χρόνο. Έχει, για εμάς, μεγαλύτερη σημασία και αξία ο άνθρωπος από το οικονομικό όφελος. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που εδώ «παράγεται» πολιτισμός, γιατί οι άνθρωποι βιώνουν μαζί με τους άλλους ανθρώπους τα καλά και τα κακά της ζωής, αντί να επωφελούνται -μόνο- από τους άλλους ανθρώπους.

Ας μην παραξενευόμαστε με την σπουδαία και πλήρη αληθείας επισήμανση πως «Aν το Aουσβιτς είναι σταθμός στην αργόσυρτη θριαμβική κατίσχυση του ατομοκεντρικού χρησιμοθηρικού «παραδείγματος», είναι επειδή εκεί, για πρώτη φορά, η φρίκη επενδύθηκε στην αποτελεσματικότητα της τεχνολογίας, το αποτρόπαιο έγκλημα αναδείχθηκε παραγωγό χρηστικής ωφελιμότητας. Eπιπλέον, το εντυπωσιακό επινόημα «παραγωγικής μεταποίησης» των ανθρώπινων πτωμάτων παρήγαγε το «καινούργιο» σε «μορφές αντίληψης του πραγματικού»»!

Αυτά λέει ο καθηγητής για τα πράγματα, αλλά λέει κι άλλα για τον άνθρωπο, το υποχείριο που πρέπει ολοκληρωτικά να ελεγχθεί, να χειραγωγηθεί και να κατευθυνθεί προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις: Έτσι, «τα Δελτία Eιδήσεων, που ακούει σήμερα η Eυρώπη από τηλεοράσεις και ραδιόφωνα, είναι η «δημοσιογραφία» η μετά τον Γκαίμπελς: H «κατασκευή» των ειδήσεων επενδυμένη στην υψηλή τεχνολογία ελέγχου της εικόνας, το ψεύδος και η εξαπάτηση νομιμοποιημένα από την «επιστήμη» της κατασκευής εντυπώσεων. Oι εμπορεύσιμες «συχνότητες» παγιώνουν το μονοπώλιο της πληροφόρησης, της γλωσσικής και αισθητικής καλλιέργειας, του επιπέδου οξύνοιας και κριτικής εγρήγορσης, παραχωρημένα όλα σε κερδοσκόπους πλειοδότες».

Τώρα που πια οι ναζί κυριαρχούν, και προχωράνε το όραμά τους για κυριαρχία στην Ευρώπη, εμείς μοιάζουμε χαμένα παιδάκια στο δρόμο για το πουθενά, κι ο καθηγητής αναρωτιέται «αν υπάρχουν πια περιθώρια να επιβιώσει ιστορικά η ελληνική παρουσία (γλώσσα, ιστορική συνείδηση, ιεράρχηση αναγκών) σε συνθήκες ολοκληρωτικής κυριαρχίας των καθαρόαιμων «αρίων», τουπίκλην «Aγορών». Πάντως, στο πολιτικό μας φάσμα δεν υπάρχει κόμμα, ούτε ένα, που το ενδιαφέρον του για την ιστορική συνέχεια του Eλληνισμού να πρωτεύει έναντι του ενδιαφέροντος για την Oικονομία».

Η σημερινή πολιτική μας ένδεια, χτισμένη με μια υψηλού επιπέδου στρατηγική εξουδετέρωσης του πατριωτισμού, μας κρατάει φυλακισμένους σε ελάχιστες και μη ικανοποιητικές επιλογές.

Προσέξετε, τί λέει ο καθηγητής: «Δεν υπάρχει στη σημερινή Eλλάδα πολιτικό κόμμα που να το ψηφίσει ο πολίτης για να δηλώσει την ελεύθερη θέλησή του να σωθεί ζωντανή η γλώσσα η ελληνική, ενεργός και πολιτισμικά γόνιμη η ιστορική αυτοσυνειδησία του Eλληνα, ρεαλιστική και επίκαιρη η επίγνωση: ποια μεταφυσική («νόημα της ύπαρξης») γέννησε τον Παρθενώνα, το «άγαλμα», την τραγωδία, τη δημοκρατία, και ποια μεταφυσική γέννησε την Aγια-Σοφιά, την Eικόνα, την ευχαριστιακή δραματουργία, την αυτοδιαχειριζόμενη κοινότητα».

Σας ρωτώ, με την σειρά μου: Υπάρχει;

Ασφαλώς όχι, είναι η απάντηση. Πού να βρεθεί, όταν «όλα τα κόμματα του «ευρωπαϊκού μπλοκ» στο ελλαδικό κοινοβούλιο έχουν κυβερνήσει τη χώρα», κι «έχουν ασκήσει, όλα, την ίδια και απαράλλαχτη εθνομηδενιστική πολιτική στην Παιδεία».

Κι εμείς, τί θα κάνουμε; θα ακολουθούμε τους εταίρους μας παθητικά, άβουλα, ανόητα και πιθηκίζοντας προς χάριν τους πως είμαστε κι εμείς χρησιμοθήρες ευρωπαίοι, υπογράφοντας κυρώσεις σε βάρος της Πορτογαλίας σαν τον Τσακαλώτο προχθές, όντες ανίκανοι να χρησιμοθηρούμε όχι για δικά μας οικονομικά οφέλη, αλλά ούτε και για την διαφύλαξη των ιερών και των οσίων μας;

Σημείωση: «τουπίκλην»: το επίκλην. Είναι επιρρηματικός τύπος, και προέρχεται από την φράση: εις επίκλησιν/κλήσιν/ καλούμενο, σε αντιστοιχία προς το σημερινό «το λεγόμενο».

Κυριακή, 17 Ιουλίου 2016

11 Ιουλίου: Άγιες γυναίκες της Εκκλησίας μας. Η Αγία Ευφημία και η Αγία Όλγα


 

Ανάμεσα στους αγίους που εορτάζουμε την μνήμη τους, στις 11 Ιουλίου, στέκουν δυο μεγάλες μορφές. Της Αγίας Ευφημίας (εδώ) και της Αγίας Όλγας.

Βίος και πολιτεία της Αγίας και Μεγαλομάρτυρος Ευφημίας

Η Αγία Ευφημία καταγόταν από την Χαλκηδόνα, έζησε κατά τούς χρόνους του Διοκλητιανού καί μαρτύρησε τό έτος 303. Γονείς της ήταν ο Συγκλητικός Φιλόφρων και μητέρα της η ευσεβής και φιλόπτωχος Θεοδοσιανή.

O ανθύπατος της Ανατολής Πρίσκος, εκήρυξε, με εντολή του Διοκλητιανού, διωγμό κατά των Χριστιανών στην Ανατολή, με την ευκαιρία της εορτής του ψευδωνύμου Θεού Άρεως, όταν εζήτησε να προσέλθουν όλοι οι κάτοικοι στην γιορτή. Για όσους δεν θα προσήρχοντο προβλέπονταν φοβερά κολαστήρια. Οι χριστιανοί, κρύβονταν. Άλλοι σε σπίτια, άλλοι στις ερημιές. Ή Αγία Ευφημία ήταν αρχηγός μιας τέτοιας ομάδας και στήριζε τούς πιστούς με τα φλογερά της λόγια. Γι' αυτό και συνελήφθη η Αγία μαζί με 49 μέλη της ομάδος της.

Αρνηθέντες την πρόσκληση του άρχοντα να θυσιάσουν στα είδωλα, η Αγία και η ομάδα της υποβλήθηκαν στο μαρτύριο του ξυλοδαρμού και της φυλάκισης. Μετά από είκοσι ημέρες μαρτυρίου, όπου εξαντλήθηκαν ακόμη και οι στρατιώτες που έδερναν τους μαρτυρες, οι τελευταίοι εξακολουθούσαν να αρνούνται. Η Ευφημία, που κι αυτή εξακολουθούσε να αρνείται, υπέστη το μαρτύριο του τροχού, ενώ παράλληλα προσευχόταν συνεχώς. Το σώμα της κατακοβόταν, αλλά με το πέρας της προσευχής της θαυματουργικά αποκαταστάθηκε τέλειο και υγιές και την έλυσαν από τον τροχό. Την έρριξαν σε καμίνι, παρόλο που οι προϊστάμενοι των στρατιωτών αρνούνταν, γιατί έβλεπαν να την παραστέκουν δυο φοβερές παρουσίες που απειλούσαν ότι θα σκορπίσουν τη φωτιά. Οι προϊστάμενοι αυτοί ομολόγησαν την πίστη τους, και γι' αυτό μαρτύρησαν. Την Ευφημία την έρριξαν τελικά στο καμίνι, αλλά η φωτιά σκορπίστηκε έξω απ' αυτό και κατέκαψε πολλούς, χωρίς ν' αγγίξει την μάρτυρα, που μετά από αυτό υποβλήθηκε σε νέα μαρτύρια. Την κτυπούσαν με αιχμηρούς λίθους και την κατέκοψαν με αιχμηρά σίδερα, αλλά πάλι, θαυματουργικώς αποκαταστά­θηκε υγιής. Νεο μαρτύριο ακολουθεί. Την έρριξαν σε δεξαμενή με σαρκοβόρα θαλλάσσια κήτη, που κι αυτά δεν την έβλαψαν, αλλά την κρατούσαν στη ράχη τους. Η Ευφημία βγήκε κι από τούτο το μαρτύριο άθικτη. Την βάλανε σε λάκκο με σουβλιά. Κι εδώ, η Χάρις του Κυρίου την περίσωσε. Οι διώκτες της επιχειρήσανε να την πριονίσουν και να την κάψουν. Μα το πριόνι τους εστόμωσε, γιατί στραβώσανε οι κοπτήρες του, και η φωτιά κατασβήστηκε χωρίς να πειράξει την μάρτυρα. Την έρριξαν στα θηρία, μα κι εκείνα την πλησίασαν για να την προσκυνήσουν.

Η Ευφημία, πριν από το μαρτύριό της αυτό, προσευχήθηκε και ζήτησε να αναπαυθεί στους κόλπους του Σωτήρα Χριστού. Κι όταν μια άρκτος την δάγκωσε, παρέδωκε την ψυχή της στα χέρια του Νυμφίου της.

Η «καλλίνικος παρθένος και μάρτυς Ευφημία» έλαβε από τον Κύριο και την δωρεά της αφθαρσίας του πολυάθλου και παρθενικού της σώματος. Και μετά το θάνατό της η Αγία έδειχνε θαυματουργικά τη δύναμη που έχει η πίστη στη Χάρη του Κυρίου.

Την ημέρα αυτή γιορτάζουμε ένα θαύμα της Αγίας που ανάγεται στα πολύ μακρινά χρόνια. Τότε, που συνήλθαν στην Χαλκηδόνα οι 630 θεοφόροι Πατέρες (το έ­τος 451) για την Αγία Δ' Οικου­μενική Σύνοδο, στα χρόνια των  Βασιλέων Μαρκιανού και Πουλχερίας. Ή Σύνοδος αυτή κατεδί­κασε τον αιρετικό Ευτυχή, που εκήρυττε την πλά­νη ότι ο Χριστός έχει μόνο μίαν φύσι και μία ε­νέργεια, αυτήv της Θεότητος. Οι Άγιοι Πατέρες δογμάτισαν την πίστη της Εκκλησίας, ότι ο Χριστός έχει δύο τέλειες φύσεις, θελήσεις και ενέργειες, την θεία και την ανθρώπινη, σε μία Yπόσταση. Ενωμένες και τις δυο φύσεις «ατρέπτως, ασυγχύτως, αναλλοιώτως και αδιαιρέτως». Κατά την Σύνο­δο αυτή, οι Όρθόδοξοι Πατέρες «συνέταξαν Τόμον», που περιείχε την πίστη την αληθινή, την οποίαν πά­ντοτε πίστευε και κήρυττε η Έκκλησία τσυ Χρι­στού. Επίσης, οι αιρετικοί Μονοφυσίτες «συνέταξαν ίδιον τόμον», που περιείχε τις δικές τους δοξασίες. Ομοφώνως, ορθόδοξοι και αιρετικοί, αποφάσισαν να τε­θούν και τα δύο κείμενα επί του στήθους της Αγίας Ευφημίας και έτσι έκαναν. Άνοιξαν την λειψανοθήκη, τοποθέτησαν τους τόμους αυτούς και σφραγίσανε ξανά την λειψανοθήκη. Κι όταν την ξανάνοιξαν βρήκανε τον τόμο των Ορθοδόξωv στα χέρια της, και το κεί­μενον των αιρετικών Μονοφυσιτών στα πόδια της.

«Έτσι η Μεγαλομάρτυς Ευφημία με το έξαίσιον αυτό θαύμα επεκύρωσε και υπέγραψε τον ορθόδοξον Τόμον και διεσάλπισε το Χριστολογικόν δόγμα περί των δύο φύσεων του Χρι­στού μας εις τα πέρατα της οικουμένης και απέδειξε την διδασκαλίαν του Ευτυχούς και των οπαδών του Μονοφυσιτών ως σατανικήν πλάνην».

H Αγία Όλγα η Ισαπόστολος (11 Ιουλίου)- η βασίλισσα των Ρώσων που έφερε τον Χριστιανισμό στη χώρα της
Η ζωή της αγίας Όλγας είναι χαρακτηριστική της μεταστροφής που φέρνει στους ειλικρινείς ανθρώπους η αγάπη του Χριστού. Η Όλγα, ήταν μια δυναμική γυναίκα, που αφάνισε με σκληρότητα την φυλή που σκότωσε το σύζυγό της, αλλά εγκατέλειψε την ειδωλολατρία αηδιασμένη από “το απάνθρωπο εθιμικό δίκαιο της εποχής της” και μεταμορφώθηκε στην ευγενική ισαπόστολο που πέθανε απομονωμένη στο κάστρο της. Αυτό, ασφαλώς, δεν είναι άσχετο με τις πληγές της συνείδησής της, για τα εγκλήματα του παρελθόντος.

Η Αγία Όλγα κατάγεται από τους Ρως, τους προγόνους των σημερινών ρώσων και ουκρανών. Σε πολύ νεαρή ηλικία παντρεύτηκε τον μετέπειτα αρχηγό του Κράτους των Ρως, και εγκαταστάθηκε στο Κίεβο. Ο σύζυγός της δολοφονήθηκε το 945 κατά τη συλλογή φόρου υποτέλειας, με αποτέλεσμα ο θρόνος να περάσει στο μικρό γιο τους Σβιάτοσλαβ που ήταν ακόμη βρέφος. Έτσι η Όλγα ανέλαβε χρέη επιτρόπου μέχρι την ενηλικίωσή του, ασκώντας για σχεδόν δύο δεκαετίες την πραγματική εξουσία στο κράτος. Πρώτο μέλημά της ήταν να λάβει εκδίκηση για το χαμό του άνδρα της, πράγμα που έπραξε με μεγάλη αγριότητα.

Η Όλγα ήταν ο πρώτος ηγέτης των Ρως που εγκατέλειψε τον παγανισμό για το χριστιανισμό. Η βάπτισή της έγινε το 955 με μεγάλη επισημότητα στην Κωνσταντινούπολη και έλαβε το χριστιανικό όνομα Ελένη από τη νονά της Ελένη Λεκαπηνή, την σύζυγο του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ’. 

Μετά την βάπτισή της, ἐπιστρέφοντας ἡ Ὄλγα στό Κίεβο, σάν Μεγάλη Ἡγεμονίδα Ὄλγα – Ἑλένη, ἄρχισε νά διασχίζει ὁλόκληρη τήν χώρα τῶν Ρώσων, κηρύττοντας τόν Χριστιανισμό, ὁ ὁποῖος ἦταν ἤδη γνωστός στό λαό ἀπό Βυζαντινούς ἐμπόρους. Ἔτσι ἔγινε Ἰσαπόστολος, ὄχι μέ μεταφορική ἔννοια, ἀλλά  κυριολεκτικά. Ἦταν ζηλώτρια τῆς νεοαποκτηθείσης Πίστεως, κι ο καθένας που μποροῦσε νά τό καταλάβει ἀκολουθοῦσε τό παράδειγμά της.

Παρά τις προσπάθειές της, η μεταστροφή της δεν είχε άμεσο αντίκτυπο στον λαό της· προετοίμασε εντούτοις εκείνην του εγγονού της Βλαδίμηρου, και έδρασε ως ζύμη, για την ανάπτυξη του χριστιανικού βίου της Ρωσίας.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής της, τα πέρασε στο κάστρο του Βίσγκοροντ, κοντά στο Κίεβο, μαζί με τα εγγόνια της. Ένας από τους εγγονούς της, ο Βλαδίμηρος, θα γινόταν αργότερα εκείνος ο ηγέτης των Ρως που εισήγαγε τον χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία του κράτους.

Ο θάνατος τη βρήκε σε προχωρημένη ηλικία το 969. Για τις προσπάθειές της να διαδώσει το χριστιανισμό στην επικράτεια των Ρως ανακηρύχθηκε αγία και ισαπόστολος από την ορθόδοξη εκκλησία το 1587. Η μνήμη της εορτάζεται την ημερομηνία του θανάτου της, στις 11 Ιουλίου.

Χρόνια μετά, και ενώ η Αγία Όλγα είχε κοιμηθεί, ο εγγονός της, βασιλιάς των Ρως Βλαδίμηρος, νυμφεύτηκε την αδερφή του Μεγάλου Αυτοκράτορα της Ρωμιοσύνης, Βασιλείου του Β’, κι έτσι στην χώρα των Ρως διαδόθηκε και επικράτησε το Ευαγγέλιο.

Τετάρτη, 13 Ιουλίου 2016

Μια εβδομάδα γεμάτη Αγιότητα


Image result for εικόνες τα κρίνα του αγρού 

Ετούτη την Κυριακή γιορτάσαμε τους αγίους 45 που μαρτύρησαν στην Νικόπολη της Αρμενίας. Μαρτυρία της πίστεώς των έδωκαν στον άρχοντα Λικίνιο με την ίδια τους την ζωή, αρνούμενοι να θυσιάσουν στα είδωλα. Κι εκείνος τους έκαψε μέσα σε καμίνι.

Με την θυσία τους αυτή, οι 45 μάρτυρες,  αναδείχτηκαν άρρηκτοι θεμέλιοι λίθοι της ευσεβείας, σύμφωνα με τον σχετικό -ενθύμιο της μαρτυρίας τους- ύμνο, που έχει ως εξής: «Ως ευσεβείας θεμέλιοι άρρηκτοι οι Τεσσαράκοντα πέντε ηρίστευσαν, ψυχής συμφωνία συνοδευόμενοι και εν σταδίω βοώντες γηθόμενοι: Χριστός των Μαρτύρων ο στέφανος» (που θα πεί: Αρίστευσαν οι 45 κι έγιναν άρρηκτα θεμέλια ευσέβειας, καθώς ολόψυχα χαίροντες δόθηκαν στο μαρτύριο, για να πάρουν παντοτινό τους στεφάνι την αγάπη του Χριστού) .

Το ίδιο σπουδαία είναι και τα αναγνώσματα της ημέρας: Στο αποστολικό ανάγνωσμα, ο Παύλος κάνει λόγο για την παραδοχή από τον άνθρωπο του  μεγαλείου του Θεού. Γιατί αφού καταλάβαμε την παρουσία και την δύναμή του, εναποθέσαμε τον εαυτό μας σ' εκείνον ( δικαιωθέντες εκ πίστεως ... ειρήνην έχομεν προς τον Θεόν δια του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού). Ελπίζουμε δε, ότι η αγάπη του θα θριαμβεύσει. Η ελπίδα πως η αγάπη του Θεού διοχετεύεται στις ψυχές μας με το Αγιο Πνεύμα, δεν είναι ντροπή, γιατί ο Χριστός έπαθε υπέρ ημών των αμαρτωλών. Κι αν εμείς δικαιωθήκαμε ακόμη κι από το αίμα του, με την αγάπη του θα αποφύγουμε την οργή του. Γιατί αν, όντες αμαρτωλοί, ειρηνέψαμε με το Θεό μέσα από την σταυρική θυσία του Χριστού, πολύ περισσότερο θα χαρούμε την βασιλεία των ουρανών αν ζήσουμε στο πνεύμα της αγάπης του.

Στο Ευαγγελικό ανάγνωσμα της ημέρας, ολοκληρώνεται η παραίνεση: Για να ζούμε μέσα στην αγάπη του Χριστού πρέπει να έχουμε καθαρή την καρδιά μας, κι όλα μας τα αισθητήρια. Καθαρό μάτι και καθαρή καρδιά. Ο πονηρός οφθαλμός, δημιουργεί εσκοτισμένη καρδία. Αν εκείνο που σου φέγγει είναι σκοτεινό, πόσο άραγε να είναι το σκοτάδι της ψυχής σου; Μην ζείτε προσκολλημένοι σε υλικά αγαθά και σε πολυτελείς ανέσεις. Όλοι, αυτά επιδιώκουν. Αλλά τίποτε από αυτά δεν μπορεί να αλλάξει την ζωή σας και την ψυχή σας («τίς δὲ ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται προσθεῖναι ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ πῆχυν ἕνα»;) Για σκεφτείτε, αν ο Θεός έδωσε τόση πρόσκαιρη ομορφιά στην πλάσης τα πράγματα, πόσα περισσότερα θα δώσει στον άνθρωπο, από 'κείνα που ξέρει πως τα χρειάζεται. Και, με τα λόγια του Ευαγγελιστή Ματθαίου, μας παρακινεί ο Κύριος: εσείς αναζητείστε την αγάπη  και την δικαιοσύνη του Θεού,  κι όλα τα άλλα θα σας δοθούν.
*************************************

Επιστολή Παύλου, προς Ρωμαίους, κεφ. 5, εδ. 1-10
Ε´\ΔΙΚΑΙΩΘΕΝΤΕΣ οὖν ἐκ πίστεως εἰρήνην ἔχομεν πρὸς τὸν Θεὸν διὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ, 2 δι᾿ οὗ καὶ τὴν προσαγωγὴν ἐσχήκαμεν τῇ πίστει εἰς τὴν χάριν ταύτην ἐν ᾗ ἑστήκαμεν, καὶ καυχώμεθα ἐπ᾿ ἐλπίδι τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ. 3 οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν, εἰδότες ὅτι ἡ θλῖψις ὑπομονὴν κατεργάζεται, 4 ἡ δὲ ὑπομονὴ δοκιμήν, ἡ δὲ δοκιμὴ ἐλπίδα, 5 ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει, ὅτι ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἐκκέχυται ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν διὰ Πνεύματος ῾Αγίου τοῦ δοθέντος ἡμῖν.
6 ῎Ετι γὰρ Χριστὸς ὄντων ἡμῶν ἀσθενῶν κατὰ καιρὸν ὑπὲρ ἀσεβῶν ἀπέθανε. 7 μόλις γὰρ ὑπὲρ δικαίου τις ἀποθανεῖται· ὑπὲρ γὰρ τοῦ ἀγαθοῦ τάχα τις καὶ τολμᾷ ἀποθανεῖν. 8 συνίστησι δὲ τὴν ἑαυτοῦ ἀγάπην εἰς ἡμᾶς ὁ Θεός, ὅτι ἔτι ἁμαρτωλῶν ὄντων ἡμῶν Χριστὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἀπέθανε. 9 πολλῷ οὖν μᾶλλον δικαιωθέντες νῦν ἐν τῷ αἵματι αὐτοῦ σωθησόμεθα δι᾿ αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ὀργῆς. 10 εἰ γὰρ ἐχθροὶ ὄντες κατηλλάγημεν τῷ Θεῷ διὰ τοῦ θανάτου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, πολλῷ μᾶλλον καταλλαγέντες σωθησόμεθα ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ·

Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ. 6, εδ. 22-33
22 ῾Ο λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός· ἐὰν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ᾖ, ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινόν ἔσται· 23 ἐὰν δὲ ὁ ὀφθαλμός σου πονηρὸς ᾖ, ὅλον τὸ σῶμά σου σκοτεινὸν ἔσται. εἰ οὖν τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος ἐστί, τὸ σκότος πόσον; 24 Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν· ἢ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει, ἢ ἑνὸς ἀνθέξεται καὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει. οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ. 25 Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν τί φάγητε καὶ τί πίητε, μηδὲ τῷ σώματι ὑμῶν τί ἐνδύσησθε· οὐχὶ ἡ ψυχὴ πλεῖόν ἐστι τῆς τροφῆς καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος; 26 ἐμβλέψατε εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι οὐ σπείρουσιν οὐδὲ θερίζουσιν οὐδὲ συνάγουσιν εἰς ἀποθήκας, καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά· οὐχ ὑμεῖς μᾶλλον διαφέρετε αὐτῶν; 27 τίς δὲ ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται προσθεῖναι ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ πῆχυν ἕνα; 28 καὶ περὶ ἐνδύματος τί μεριμνᾶτε; καταμάθετε τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ πῶς αὐξάνει· οὐ κοπιᾷ οὐδὲ νήθει· 29 λέγω δὲ ὑμῖν ὅτι οὐδὲ Σολομὼν ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ περιεβάλετο ὡς ἓν τούτων. 30 Εἰ δὲ τὸν χόρτον τοῦ ἀγροῦ, σήμερον ὄντα καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον, ὁ Θεὸς οὕτως ἀμφιέννυσιν, οὐ πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι; 31 μὴ οὖν μεριμνήσητε λέγοντες, τί φάγωμεν ἢ τί πίωμεν ἢ τί περιβαλώμεθα; 32 πάντα γὰρ ταῦτα τὰ ἔθνη ἐπιζητεῖ· οἶδε γὰρ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος ὅτι χρῄζετε τούτων ἁπάντων. 33 ζητεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν


Πέμπτη, 7 Ιουλίου 2016

Οι Οξυρρύγχειοι Πάπυροι. Ένα δηλητηριώδες παιχνίδι.






Οι Οξυρρύγχειοι Πάπυροι

Τα παρακάτω είναι αποσπάσματα αλληλογραφίας του Ρωμαίου συγκλητικού Μενένιου Άπιου, στον φίλο του Ατίλιο Νάβιο, ο οποίος τον διαδέχεται στην διακυβέρνηση της Αχαίας και τον συμβουλεύει για το πώς μπορεί να χειριστεί τους Έλληνες.
Οι πάπυροι βρέθηκαν στην τοποθεσία Οξύρρυγχος, εξ ου και το όνομα του τίτλου.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΩΤΟ


… κερδίσαμε αγαπημένε Ατίλιε τον κόσμο με τις λεγεώνες μας, αλλά θα μπορέσουμε να τον κρατήσουμε μονάχα με την πολιτική τάξη που θα του προσφέρουμε.

Διώξαμε τον πόλεμο στις παρυφές της γης. Από τον Περσικό κόλπο, ως την Μαυριτανία και από την γη των Αιθιόπων ως την Καληδονία, αδιατάρακτη βασιλεύει η ρωμαϊκή ειρήνη.

Δύσκολο φαίνεται να εξηγήσει κανείς, πως μια πόλη έφτασε να κυβερνά την οικουμένη. Μέσα στους λόγους όμως που θα αναφέρονταν για μια τέτοια εξήγηση θα έπρεπε πρώτος να ηταν ετούτος:

Καταλάβαμε καθαρά και έγκαιρα πως υποτάσσοντας ξένους λαούς αναλαμβάνουμε μιαν ευθύνη για την ευημερία τους. Τούτη η συνείδηση της ευθύνης διακρίνει τους βαρβάρους κατακτητές από τους κοσμοκράτορες.

Μονάχα ο Αλέξανδρος πριν από μας είχε την συνείδηση τούτης της ευθύνης. Ευτυχώς για την δόξα της Ρώμης, πέθανε νέος, γιατί αλλιώς θα ήτανε οι Έλληνες σήμερα οι άρχοντες του κόσμου.

Αλίμονο στους λαούς όταν τις προσπάθειές τους τις ενσαρκώνουν μονάχα σε μεμονωμένα άτομα που περνούν και όχι σε ανθρώπινες κοινότητες, σε θεσμούς που αντέχουν στην ροή των πραγμάτων και σηκώνουν άνετα τον όγκο των πολύχρονων έργων.

Έχουμε την σοφία να μην θέλουμε να είμαστε δυσβάσταχτοι εκμεταλλευτές των λαών που υποτάχτηκαν στην εξουσία μας.

… Αλλα δεν φτάνει να τους χαρίζουμε την ειρήνη και τάξη, γιατί αυτά είναι αρνητικά στοιχεία, είναι όροι, δεν αποτελούν την ουσία της ευδαιμονίας των ανθρώπων.

… θα έπρεπε και της φιλοσοφίας και της ποίησης τα δώρα να σκορπούσαμε στις χώρες που κυβερνούμε. Το μέγα όμως τούτο έργο είμαστε άξιοι να το κάνουμε μόνο στις δυτικές επαρχίες, γιατι εκεί που βρίσκεσαι εσύ, οι Έλληνες το επιτελούν ακόμη σήμερα καλύτερα από μας.

Ας επαναλάβουμε και εμείς την δυσάρεστη ομολογία του Οράτιου Φλάκκου :

Graecia capta, ferum victorem cepti, et artes intulit agresti Latio.

[που θα πεί: η υποταγμένη Ελλάδα αιμαλώτισε τον σκληρό κατακτητή της και εισήγαγε τις τέχνες στο αγροίκο Λάτιο].

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ

… Μάθε φίλτατέ μου Ατίλιε, πως όσοι θέλουν να είναι κοσμοκράτορες, πρέπει να έχουν νοοτροπία πατρικίων και όχι νοοτροπία ιππέων.


ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΡΙΤΟ

… Ο Έλληνας είναι πιο εγωιστής από εμάς και συνεπώς από όλα τα έθνη του κόσμου. Το άτομό του είναι «πάντων χρημάτων μέτρον» κατά το ρητό του Πρωταγόρα. Αδέσμευτο, αυθαίρετο και ατίθασο, αλλα και αληθινά ελεύθερο, ορθώνεται το «εγώ» των Ελλήνων. Χάρις σε αυτό σκεφθήκανε πηγαία, πρώτοι αυτοί, όσα εμείς αναγκαζόμαστε σήμερα να σκεφθούμε σύμφωνα με την σκέψη τους. Χάρις σε αυτό βλέπουν με τα μάτια τους και όχι με τα μάτια εκείνων που είδαν πριν από αυτούς. Χάρις σε αυτό η σχέση τους με το σύμπαν, με τα πράγματα και τους ανθρώπους δεν μπαγιατεύει, αλλα είναι πάντα νέα, δροσερή και το κάθε τι , χάρις σε αυτό το «εγω» αντιχτυπάει σαν πρωτοφανέρωτο στην ψυχή τους.

Είναι όμως και του καλού και του κακού πηγή τούτο το χάρισμα.

Το ίδιο «εγώ» που οικοδομεί τα ιδανικά πολιτικά συστήματα, αυτό διαλύει και τις πραγματικές πολιτείες των ανθρώπων.

Και ήρθανε καιροί όπου ο ελληνικός εγωισμός ξέχασε την τέχνη που οικοδομεί τους ιδανικούς κόσμους, αλλα δεν ξέχασε την τέχνη που γκρεμίζει τις πραγματικές πολιτείες.

Και εμείς τους συναντήσαμε, καλέ Ατίλιε, σε τέτοιους καιρούς και γι αυτό η κρίση μας γι αυτούς συμβαίνει να είναι τόσο αυστηρή που κάποτε καταντά άδικη.

Αλλα και πώς να μην είναι; Η μοίρα μας έταξε νομοθέτες του κόσμου και το ελληνικό άτομο περιφρονεί τον νόμο. Δεν παραδέχεται άλλη κρίση δικαίου παρά την ατομική του, που δυστυχώς στηρίζεται σε ατομικά κριτήρια.

Απορείς πως η πατρίδα των πιο μεγάλων νομοθετών, εχει τόση λίγη πίστη στον νόμο.

Και όμως από τέτοιες αντιθέσεις πλέκεται η ψυχή των ανθρώπων και η πορεία της ζωής των.

Σπάνια οι έλληνες πείθονται «τοις κείνων ρήμασι».

Πείθονται μονο στα ρήματα τα δικά τους και ή αλλάζουν τους νόμους κάθε λίγο ανάλογα με τα κέφια της στιγμής, ή όταν δεν μπορούν να τους αλλάξουν, τους αντιμετωπίζουν σαν εχθρικές δυνάμεις και τότε μεταχειρίζονται εναντίον τους ή την βία ή τον δόλο.

Α! πόσο την χαίρεται ο έλληνας την εύστροφη καταδολίευσή τους, τους σοφιστικούς διαλογισμούς που μεταβάλλουν τους νόμους σε ράκη!

Ο έλληνας εχει την πιο αδύνατη μνήμη από μας, έχει λιγότερη συνέχεια στον πολιτικό του βίο. Είναι ανυπόμονος και κάθε λίγο, μόλις δυσκολέψουν λίγο τα πράγματα, αποφασίζει ριζικές μεταρρυθμίσεις.

Θες να σαγηνεύσεις την εκκλησία του δήμου σε μια πόλη ελληνική ;

Πες τους : «Σας υπόσχομαι αλλαγή». Πες τους: «Θα θεσπίσω νέους νόμους» Αυτό αρκεί.

Με αυτό χορταίνει η ανυπομονησία τους, το αψίκορο πάθος τους.

Τί φαεινές συλλήψεις θα βρεις μέσα σε αυτά τα ελληνικά δημιουργήματα της ιδιοτροπίας της στιγμής! Εμείς δειλά-δειλά και μόνο με το χέρι του πραίτωρα τολμήσαμε, διολισθαίνοντας μέσα στους αιώνες να ξεφύγουμε από τους άκαμπτους κλοιούς της Δωδεκαδέλτου μας, και πάλι διατηρώντας όλους τους τύπους, όλα τα εξωτερικά περιβλήματα.

Τούτη η υποκρισία των μορφών, όταν η ουσία αλλάζει, δείχνει πόση είναι η ταπεινοφροσύνη μας μπρος σε κάθε τι που είναι θεσμός και έθος και παράδοση, πόσο το παρελθόν και η συνέχειά του βαραίνουν στην πορεία μας και πόσο δίκαια αντέχουμε αιώνες εκεί που οι έλληνες εκάμφθησαν σε δεκαετηρίδες.

… Μεσα στους πιο πολλούς έλληνες, άμα σκάψεις λίγο, θα βρεις ένα ισχνό υπερόπτη Κοριολανό, έναν άσημο εκδικητικό Αλκιβιάδη, ένα εγώ μεγαλύτερο από την πατρίδα.

Όχι βέβαια σε όλους, αλλιώς δεν θα υπήρχαν σήμερα πια ελληνικές πόλεις. Αλλα όποιος διοικεί, σαν κι εσένα, έναν λαό, πρέπει να γνωρίζει τις άρχουσες ροπές, που δεν φτάνουν βέβαια ως την φανερή ακρότητα του ωραίου αθηναίου η του δικού μας Γάϊου Μάρκου, αλλα τείνουν προς τα εκεί.

Οι πολλοί, από χίλιους δυο λόγους, γιατι είναι πιο μικροί και πιο αδύνατοι, σταματούν μεσοδρομίς. Μα και μ’ αυτούς, το κακό γίνεται.

… Οι έλληνες λίγα πράγματα σέβονται και σπάνια όλοι τους τα ίδια. Και προς καλού και προς κακού στέκουν επάνω από τα πράγματα. Για να κρίνουν αν ένας νόμος είναι δίκαιος, θα τον μετρήσουν με το μέτρο της προσωπικής τους περίπτωσης ακόμα κι όταν υπεύθυνα τον κρίνουν στην εκκλησία η στο δικαστήριο.

Ο έλληνας ζητεί από τον νόμο δικαιοσύνη για την δική του προσωπική περίπτωση. Εάν τύχει και ο νόμος, δίκαιος στην ολότητά του και δεν ταιριάζει σε λίγες περιπτώσεις όπως η δική του, δεν μπορεί αυτό να το παραδεχτεί. Και

εν τούτοις τετρακόσια χρόνια τώρα το διακήρυξε ο μεγάλος τους Πλάτων , πως τέτοια είναι η μοίρα και η φύση των νόμων, πως άλλο νόμος και άλλο δικαιοσύνη. Το διακήρυξε αυτό και ο Σταγειρίτης, χωρίζοντας το δίκαιο από το επιεικές. Δεν δέχεται να θυσιάσει την δική του περίπτωση, το δικό του εγώ σε έναν νόμο σκόπιμο και δίκαιο στην γενικότητά του.

Ετσι είναι πολλοί στις πόλεις που τώρα πρόκειται να διοικήσεις.

Ετσι διαφορετικοί , αν όχι από μας, όμως από τους πατέρες μας , που θεμελίωσαν το μεγαλείο της παλιάς, της αληθινής μας δημοκρατίας.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ
… Οσο περνούν οι αιώνες, τόσο εμείς και οι λαοί που κυβερνούμε γινόμαστε περισσότερο ατομιστές, ως που μια μέρα να μαραθούμε όλοι μαζί μέσα στην μόνωση των μικρών μας εαυτών. Νομίζω ότι οι έλληνες επάνω στους οποίους εσύ τώρα άρχεις είναι πρωτοπόροι σε αυτόν τον θανάσιμο κατήφορο.

Δεν σου έκανε κιόλας εντύπωση καλέ μου Νάβιε, η αδιαφορία του έλληνα για τον συμπολίτη του; Όχι πως δεν θα του δανείσει μια χύτρα να μαγειρέψει, όχι πως αν τύχει μια αρρώστια δεν θα τον γιατροπορέψει, όχι πως δεν του αρέσει να ανακατεύεται στις δουλειές του γείτονα, για να του δείξει μάλιστα την αξιοσύνη του και την υπεροχή του, βοηθά ο έλληνας περισσότερο από κάθε άλλον.

Βοηθά και τον ξένο πρόθυμα, με την ιδέα μάλιστα, που χάρις στους μεγάλους στωικούς, πάντα τον κατέχει, μιας πανανθρώπινης κοινωνίας. Του αρέσει να δίνει στον ασθενέστερο, στον αβοήθητο. Είναι κι αυτό ένας τρόπος υπεροχής…

Λέγοντας πως ο έλληνας αδιαφορεί για τον πλησίον του, κάτι άλλο θέλω να πω, αλλα μου πέφτει δύσκολο να σου το εξηγήσω. Θα αρχίσω με παραδείγματα, που αν προσέξεις, ανάλογα θα δεις και εσύ ο ίδιος πολλά με τα μάτια σου.

Ακόμη υπάρχουν ποιητές πολλοί και τεχνίτες στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας. Πλησίασέ τους καθώς είναι χρέος σου και πες μου αν άκουσες κανέναν από αυτούς ποτέ να επαινεί τον ομότεχνό του. Δεν χάνει τον καιρό του σε επαίνους ο έλληνας. Δεν χαίρεται τον έπαινο. Χαίρεται όμως τον ψόγο και γι αυτόν πάντα βρίσκει καιρό. Για την κατανόηση, την αληθινή, αυτήν που βγαίνει από την συμπάθεια γι αυτό που κατανοείς, δεν θέλει τίποτε να θυσιάσει. Το κίνητρο της δικαιοσύνης δεν τον κινεί για να επαινέσει ότι αξίζει τον έπαινο.

Όχι πως δεν θα ήθελε να είναι δίκαιος, αλλα δεν αντιλαμβάνεται καν την αδικία που κάνει στον άλλο. Θαυμάζει ότι είναι ο δικός του κόσμος. Κάθε άλλον τον υποτιμά !

Όταν ένας πολίτης άξιος, δεν αναγνωρίζεται κατά την αξία του, λέει ο έλληνας: αφού δεν αναγνωρίζομαι εγώ ο αξιώτερός του, τι πειράζει αν και αυτός δεν αναγνωρίζεται; Ο εγωκεντρισμός αφαιρεί από τον έλληνα την δυνατότητα να είναι δίκαιος.

…Μόνον όταν δημιουργηθούν συμφέροντα που συμβαίνει να είναι κοινά σε πολλά άτομα μαζί, βλέπεις την συναδέλφωση και την αλληλεγγύη.

Στον κάθε έλληνα τα ιδανικά είναι ατομικά. Γι αυτό οι πολιτικές των φατρίες είναι φατρίες συμφερόντων, και το ιδανικό του κάθε ηγέτη είναι ο εαυτός του.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΕΜΠΤΟ
…Νάβιε, ο Κάτων από καιρό έχει πεθάνει και πέθανε μαζί του και η παλιά μας δημοκρατία. Τώρα βαδίζουμε κι εμείς τον δρόμο των ελλήνων ως που και οι δικοί μας εγωισμοί κάθε μέρα ωμότεροι και βιαιότεροι να σκεπάσουν με την πλημμυρίδα τους την Σύγκλητο και την αγορά και ολόκληρη την αθάνατη πόλη.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΚΤΟ
Εδώ και δυο εβδομάδες σου έγραφα για το φυγόκεντρο εγωισμό των ελλήνων. Δεν θυμάμαι όμως αν σου έγραψα το χειρότερο.

Κινημένος από την ίδια εγωπάθεια, την ρίζα αυτή του κάθε ελληνικού κακού (ας βοηθήσουν οι θεοί να μην γίνει και των δικών μας δεινών η μολυσμένη πηγή), ο έλληνας δε συχωράει στον συμπολίτη του καμία προκοπή. Όποιον τον ξεπεράσει, ο έλληνας τον φθονεί με πάθος και αν είναι στο χέρι του να τον γκρεμίσει από εκεί που ανέβηκε θα το κάνει.

Μα το πιο σπουδαίο, για να καταλάβεις τον έλληνα, είναι να σπουδάσεις τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνει τον φθόνο του, τον τρόπο που εφηύρε για να γκρεμίζει καλύτερα. Είναι ένας τρόπος πιο κομψός από το δικό μας γέννημα σοφιστικής ευστροφίας και διανοητικής δεξιοτεχνίας. Δεν του αρέσει η χοντροκομμένη δολοφονία στους διαδρόμους του παλατιού, αλλα η λεπτοκαμωμένη συκοφαντία, ένα είδος αναίμακτου, ηθικού φόνου, ενός φόνου διακριτικότερου και εντελέστερου, που αφήνει του δολοφονημένου την σάρκα σχεδόν ανέπαφη, να περιφέρει την ατίμωση και την γύμνια της στους δρόμους και στις πλατείες.

Γιατί και την συκοφαντία, αγαπητέ μου, την έχουν αναγάγει σε τέχνη οι θαυμάσιοι, οι φιλότεχνοι έλληνες, οι πρώτοι δημιουργοί του καλού και του κακού λόγου.

Το να επινοήσεις ένα ψέμα για κάποιον και να το διαλαλήσεις, αυτό είναι κοινότυπο και άτεχνο. Σε πιάνει ο άλλος από το αυτί και σε αποδείχνει εύκολα συκοφάντη και σε εξευτελίζει.

Η τέχνη είναι να συκοφαντείς χωρίς να ενσωματώνεις πουθενά ολόκληρη την συκοφαντία, μονο να την αφήνεις να την συνάγουν οι άλλοι από τα συμφραζόμενα και έτσι ασυνείδητα να υποβάλλεται σε όποιον την ακούει.

Η τέχνη είναι να βρίσκεις τον διφορούμενο λόγο, που άμα σε ρωτήσουν γιατι τον είπες, να μπορείς να πεις πως τον είπες με την καλή σημασία, και πάλι εκείνος που τον ακούει να αισθάνεται πως πρέπει να τον εννοήσει με την κακή του σημασία.

…. Αυτό είναι το αγχέμαχο όπλο με το οποίο πολεμάει ο έλληνας τον έλληνα, ο ηγέτης τον ηγέτη, ο φιλόσοφος τον φιλόσοφο, ο ποιητής τον ποιητή αλλα και ο ανάξιος τον άξιο, ο ουσιαστικά αδύνατος τον ουσιαστικά δυνατό.

…. και ξένος, θα δοκιμάσεις την αιχμή τούτου του όπλου κι εσύ όπως την δοκίμασα κι εγώ.

Θα απορήσεις σε τι κοινωνική περιωπή βάζουν οι έλληνες τους δεξιοτέχνες της συκοφαντίας, πως τους φοβούνται οι πολλοί και αγαθοί, και πως τους υπολήπτονται οι χρησιμοθήρες και πως γλυκομίλητα τους χαιρετούν όταν τους συναντούν στις στοές και στην αγορά.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΒΔΟΜΟ


…Το ανυπότακτο σε κάθε πειθαρχία, η περιφρόνηση των άλλων και ο φθόνος, η αρρωστημένη διόγκωση της ατομικότητας σπρώχνουν σχεδόν τον Έλληνα να θεωρεί τον εαυτό του πρώτο ανάμεσα στους άλλους.

Αδιαφορώντας για όλους και για όλα , παραβλέποντας ό,τι γίνηκε πριν και ό,τι γίνεται γύρω του, αρχίζει κάθε φορά από την αρχή και δεν αμφιβάλλει πως πορεύεται πρώτος τον δρόμο το σωστό.

Ταλαιπωρεί από αιώνες την ελληνική ζωή η υπέρμετρη εμπιστοσύνη του έλληνα στην προσωπική του γνώμη και στις προσωπικές του δυνατότητες.

Παρά να υποβάλει τη σκέψη του στην βάσανο μιας ομαδικής συζήτησης, προτιμάει να ριψοκινδυνεύει με μόνες τις προσωπικές του δυνάμεις.

Πρόσεξε τις συσκέψεις των ηγετών των πολιτικών μερίδων τους με τους δήθεν φίλους των και θα δεις ότι οι περισσότερες είναι προσχήματα. Ο ηγέτης λεει την γνώμη του , βελτιώνει την διατύπωσή της με τις πολλές επαναλήψεις , χωρίς ούτε να περιμένει, ούτε να θέλει καμία αντιγνωμία. Και οι φίλοι του το ξέρουν καλά αυτό και συχνάζουν σε αυτές τις συσκέψεις η για να μάθουν τα νέα της ημέρας η για να βρουν ευκαιρία να κολακέψουν τον ηγέτη. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο έλληνας πολιτικός ανακυκλώνεται μόνος του μέσα στις δικές του σκέψεις, γιατι πιστεύει πως αυτές αρκούν για το έργο του, η το χειρότερο γιατί η χρησιμοποίηση και των άλλων στην εκτέλεσή του, θα περιόριζε την κυριότητά του επάνω στο έργο, θα το έκανε περισσότερο τέλειο, αλλα λιγότερο δικό του, και εκείνο που προέχει για τον έλληνα δεν είναι το πρώτο, αλλα το δεύτερο.

Ετσι σε πρώτη μοίρα έρχεται η τιμή του και σε δεύτερη η αξία του έργου. Αυτή είναι η αδυναμία του πολιτικού ήθους που θα παρατηρήσεις στους έλληνες δημόσιους άνδρες, που κατά τα άλλα είναι και πιο υψηλόφρονες και πιο αδέκαστοι και σχεδόν πιο φτωχοί από τους σύγχρονους δικούς μας. Οι παλιοί όμως ρωμαίοι, αυτοί κατείχαν την αρετή της μετριοφροσύνης που απουσιάζει και απουσίασε πάντα από την ελληνική πολιτική ζωή και γι’ αυτό τότε κατορθώσανε, αν και σε τόσα καθυστερημένοι, να πάρουν την κοσμοκρατορία από τα χέρια των ελλήνων. Γιατί βλέπεις, τούτη η μοιραία για την τύχη των ελλήνων εγωπάθεια φέρνει και ένα άλλο χειρότερο δεινό: Όπου βασιλεύει, τα έργα σχεδιάζονται πάντα μέσα στα στενά όρια της ατομικότητας, σύντομα και βιαστικά, για να συντελεστούν όλα, πριν το πρόσωπο εκλείψει. Η πολιτική όμως που θεμελιώνει τις μεγάλες πολιτείες δε σηκώνει ούτε βιασύνη, ούτε συντομία. Σχεδιάζεται σε έκταση αιώνων. Δεν προσδένεται σε άτομα, αλλα σε ομάδες προσώπων, σε διαδοχικές γενιές.

Στην εκτύλιξή της εξαφανίζεται το εφήμερο άτομο και παίρνουν την πρώτη θέση, διαρκέστερες υποστάσεις, λαοί, οικογένειες, πολιτικές μερίδες, ή κοινωνικές τάξεις. Τα εδραία πολιτικά έργα μεσα στην ιστορία είναι υπέρ προσωπικά. Και δυστυχώς, οι έλληνες μόνο σε προσωπικά έργα επιδίδονται με ζήλο. Γι αυτό ή δεν φτάνουν ως την τελείωση ενός άξιου πολιτικού έργου, η όταν φτάσουν, φέρνει μέσα του το έργο του το ίδιο το σπέρμα της φθοράς.

Και αυτό είναι δίκαιο. Γιατί σκοπός των ελλήνων είναι η πρόσκαιρη λάμψη του πρόσκαιρου ατόμου, όχι η μόνιμη απρόσωπη ευόδωση του ιδίου του έργου. Έπρεπε εξαιρετικά ευνοϊκές περιστάσεις να συντρέξουν με την μεγαλοφυία του Αλέξανδρου του Μακεδόνα για να αποκτήσουν για λίγα χρόνια οι έλληνες μια κυρίαρχη πολιτική θέση στην οικουμένη. Αλλά και εκεί το έργο, στηριγμένο σε ένα πρόσωπο, όχι σε μιαν κοινότητα ανθρώπων, ούτε σε μία πολύχρονη παράδοση, μόλις εξαφανίστηκε ο δημιουργός του, διαλύθηκε μέσα σε χέρια των ιδίων εκείνων ανθρώπων που όταν ο Αλέξανδρος ζούσε, στάθηκαν οι απαραίτητοι συντελεστές του. Αλλα το έργο, βλέπεις, δεν ήταν δικό τους. Δεν τους είχε κάνει ο αυταρχικός ηγέτης κοινωνούς στην τιμή του έργου, αλλά θήτες του γιγάντιου εγωισμού του.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΟΓΔΟΟ


Ποτέ, μα ποτέ δεν θέλησα να σου πω ότι λείπει η πολιτική σκέψη από την Ελλάδα. Απεναντίας πιστεύω πως αφθονεί, περισσότερο μάλιστα απ’ όσο φαντάζεται όποιος βλέπει τα πράγματα από έξω. Μόνο που δεν μας είναι αισθητή η παρουσία της, γιατι οι άνδρες που την κατέχουν φθείρονται ο ένας από τον άλλον σε μιαν αδιάκοπη πεισματική και το πιο συχνά, μάταιη σύγκρουση. Εάν λείπει κάτι των ελλήνων πολιτικών, δεν είναι ούτε η δύναμη της σκέψης, ούτε η αγωνιστική διάθεση. Στο χαρακτήρα, στο ήθος φωλιάζει η αρρώστια. Φωλιάζει στην άρνησή τους να δεχθούν να εξαφανίσουν το άτομό τους για την ευόδωση ενός ομαδικού έργου. Δεν κρίνουν ποτέ με δικαιοσύνη το συναγωνιστή τους και γι αυτό δεν υποτάσσονται ποτέ στην υπεροχή του. Δεν έχουν την υπομονή μέσα στον κύκλο των ισοτίμων, να περιμένουν με την τάξη του κλήρου ή της ηλικίας την σειρά τους. Ετσι διασπαθίζοντας την δύναμη του και τις αρετές του κατάντησε ο λαός με την υψηλότερη και πλουσιότερη στην θεωρία πολιτική σκέψη, να μείνει τόσο πίσω από μας στις πρακτικές πολιτικές του επιδόσεις.

… τα δεινά, όσα υποφέρανε ως τα σήμερα οι έλληνες, μα θαρρώ και όσα θα υποφέρουν στο μέλλον, μια έχουν κύρια και πρώτη πηγή, την φιλοπρωτία, την νόμιμη θυγατέρα του τρομερού των εγωισμού.

Μου γράφεις πως αυτό συμβαίνει και αλλού και προ παντός σε μας. Η διαφορά καλέ μου φίλε, έγκειται στο μέτρο και στην ένταση της φιλοπρωτίας. Βέβαια και εμείς σήμερα δεν υστερούμε. Αλλα την εποχή που θεμελιώνονταν το μεγαλείο της Ρώμης δεν είχαν υπερβεί οι δικοί μας το πρεπούμενο μέτρο. Υποτάσσονταν στον κοινό νόμο και στους γενικούς σκοπούς της πολιτείας, ενώ οι έλληνες το ξεπέρασαν πριν προφτάσουν να στεριώσουν την δύναμή τους στην οικουμένη. Όσο όμως αυστηρότερος και αν θέλω να είμαι , καθώς είναι χρέος μου, για μας τους ρωμαίους, δεν ξέρω αν μεταξύ των ρωμαίων, και σήμερα ακόμα, υπάρχουν τόσο φανατικοί και αδίστακτοι στο κυνήγημα των τιμών, όσοι υπήρξανε μεταξύ των ελλήνων στους ενδοξότερους τους αιώνες.

Μήπως υπερβάλω καλέ μου φίλε ; Μήπως βλέπω το θαυμαστό γένος των ελλήνων με τα μάτια της γεροντικής κακίας; μα είναι χρόνια τώρα που με το λυχνάρι και με του ήλιου το φως διαβάζω Αριστοφάνη, Δημοσθένη, Ευριπίδη, Θεόφραστο, Επίκουρο, Ζήνωνα, Χρύσιππο και όλο και βεβαιώνομαι περισσότερο πως δεν είμαι μόνος στον τρόπο που τους κρίνω. Όχι φίλε μου, Δε βλέπω πως είμαι άδικος όταν λέγω πως πρόθεσή τους συνήθως δεν είναι να ξεπεράσουν σε αξιότητα η και σε καλή φήμη τον αντίπαλό τους, αλλα να τον κατεβάσουν στα μάτια του κόσμου κάτω από την δική τους θέση, όποια κι αν είναι. Την αρχαία «ύβριν» των την κατεβάσανε στο χαμηλότερο επίπεδο. Κάποτε με τούτη την ισοπέδωση προς τα κάτω νομίζουν ότι επαναφέρουν το πολίτευμά τους στην ορθή του βάση. Μάταια ξεχώρισε ο μεγάλος Σταγειρίτης την «δημοκρατία» (Σ.Μ. οχλοκρατία) από την «πολιτεία» (Σ.Μ. ορθή δημοκρατία). Η θέλησή τους για ισότητα, άμα την αναλύσεις, θα δεις ότι δεν απορρέει από την αγάπη της δικαιοσύνης, αλλα από τον φθόνο της υπέρτερης αξίας. «Μια που εγώ, λεει ο έλληνας, δεν είμαι άξιος να ανέβω ψηλότερα από σένα, τότε τουλάχιστον και εσύ να μην ανεβείς από μένα ψηλότερα. Συμβιβάζομαι με την ισότητα».

Συμβιβάζεται με την ισότητα ο έλληνας, γιατι τι άλλο είναι παρά συμβιβασμός να πιστεύεις ανομολόγητα πως αξίζεις την πρώτη θέση και να δέχεσαι μία ίση με των άλλων! Μέσα του λοιπόν δεν αδικεί τόσο ο έλληνας, όσο πλανάται. Γεννήθηκε με την ψευδαίσθηση της υπεροχής.

Και ύστερα θα συναντήσεις και μεταξύ των ελλήνων την άλλη ψευδαίσθηση που τους κάνει να υπερτιμούνε την μία αρετή που έχουν και να υποτιμούν τις άλλες που τους λείπουν.

Είδα δειλούς που φαντάζονταν πως μπορούν να ξεπεράσουν όλους μονάχα με την εξυπνάδα τους και ανδρείους που πίστευαν πως φτάνει για να ξεπεράσουν όλους η ανδρεία τους. Είδα έξυπνους που φαντάζονταν ότι δεν χρειάζεται να γίνουν πρώτοι, ούτε η επιστήμη, ούτε η αρετή.

Είδα κάτι σοφούς που 'θέλαν να σταθούν επάνω από τους έξυπνους και από τους ανδρείους με μόνη την επιστήμη και την σοφία. Πόσο αλήθεια άμαθοι της ζωής μπορεί να είναι αυτοί οι αφεντάδες της γνώσης! Τι κακό μας έκανε αυτός ο Πλάτωνας ! Πόσους δολοπλόκους πήρε στο λαιμό του που νομίσανε πως είναι «άνδρες βασιλικοί»!

Μα είδα τέλος, αγαπητέ μου Νάβιε, και κάτι ενάρετους, που δεν το χώνευαν να μην είναι πρώτοι στην πολιτεία, αφού ηταν πρώτοι στην αρετή. Και βέβαια δεν στασίαζαν όπως οι βάναυσοι και οι κακοί, αλλά αποσύρονταν σιωπηλοί και απογοητευμένοι στους αγρούς των, αφήνοντας τον δήμο στα χέρια των δημαγωγών και των συκοφαντών, ή δηλητηριάζανε την ίδια τους την αρετή και τους ωραίους της λόγους με την πίκρα της αποτυχίας των, σαν οι ηγεσίες των πολιτειών να μην ήταν μοιραία υποταγμένες στις ιδιοτροπίες της τύχης και του χρόνου και σε λογής άλλους συνδυασμούς δυνάμεων που συνεχώς τις απομακρύνουν από την ιδεατή τους μορφή και τις παραδίνουν στα χέρια των ανάξιων ή των μέτριων.

Τέτοια είναι τα πάθη και οι αδυναμίες που φθείρουν τους ηγέτες των ελληνικών πόλεων.

Όσο για τους οπαδούς των ηγετών αυτών, έχουν και αυτοί την ιδιοτυπία τους στον μακάριο εκείνο τόπο. Είναι οπαδοί, πραγματικοί οπαδοί, μόνο όσοι έχασαν οριστικά την ελπίδα να γίνουν και αυτοί ηγέτες. Ετσι θα παρατηρήσεις ότι πιστοί οπαδοί είναι μόνο οι γεροντότεροι από τον ηγέτη τους. Ελάχιστοι είναι οι οπαδοί από πίστη ιδεολογική ή από πίστη στον ηγέτη. Οι πολλοί είναι πειθαναγκασμένοι από τα πράγματα, γιατι ατύχησαν, γιατί βαρέθηκαν ή λιγοψύχησαν. Γι αυτό είναι και όλοι προσωρινοί, άπιστοι, ενεδρεύοντες οπαδοί, ώσπου να περάσει η κακιά ώρα. Μα και αυτοί που μένουν και όσο μένουν οπαδοί, προσπαθούν συνεχώς να αναποδογυρίσουν την τάξη της ηγεσίας και να διευθύνουν αυτοί από το παρασκήνιο τον ηγέτη.

Γι αυτό και βλέπεις τόσο συχνά να είναι περιζήτητοι οι μέτριοι ηγέτες που προσφέρονται ευκολότερα στην παρασκηνιακή ηγεσία των οπαδών τους.

Σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει σημασία να ξέρεις ποιος είναι ο ονομαστικός ηγέτης μιας πολιτικής μερίδας αλλά ποιοί εκ του αφανούς τον διευθύνουν. Βλέπεις είναι μερικοί άνθρωποι που δεν είναι προικισμένοι με τα χαρίσματα με τα οποία αποκτάς τα φαινόμενα της ηγεσίας αλλά μονο με εκείνα που χρειάζονται για την ουσία της, για την άσκηση της εξουσίας. Είναι αναγκασμένοι λοιπόν οι τέτοιοι να περιοριστούν στον ρόλο του υποβολέα και να αφήσουν τους άλλους που κατέχουν τα φαινόμενα να χαριεντίζονται επάνω στην σκηνή.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΝΑΤΟ


…Και ύστερα, μήπως δεν βλέπω και την άλλη όψη του πράγματος; Ας παραπονιόμαστε για την ελληνική εγωπάθεια εμείς που διαρκώς επάνω της σκοντάφτουμε, γιατι έχουμε να κάνουμε με την ελληνική πόλη και τους πολιτικούς της.

Έχει και την εξαίσια πλευρά της η υπερτροφία αυτή της προσωπικότητας, που στις κακές της όψεις την ονομάζουμε εγωπάθεια.

Έχει την πλευρά την δημιουργική, στην φιλοσοφία, στην ποίηση, στις τέχνες, στις επιστήμες, ακόμη και στο εμπόριο και στον πόλεμο. Από αυτήν αναβλύζει όλη η δόξα των ελλήνων, η μόνη δόξα στην ιστορία που μπορεί να σταθεί πλάι στην δική μας.

Φοβάμαι μονάχα, γιατί, και ας μην το βλέπεις εσύ, κατά βάθος με γοητεύουν και εμένα οι έλληνες, που είναι και θα είναι πάντα οι δάσκαλοί μου. Φοβάμαι πως φτάσαμε στον καιρό, που η φωτεινή πλευρά της προσωπικότητάς των πηγαίνει όλο μικραίνοντας και αντίθετα η σκοτεινή όλο και αυξάνει, και δεν ξέρω, δεν μπορώ να ξέρω αν ετούτος ο κατήφορος μπορεί ποτέ πια να σταματήσει.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΔΕΚΑΤΟ
… Δεν σου κρύβω πως με πείραξε ο λόγος σου, πως δείχνομαι τάχα κακός και άδικος με τους έλληνες.

Ας αρχίσω λοιπόν σήμερα το γράμμα μου με έναν έπαινο γι αυτούς, για να ξεπλύνω έτσι κάπως την μομφή σου.

Ο εγωισμός δεν κάνει τους έλληνες μόνο κακούς πολίτες στην αγορά, τους κάνει και καλούς στρατιώτες σον πόλεμο. Εχουν αιώνων τρόπαια που μέσα στην μνήμη τους γίνονται σαν νόμοι άγραφοι και επιβάλλουν την περιφρόνηση της κακουχίας και του κινδύνου. Μη συγχέεις την διάλυση της στρατιωτικής δύναμης, που εχει αφορμή τις εμφύλιες έριδες, με την ατομική γενναιότητα καθώς και την πολεμική δεξιοτεχνία των ελλήνων.

Μα δεν είναι μόνο στον πόλεμο ο έλληνας γενναίος και άξιος μαχητής, αλλά και στην ειρήνη. Ακριβώς γιατί η γενναιότητά του δεν είναι συλλογική, σαν των περισσοτέρων λαών, αλλά ατομική, γι αυτό δεν φοβάται, και εκεί που βρίσκεται μόνος του, να ριψοκινδυνεύσει, στην ξενιτιά, στο παράτολμο ταξίδι, στην εξερεύνηση του αγνώστου. Γι αυτό και τόλμησε τέτοια που εμείς δεν θα τολμούσαμε ποτέ και θεμελίωσε για αιώνες αποικίες, έξω από τις στήλες του Ηρακλέους και πέρα στα χιόνια της Σκυθίας. Και στον καιρό μας ακόμη, έλληνες δεν είναι εκείνοι που τόλμησαν να διασχίσουν άγνωστες θάλασσες για να φτάσουν στην χώρα των Ινδών και στις έμπειρες χώρες πιο κάτω από την γη των Αιθιόπων; Αναρωτιέσαι κάποτε γιατί τα τολμάει αυτά τα παράτολμα ο έλληνας;

Επειδή είναι γενναίος ο έλληνας, είναι και παίκτης. Παίζει την περιουσία του, την ζωή του και κάποτε την τιμή του.

Γεννήθηκε για να σκέπτεται μόνος, για να δρα μόνος, για να μάχεται μόνος και γι αυτό δεν φοβάται την μοναξιά.

Εμείς αντίθετα είμαστε από τα χρόνια τα παλιά μια υπέροχα οργανωμένη αγέλη.

Σκεπτόμαστε μαζί, δρούμε μαζί, μαχόμαστε μαζί και μοιραζόμαστε μαζί την τιμή, τα λάφυρα, την δόξα.

Οι έλληνες δεν δέχονται, όσο αφήνεται η φύση τους ελεύθερη, να μοιραστούν τίποτε με κανέναν.

Το εθνικό τους τραγούδι, αρχίζει με έναν καυγά, γιατι θελήσανε να κάνουν μοιρασιά ανάμεσα σε άντρες που μοιρασιά δεν δέχονται (Σ.Μ. αναφέρεται στην Ιλιάδα).

Και μια που πήρα τον δρόμο των επαίνων, άκουσε και αυτόν, που δεν είναι και ο μικρότερος.

Οι αυστηρές κρίσεις που τώρα βδομάδες σου γράφω, θαρρείς πως είναι μόνο δικές μου; Τις πιο πολλές τις διδάχτηκα από έναν έλληνα, από τον Επίκτητο.

Νέος τον άκουσα να εξηγεί το μέγα δράμα του γένους του. Ήσυχα , καθαρά , με την ακριβολογία και την χάρη που σφράγιζε τον λόγο του, μας ετοίμαζε για έναν κόσμο που είχε πια περάσει, για μίαν Ατλαντίδα που είχε κατακαλύψει ο Ωκεανός.

Κάποτε κάνοντας την απολογία της πατρίδας του, μας έλεγε : «Δεν είναι τόσο δίκαια τα ανθρώπινα, ώστε μόνο αμαρτήματα να είναι οι αιτίες των τιμωριών. Η Τύχη, η τυφλή θεά, η τελευταία στην οποία θα πάψω να πιστεύω, πρόδωσε συχνά τους έλληνες στον δρόμο τους. Αλλα και αυτοί, πρόσθετε , την συντρέξανε με τον δικό τους τρόπο».

Μην νομίσεις όμως πως μόνο ένας Επίκτητος κατέχει την αρετή του «γνώθι σαυτόν». Σε κάθε κόχη , απάγκια της αγοράς κάθε πόλης, σε κάθε πλάτανο από κάτω της ευλογημένης ελληνικής γης, θα βρεις και έναν έλληνα, αδυσώπητο κριτή του εαυτού του. Και εύκολα θα σου ξανοιχτεί και ας είσαι ξένος. Αρκεί εσύ να μην αρχίσεις να κακολογείς τίποτε το ελληνικό, γιατί τότε ξυπνάει μέσα του μια άλλη αρετή, η περηφάνια.

Ναι, ναι, σε βλέπω να γελάς, Ατίλιε Νάβιε, αυτούς τους ταπεινούς κόλακες που σέρνονται στους προθαλάμους μας, γελάς που τους ονομάζω περήφανους. Και όμως θα αστοχήσεις στο έργο σου αν αγνοήσεις αυτήν την αλήθεια. Πρόσεξε την υπεροψία και την φιλοτιμία των ελλήνων. Μην πλανάσαι! `Εχουν την ευαισθησία των ξεπεσμένων ευγενών. Είναι γκρεμισμένοι κοσμοκράτορες, ποτέ όμως τόσο χαμηλά πεσμένοι ώστε να ξεχάσουν τι ήτανε!

Η πολυσύνθετη ψυχή τους χωράει λογής αντιφάσεις και έρχονται ώρες που για πολλούς είναι δίκαιος ο ειρωνικός λόγος του Ιουβενάλιου “Graeculus esuriens, in coelum jusseris , ibit' (τον λιμασμένο γραικύλο, κι αν στον ουρανό τον προστάξεις να πάει , θα πάει). Άλλοι όμως είναι τούτοι οι γραικύλοι και άλλοι οι έλληνες.

Και το πιο περίεργο, οι ίδιοι τούτοι σε άλλες ώρες είναι γραικύλοι (graeculus) και σε άλλες έλληνες (graeci) . Δεν πρέπει ποτέ να δώσεις την εντύπωση στον έλληνα ότι του αφαίρεσες την ελευθερία του. `Άφησε τον, όσο μπορείς, να ταράζεται, να θορυβεί, και να ικανοποιεί την πολιτική του μανία, μέσα στην σφαίρα που δεν κινδυνεύουν τα συμφέροντα της αυτοκρατορίας. Εσύ πρέπει να έχεις την τέχνη να επεμβαίνεις μόνο την τελευταία στιγμή, όταν δεν μπορείς να βάλεις τους έλληνες να αποτρέψουν το δυσάρεστο. Πάντοτε βρίσκονται οι διαφωνούντες μεταξύ των ελλήνων, που θα είναι πρόθυμοι να σε βοηθήσουν, είτε θεληματικά, είτε, συνηθέστερα, άθελά τους.

Υποβοηθώντας το τυφλό παιγνίδι των φατριών από το παρασκήνιο, χωρίς να προσβάλλεις την περηφάνιά τους, μπορεί να οδηγήσεις τις ελληνικές πόλεις προς το καλό πολύ ευκολότερα παρά με τις σοφότερες διαταγές που θα εξέδιδες, αν ήσουνα ανθύπατος στην Ισπανία η στην Ιλλυρία.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΝΔΕΚΑΤΟ
Όμως αν θέλεις στην Ελλάδα πραγματικά να επιβάλεις μία απόφασή σου, όσο σωστή και αν είναι, κοίταξε να μην φανεί η πρόθεσή σου. Πρέπει να θυσιάσεις την τιμή μίας απόφασης για να την επιβάλεις μεταξύ των ελλήνων. Κάλεσε ιδιαιτέρως έναν-έναν τους αρχηγούς των μερίδων , δώσε στον καθένα την ευκαιρία μίας επίπλαστης πρωτοβουλίας.

Φυσικά, αν δυστροπούν, να τους τρομάξεις, αλλα και αυτό υπό εχεμύθεια, χωρίς να αναγκάσεις την φιλοτιμία τους να πάρει τα όπλα. Δώσε τους κάποια περιθώρια έντιμης υποχώρησης και όταν ακόμη στην πραγματικότητα διατάσεις, μην τους πεις ότι διατάσεις. Πες τους ότι δεν διατάσεις, αλλά ότι αν δεν γίνει τούτο κι εκείνο, τότε οι ρωμαϊκές λεγεώνες θα αναγκαστούν να μετασταθμεύσουν για λόγους ασφαλείας σε άλλη επαρχία και τότε μπορεί τίποτε Γέτες η Κέλτες η Δακοί να στείλουν τα στίφη τους να δηώσουν την χώρα και ας αναμετρήσουν οι ίδιοι τις συνέπειες και ας αποφασίσουν.

… Όλα αυτά δεν σου τα λεω για να σε κάνω να περιφρονείς τους έλληνες. Απεναντίας σου τα λεω για να τους καταλάβεις και να τους προσέξεις. Ακόμη και σήμερα διατηρούν τα ίχνη μερικών αρετών που μοιάζουν με την χόβολη μίας μεγάλης πυρράς.

Μελετητές της ψυχής των ατόμων και του όχλου, θα τους δεις να εκτελούν μερικούς θαυμάσιους ελιγμούς, να χαράζουν πολιτικά σχέδια περίλαμπρα, με μια ευκινησία στην σκέψη και μια γοργότητα στις αντιδράσεις που εμείς εδώ ποτέ δεν φτάσαμε. Μόνο που ύστερα θα μελαγχολήσεις βλέποντας πως είναι πια ασήμαντοι οι σκοποί για τους οποίους ξοδεύονται αυτά τα εξαίσια χαρίσματα.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΔΩΔΕΚΑΤΟ

Πρόσεξε αυτούς τους παλικαράδες της πολιτικής, που δεν καταλαβαίνουν ότι είναι γελοίο να έχεις το ύφος του δυνατού και του τρανού, όταν από καιρό έχεις πάψει να είσαι.

Καθώς τρέφονται από την οπτασία των περασμένων τους μεγαλείων και δεν μπορούν να συμμορφωθούν με τις σημερινές τους διαστάσεις, πολύ θα σε ταλαιπωρήσουν με την αξίωσή τους να μην επεμβαίνεις στα πράγματα της πόλης τους.

Εδώ τελειώνουν οι Οξυρρύγχειοι πάπυροι (σε μετάφραση Κωνσταντίνου Τσάτσου).


ΕΠΙΜΕΤΡΟ:

Ο νοών…νοείτω είπε…


Έλαβα με μέηλ το ακόλουθο, από τον “νήπιο γέροντα', και το παραθέτω.

Αν και αποδομεί την ανάρτηση, και συνάμα την επιλογή μου, τον ευχαριστώ γιατί μου δείχνει ότι αυτό που μου αρέσει όταν το διαβάζω και “ταιριάζει' σε αυτό που σκέπτομαι, δεν σημαίνει αυτόματα ότι είναι και Αληθινό.

Συμπέρασμα;

Καλός ο αυθορμητισμός που συνοδεύεται από καλές προθέσεις, αλλά καλυτέρα όλων η Αλήθεια.


Κύριο

Παντελή Σαββίδη,

EΡΤ3

Ενταύθα


Στην εκπομπή σας της 29/10 αναμεταδώσατε αποσπάσματα από επιστολές κάποιου Μενένιου Άπιου, Ρωμαίου συγκλητικού που αναφέρονται στο πολιτικό ήθος και τον χαρακτήρα των Ελλήνων.

Διέλαθε της προσοχής σας, καθώς και εκείνης των πανεπιστημιακών συνομιλητών σας ότι τόσο ο Μενένιος Άπιος όσο και οι επιστολές του είναι πλάσμα της φαντασίας του αειμνήστου Κωνσταντίνου Τσάτσου.

Ο Τσάτσος είχε δημοσιεύσει τα κείμενα αυτά στο περιοδικό ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ του 1954. Τα αναδημοσίευσε επίσης στη Β’ σειρά των Αφορισμών και Διαλογισμών του (Βιβλιοπωλείο της Εστίας β’ έκδ. 1970 σελ.243 έπ.) με τον τίτλο «Οξυρρύγχειοι Πάπυροι».

Εκεί ο συγγραφέας περιγράφει ότι πέρασε τάχα από την Αθήνα ένας παλιός συμφοιτητής του τότε Καθηγητής Πανεπιστημίου σε χώρα του Βορρά που τον πληροφόρησε ότι κάπου στην Αίγυπτο στην αρχαία Οξύρρυγχο, το σημερινό Μπενεζέ, βρέθηκαν πάπυροι σε λατινική γλώσσα που περιείχαν απόψεις του εν λόγω Μενένιου για τους Έλληνες.

Το δημιούργημα της φαντασίας του Κ.Τ. υπήρξε εξαιρετικά πειστικό, έγινε δεκτό χωρίς επιφυλάξεις. Τριάντα χρόνια μετά, τον Μάϊο του 1983, προκλήθηκε μια έντονη αμφισβήτηση της γνησιότητας των Οξυρρύγχιων Παπύρων από τις στήλες της «Καθημερινής» και της «Εστίας» οπότε τότε παρενέβη ο Κ.Τσάτσος και ομολόγησε («Καθημερινή 27/5/1983) ότι οι «Οξυρρύγχειοι Πάπυροι» είναι «ολόκληρο κατασκεύασμα δικό του».

Προς παρηγορίαν σας, ακόμη και ο κορυφαίος ιστορικός του Νέου Ελληνισμού ο μακαρίτης Καθηγητής Απόστολος Βακαλόπουλος στο βιβλίο του «Ο Χαρακτήρας των Ελλήνων» είχε αποδεχθεί ως αληθινούς τους παπύρους και τον Μενένιο (πρβλ.την μαρτυρία του σε νεότερη έκδοση του «Χαρακτήρα των Ελλήνων» εκδόσεις ΗΡΟΔΟΤΟΣ χ.χ.σ.34 υποσ. 32).

Θεσσαλονίκη 30/10/08

Στέλιος Παπαθεμελής

(ΠΗΓΗ)

Κυριακή, 3 Ιουλίου 2016

Ενας σύγχρονος Έλληνας πολιτικός αναλυτής και διανοητής που ανοίγει δρόμους πολιτικής σκέψης και δράσης


Image result for εικόνες  καραμπελιάς


Με αφορμή το άρθρο Το Brexit μια στρατηγική ήττα της Γερμανίας και των ΗΠΑ του κ. Γιώργου Καραμπελιά, ο οποίος αναδεικνύει πολλά ερωτήματα  για την Ευρώπη του αύριο και διατυπώνει σημαντικές παρατηρήσεις  επί των πολιτικών που έχουν εφαρμοσθεί, καθώς και επί των συνεπειών τους, σταχυολογώ, για ευρύτερο προβληματισμό, κάποιες από τις θέσεις του συγγραφέα του σημαντικού αυτού άρθρου:

(1). Το Brexit αποτέλεσε το αποκορύφωμα μιας περιόδου αλλεπάλληλων πληγμάτων στην παγκοσμιοποίηση, κατεξοχήν σ’ ό,τι αφορά στην Ευρώπη: Η κρίση στην Ιβηρική χερσόνησο που οδηγεί σε δεύτερες εκλογές στην Ισπανία, η παρ’ ολίγον εκλογή ακροδεξιού προέδρου στην Αυστρία, η άνοδος της ακροδεξιάς «Εναλλακτικής για την Γερμανία», της Μαρίν Λεπέν στην Γαλλία, η εκλογή δημάρχων των «Πέντε αστέρων» στη Ρώμη και το Τορίνο, το μεγάλο κοινωνικό κίνημα που συγκλονίζει τη Γαλλία εδώ και τρεις σχεδόν μήνες, γνώρισαν την κορύφωσή τους με την ψήφο των Βρετανών υπέρ του Brexit.


(2) ... οι μητροπολιτικές περιοχές, –όπως έχουν καταδείξει και όλες οι σύγχρονες κοινωνιολογικές μελέτες– συγκεντρώνουν την αστική τάξη, τα ανώτερα μεσαία στρώματα και τους μετανάστες, που αποτελούν το υπηρετικό και βοηθητικό προσωπικό τους, ενώ η εγχώρια εργατική τάξη και τα κατώτερα μικροιδιοκτητικά στρώματα εξορίζονται κυριολεκτικώς από τις μητροπόλεις –γι’ αυτό εξάλλου θα αρκούσε το δυσθεώρητο ύψος των ενοικίων.

(3) Πρόσφατα στη Γερμανία, η Ένωση Γερμανών Βιομηχάνων, η κα Μέρκελ και οι… Πράσινοι υπήρξαν οι πλέον διαπρύσιοι υποστηρικτές της εισόδου εκατομμυρίων μεταναστών και προσφύγων, ως απάντηση στις ελλείψεις εργατικού δυναμικού της Γερμανίας. Πράγματι το μεταναστευτικό ζήτημα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο βρετανικό δημοψήφισμα.


(4) ... για τα λαϊκά στρώματα δεν ισχύει μια επιλεκτική αντιμετώπιση της παγκοσμιοποίησης, (...)  Διότι δεν είναι δυνατόν να αντιστρατεύεσαι την παγκοσμιοποίηση σε ό,τι αφορά την απελευθέρωση των αγορών, την κατάργηση κάθε προστασίας, την αποδυνάμωση των δικαιωμάτων των εργαζομένων κ.λπ. και ταυτόχρονα να την υπερασπίζεσαι σ’ ό,τι αφορά στο άνοιγμα των συνόρων και της αγοράς εργασίας, τις ξένες μεταναστευτικές ροές, που επιτείνουν την ανεργία, την μαύρη δουλειά, και την ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων.

(5) Αυτό λοιπόν που ηττήθηκε είναι η παγκοσμιοποίηση και ο κοσμοπολιτισμός, τόσο της νεοφιλελεύθερης δεξιάς όσο και της πολιτισμικά φιλελεύθερης αριστεράς που είναι υπεύθυνοι για την άνοδο των κοινωνικών ανισοτήτων και την αποσύνθεση του κοινωνικού κράτους.

Η ήττα του Σόϊμπλε

(6)  απεδείχθη πως η επιβολή μιας γερμανόπνευστης παγκοσμιοποιτικής λιτότητας πάνω στο σύνολο της Ε.Ε., επιταχύνει και κορυφώνει τις φυγόκεντρες τάσεις. Οι Άγγλοι, δεν είναι διατεθειμένοι μετά από δύο παγκόσμιους πολέμους να ανεχθούν την υποταγή τους στο dictat του Σόιμπλε.


(7) Το Brexit δεν θα ενισχύσει σε καμία περίπτωση την συνοχή της Ευρώπης, αλλά αντίθετα θα την αποδυναμώσει δραματικά και η Γερμανία υπό τις παρούσες συνθήκες, δεν θα μπορεί να αποδεχθεί να συνεχίσει αμέριμνη μια πολιτική που θα επιδεινώσει την αποσύνθεση της Ευρώπης υπό την ηγεσία της διότι αυτή θα χρεωθεί αποκλειστικά στην ίδια και θα υποβαθμίσει το διεθνές της κύρος.

Ήττα του ευρωατλαντισμού

(8) Οι ΗΠΑ, τα τελευταία χρόνια, είχαν αναπτύξει με σχετική επιτυχία μία στρατηγική αποδυνάμωσης της Ευρώπης ως ανεξάρτητης γεωπολιτικής οντότητας, μέσω της διαιώνισης της ελληνικής κρίσης, την οποία υποδαυλίζει συστηματικά το ΔΝΤ, και προπαντός μέσω της αποκοπής της Ευρώπης από τη μόνη πιθανή στρατηγική της εταίρο τη Ρωσία. Τωόντι, η Ευρώπη σε συνεργασία με τη Ρωσία δεν θα είχε πλέον ανάγκη την προστασία των ΗΠΑ, θα ήταν αυτοδύναμη στο πεδίο των πρώτων υλών, του στρατηγικού βάθους και των αμυντικών δυνατοτήτων. Γι’ αυτό, από το 1945 και μετά, η αμερικανική πολιτική επιδιώκει προνομιακά την αποκοπή της Ρωσίας από την υπόλοιπη Ευρώπη.

(9) Μέσα από την ουκρανική κρίση, και ό,τι επακολούθησε, φάνηκε να πετυχαίνει τους στόχους της και να ορθώνει ένα νέο «παραπέτασμα» –αυτή τη φορά με δική τους ευθύνη αποκλειστικά–, ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Ρωσία. Αυτός ο στρατηγικός αποκλεισμός της Ρωσίας από την ευρωπαϊκή γεωμετρία, ενισχύει εκ του αντιθέτου, το σενάριο της δημιουργίας ενός κοινού ευρωατλαντικού πόλου, το οποίο προωθεί μετ’ επιτάσεως η αμερικανική πολιτική. Και σε μια τέτοια στρατηγική το βασικό όπλο των ΗΠΑ στο εσωτερικό της Ευρώπης, ήταν η παρουσία μιας Μ. Βρετανίας, άρρηκτα δεμένης οικονομικά, πολιτικά και πολιτισμικά με την υπερατλαντική… θυγατέρα της.

(10) Οι ΗΠΑ με δούρειο ίππο τη Βρετανία προσπαθούν να ολοκληρώσουν στο οικονομικοπολιτικό πεδίο αυτό που είχαν επιτύχει στο στρατιωτικοπολιτικό με το ΝΑΤΟ μετά το 1945. Εάν η Ευρώπη πάρει τον δρόμο της Ατλαντικής Οικονομικής Ένωσης, τότε θα μπορεί να οικοδομηθεί ένα λίγο πολύ ενιαίο δυτικό σύστημα, ικανό να αντιμετωπίσει την Κίνα και τη Ρωσία. Έτσι εξάλλου η Ρωσία θα αναγκαστεί να στραφεί προς τα ανατολικά –προς την Κίνα και το Ιράν–, εγκαταλείποντας την ευρωπαϊκή της ταυτότητα και φιλοδοξίες.

(11) Κατά συνέπεια, το Brexit αποτελεί ένα καίριο πλήγμα στην αμερικανική στρατηγική, όχι μόνον γιατί και οι δύο αγγλοσαξωνικές χώρες θα βρεθούν εκτός οικονομικών δεσμών με την Ε.Ε., αλλά και διότι θα ενισχύσει τον πειρασμό για μια νέα ευρωπαϊκή γεωμετρία με κάποιας μορφής προσέγγιση με τη Ρωσία. Οι ΗΠΑ και η κα Μέρκελ, στην αμέσως προηγούμενη περίοδο προσπαθούσαν, στο αναγκαίο άνοιγμα προς ανατολάς της Ευρώπης, να υποκαταστήσουν την Ρωσία με την Τουρκία. Αρκεί να κοιτάξει κανείς τον χάρτη για να πειστεί. Οι Αγγλοσάξωνες, ακολουθούσαν, εδώ και πολλούς αιώνες, εκτός από ελάχιστες στιγμές, την ίδια στρατηγική: Αποκλεισμός της Ρωσίας, προσέγγιση με την οθωμανική Τουρκία. Σήμερα όμως, αυτή η προσέγγιση μοιάζει πιο δύσκολη. Διότι η Τουρκία τείνει να ταυτιστεί με μια ανερχόμενη οικονομική και πολιτική δύναμη, δηλαδή την μουσουλμανική Ανατολή και επομένως η προσέγγιση με τη Ρωσία, χωρίς μάλιστα το αγγλικό «μπουλντόκ» θα εμφανίζεται πολύ πιο φυσιολογική και εφικτή…

Δεν θα μας πέσει ο ουρανός στο κεφάλι

(12) Τέλος, δεν μπορούμε παρά να σημειώσουμε, –έστω και επιγραμματικά σε αυτή την πρώτη αποτίμηση– τις επιπτώσεις του Brexit για την Ελλάδα και την Κύπρο. Κατ’ αρχάς, και σ’ ένα πρώτο επίπεδο, αυτή η εξέλιξη δίνει κουράγιο στους Έλληνες που διαπιστώνουν πως τίποτε δεν είναι αδύνατο, αρκεί να αποτελεί λαϊκή βούληση και να στηρίζεται σε πραγματικές δυνατότητες. Οι καταπτοημένοι πολίτες του «προτεκτοράτου» του Νότου –και δεν περιμέναμε τον Ιγκλέσιας να μας το πει– διαπιστώνουν έμπρακτα πως ο Σόϊμπλε και οι εκβιασμοί του δεν είναι πάντοτε νικηφόροι. Και το Brexit προσφέρει, άμεσα τουλάχιστον, κάπως περισσότερες δυνατότητες αυτονομίας, μια και οι Γερμανοί δεν θα μπορούν να εκβιάσουν στον ίδιο βαθμό την Ελλάδα, τη στιγμή που στην ΕΕ θα εξελίσσονται οι διαδικασίες για την έξοδο της Βρετανίας. Επί πλέον ανοίγει μεγαλύτερες δυνατότητες για προσέγγιση με τη Ρωσία, ζωτικής σημασίας εξέλιξη για μας.

(13) Παρότι κάθε αποσταθεροποίηση αποτελεί κίνδυνο για χώρες που όπως εμείς εξαρτιόμαστε υπερβολικά από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, οι κίνδυνοι είναι μάλλον μετρήσιμοι και ελέγξιμοι· εξάλλου η αποδόμηση της «γερμανικής Ευρώπης» δεν είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί χωρίς να υπάρξουν και κάποιες αναταράξεις.

(14) Ας μην παίρνουμε λοιπόν υπερβολικά υπόψη τους λυγμούς όσων κλαυθμηρίζουν πως η έξοδος της Μ. Βρετανίας θα είναι καταστροφή για μας. Οπωσδήποτε θα υπάρχουν και κάποιες άμεσες αρνητικές συνέπειες. Αλλά οι θετικές ίσως είναι περισσότερες. Και αν υπάρχουν προβλήματα στην παρουσία των Ελλήνων εφοπλιστών στο Σίτυ του Λονδίνου, θα είναι ίσως ευκαιρία για κάποιους από αυτούς να υποχρεωθούν να μετεγκατασταθούν στον Πειραιά! Ή για την αυξημένη δυσκολία των Ελληνοκυπρίων να μετακινούνται στο Λονδίνο θα μπορούσε να ενισχυθεί η παρουσία τους και η μετακίνησή τους… στην Αθήνα.

(15) Τέλος σε σχέση με το Κυπριακό, είναι προφανές πως μεσοπρόθεσμα, τουλάχιστον, θα μειωθούν οι δυνατότητες εκβιασμού των Εγγλέζων για την αποδοχή ενός νέου σχεδίου Ανάν στο εσωτερικό της ΕΕ, ενώ η μείωση των οικονομικών σχέσεων Βρετανίας-Κύπρου και η αποδυνάμωση του «βρετανικού λόμπι» στο εσωτερικό των κυπριακών ελίτ, μάλλον θετικές συνέπειες θα έχει για την ανεξαρτησία της Κύπρου.

Εν κατακλείδι

Η παγκοσμιοποίηση και οι μηχανισμοί της έχουν εισέλθει σε κρίση, κατ’ αρχάς στην Ευρώπη αλλά και παγκοσμίως (αρκεί να δούμε το φαινόμενο Τραμπ στις ΗΠΑ). Αυτό το κύμα που ξεκίνησε με τον Ρήγκαν και τη Θάτσερ σε ΗΠΑ και Μ. Βρετανία, και ανέσκαψε ολόκληρο τον πλανήτη, πλησιάζει στην εξάντλησή του. Οι ίδιοι οι λαοί των δυτικών χωρών, που σε μια πρώτη περίοδο διέκειντο ευνοϊκά στην παγκοσμιοποίηση, διότι τους προσέφερε φθηνότερα προϊόντα, ευκολίες μετακίνησης, και πολιτισμικό κοσμοπολιτισμό (από τις διακοπές στην Ταϊλάνδη, μέχρι τα παγοδρόμια στην… Ντόχα), σήμερα, αρχίζουν να εισπράττουν την αρνητική όψη του νομίσματος:

Α. Τα φθηνά καταναλωτικά προϊόντα, οδήγησαν σε ηγεμονία της Κίνας στην παγκόσμια οικονομία, και σε αξεπέραστη κρίση σ’ όλες τις δυτικές οικονομίες – που πιθανότατα θα γνωρίσει μια νέα έξαρση μετά το Brexit.

Β. Παρατηρήθηκε μια δραματική επιδείνωση των κοινωνικών ανισοτήτων στην καρδιά των μητροπόλεων. Έτσι, επί παραδείγματι, στις ΗΠΑ το πραγματικό εισόδημα των μισθωτών μειώνεται διαρκώς από τη δεκαετία του 1970 μέχρι σήμερα, ενώ οι κοινωνικές ανισότητες στο σύνολο της Δύσης, όπως καταδεικνύονται και από το βιβλίο του Τομά Πικετί, Το Κεφάλαιο στον 21ο αιώνα, έχουν επιστρέψει στα επίπεδα των αρχών του 20ού αιώνα.

Γ. Τέλος, όπως φαίνεται καθαρά στην Ελλάδα, αλλά και στην Ισπανία, την Ιταλία και την Γαλλία, η κρίση αγγίζει πλέον και τα μεσαία στρώματα, αφαιρώντας την πλειοψηφία από τα φιλο-παγκοσμιοποιητικά κόμματα. Γι’ αυτό, και μπαίνουμε σε μία περίοδο γενικευμένης κρίσης του παλαιού πολιτικού συστήματος και την ανάδειξη νέων πολιτικών σχηματισμών, είτε προς τα δεξιά, στις χώρες του Βορρά είτε προς τα αριστερά –στις χώρες του Νότου– που έρχονται να αμφισβητήσουν την τάξη της παγκοσμιοποίησης. Το Brexit υπήρξε ακριβώς αποτέλεσμα αυτών των διαδικασιών και ταυτόχρονα παράγοντας μεγέθυνσής τους.

Στο εξής, η κρίση της παγκοσμιοποίησης θα προσλάβει ευρύτερες διαστάσεις, και μια όντως Ενωμένη Ευρώπη, θα μπορέσει να υπάρξει μόνο εάν πραγματοποιηθεί μια στροφή προς την αυτοδυναμία και τον σεβασμό όλων των χωρών, καθώς και προς την ολοκλήρωσή της, δηλαδή προς μια Ευρώπη «από τον Ατλαντικό ως τα Ουράλια». Μόνο αυτή θα της διασφαλίσει ισοτιμία στο εσωτερικό και αυτοδυναμία στο εξωτερικό.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες δείχνουν κάθε μέρα όλο και περισσότερο πως τις μόνες υπερεθνικές ενώσεις που θα μπορούσαν να αποδεχτούν είναι εκείνες που θα σέβονταν το δικαίωμά τους να παίζουν αποφασιστικό ρόλο στις αποφάσεις. Αντίθετα, η Ευρώπη των δύο τελευταίων δεκαετιών, και εσχάτως η «γερμανική Ευρώπη», προσπαθούν δια της βίας να υποτάξουν τους ευρωπαϊκούς λαούς κάτω από τη φτέρνα των τραπεζών και του πολυεθνικού κεφαλαίου, κάτι που σήμερα όχι μόνον δεν είναι επιθυμητό και ανεκτό από τους λαούς, αλλά ούτε καν είναι εφικτό.

Αυτό που καταδεικνύει το Brexit –ως ο έσχατος κρίκος της αλυσίδας που περιγράψαμε και σίγουρα θα ακολουθήσουν και άλλοι–, είναι πως οι ευρωπαϊκοί λαοί, όπως δεν ανέχθηκαν τα πάντσερ του Χίτλερ δεν είναι διατεθειμένοι να κυκλοφορούν όλοι με… Φολκς Βάγκεν.