Η κοινωνία μπροστά στα πολιτικά ιδεολογήματα εξουσίας

 

Καθώς διαβάζω το άρθρο  του Κ. Παπαχρήστου "Εξισωτισμός ή φιλελευθερισμός; Ένα όχι ρητορικό ερώτημα", προβληματίζομαι, κι αναρωτιέμαι: πώς θα μπορούσε μια τόσο ανάγλυφη ανάλυση να βοηθήσει στην κατανόηση αυτών που γίνονται γύρω μας; 

Είναι ανάγκη να προβληματιστούμε και να κατανοήσουμε τα πράγματα, επί της ουσίας, πέρα από τα προφανή, για να μην είμαστε απλοί θεατές των τεκταινομένων. Για να αποφύγουμε, άλλοι να ετοιμάζουν, ερήμην μας, την επόμενη κατρακύλα μας προς την κοινωνική ακινησία και απάθεια και προς την πνευματική μας αιχμαλωσία στον μηδενισμό και την στασιμότητα.

Δεν είναι που για πρώτη φορά οι άνθρωποι αναρωτιούνται γιατί γίνονται όλα αυτά. Αυτό έχει ήδη μελετηθεί και είναι αντικείμενο ολόκληρης επιστήμης! Της πολιτικής επιστήμης. Έτσι συμβαίνει πάντα! Όταν κάτι που συμβαίνει, δημιουργεί πρόβλημα, κάποιοι μελετάνε κι αναζητούνε τις αιτίες, συχνά μάλιστα, βρίσκουνε τη λύση. Ή τουλάχιστον, μια λύση.

Ναί, πράγματι, υπάρχει αυτό το επιστημονικό αντικείμενο, που πραγματεύεται το γιατί ορισμένοι γίνονται κήρυκες μιας "πολιτικής" ιδεολογίας, τί υπολανθάνει σ' αυτήν τους την προαίρεση, με ποιά μέσα επιδιώκονται οι πολιτικοί τους στόχοι, πώς φτιασιδώνονται ή εξωραϊζονται οι στόχοι αυτοί, αν επιτυγχάνονται προς όφελος της κοινωνίας κλπ.

Είναι, άραγε, η τελική επιλογή θέμα συνειδητοποίησης της κοινωνίας;

Αυτό θα μπορούσε να ισχύει απολύτως, αν η κοινωνία δεν ήταν τόσο πολυποίκιλη και αστάθμητη.  Είναι, μάλλον, θέμα παιδείας και αξιακού συστήματος των πολιτικών "ιδεολόγων" και της δημαγωγικής τους  ικανότητας  να πλανεύουν το ακροατήριο με τις εξαγγελίες τους. Και κυρίως, να το κρατούν πλανεμένο.

Η τελική επιλογή, λοιπόν, δεν οφείλεται, κυρίως, στην κοινωνία, γιατί αυτή, δεν είναι στο σύνολό της, πεπαιδευμένη και συνειδητοποιημένη,  λόγω

• του πλήθους και 
• της ετερότητας των μελών της,  αλλά
•  και λόγω της διαφοράς στην παιδεία τους, εξαιτίας των ετερόκλητων συνθηκών της ζωής των  επί μέρους κοινωνικών ομάδων
• καθώς, κι επειδή η κοινωνία ελκύεται από το -φαινομενικά τουλάχιστον- φέρελπι μοντέλο κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης που με τις ομιλίες τους οι πολιτικοί "ιδεολόγοι" της παρουσιάζουν.

Όταν το προβαλλόμενο μοντέλο είναι έωλο, τότε, και η κοινωνία έωλα θα επιλέγει.

Ας μην μας διαφεύγει, πως, όσοι φτάνουν να γίνουν διαχειριστές της εξουσίας, φέρονται, σχεδόν πάντα, με τον ίδιο τρόπο, ασχέτως της ιδεολογίας τους:

• με τάσεις διαιώνισης των προνομίων τους, ακόμη και μετά την (ακούσια, ασφαλώς!) αποχώρησή τους από την εξουσία
• δεσποτικά, αλαζονικά, ανεξέλεγκτα, νεποτίζοντες και προστατεύοντες τους ημετέρους,
• καρπούμενοι και συχνά οικειοποιούμενοι (προοριζόμενους για την κοινωνία ολόκληρη) πόρους,
• αδιαφορούντες για εκείνους τους αντιπάλους τους από τους οποίους δεν κινδυνεύουν (αν είναι λίγοι),
• κι εξουδετερώνοντάς τους, αν έχουν ισχύ ή αν είναι πολλοί.

Όλα αυτά, είναι απλά, "μαθήματα" πολιτικής επιστήμης, όπως είναι σαρκωμένα στη ζωή μας, και που εύκολα ανιχνεύονται

• κατά την έρευνα της ιστορικής διαδρομής των πολιτικών συστημάτων και των πολιτικών ιδεολογημάτων,
• κατά την παρατήρηση της  σύγχρονης και ενεργής πραγματικότητας γύρω μας,
• και,  με μια απλή αναδρομή σε όσα συνέβησαν δίπλα μας και μπροστά μας (στα χρόνια μας)
• που άφησαν πίσω τους τα αδιάψευστα σημάδια της πραγματικότητας : κοινωνίες, που τελικά έχασαν τον προσανατολισμό τους ή δεν τον βρήκαν ποτέ, χαμένες ανάμεσα στους πειραματισμούς με διάφορα πολιτικά σχήματα και συστήματα
• σε πλήρη κατάρρευση, χωρίς συνοχή, και
• οικονομικά καθημαγμένες

Μα το πιο τραγικό, είναι, που ο κόσμος των τάχα αναπτυγμένων κοινωνιών,  είναι κι αυτός, οφειλέτης ενός μέλλοντος που δεν μπορεί ούτε να το προβλέψει (αφού όλες οι χώρες έχουν εξωτερικό οικονομικό χρέος και εσωτερικό γνωστικό και ηθικό χρέος) γιατί το μοντέλο του κόσμου αυτού δεν έχει πρόβλεψη για αύριο. Έχει μόνο συγκυριακά παίγνια συμμαχιών και ισορροπιών αποσκοπώντας στην ολοκληρωτική επιβολή της ισχύος του!

Αλλά αυτά δεν αφορούν την ζωή των απλών ανθρώπων. Αφορούν τα παιγνίδια της εξουσίας.

Κι εμείς που θέλουμε να ζήσουμε και να δημιουργήσουμε, ας μην δίνουμε σε κάποιους την δυνατότητα να μας κρατούνε σαν πιόνια, στα παιχνίδια της εξουσίας τους. Ας προσπαθούμε, όσο τουλάχιστον μπορούμε... να κάνουμε την ζωή μας όπως την θέλουμε...

Τελικά, η ευθύνη της κοινωνίας, συγκεντρώνεται όλη, σε τούτο εδώ το σημείο: Στο κατά πόσον η κοινωνία μας, δηλαδή τα καθ' έκαστον μέλη της, επιθυμούν "να κάνουν την ζωή τους όπως την θέλουν", ή αν (όπως με τις επιλογές τους σαρκώνουν στην πράξη)  θέλουν να είναι απλώς αγόμενοι και φερόμενοι ως άνοες οπαδοί κι εκτελεστικοί ακόλουθοι. Ακόλουθοι σε μια πορεία της οποίας δεν γνωρίζουν ούτε την κατεύθυνση, ούτε τον στόχο, ούτε και το τέρμα, που δεν γνωρίζουν τί ζητάνε, ούτε και το πώς θα το πετύχουν.

Ο Γ. Θεοτοκάς και ο Γ. Κοντογιώργης, μαζί μας

 

Το ιστορικό της μελέτης για την εθνική μας ταυτότητα (παρενθετικό σημείωμα) :

Ξέμεινα από φρέσκα βιβλία, και αναδιφώντας στις στίβες μου, βρήκα ένα ξεχασμένο, πολυχρονίτικο.
«Πολιτικά κείμενα. Γιώργου Θεοτοκά».
Τούτο το βιβλίο, από μόνο τον τίτλο του, μου φάνηκε πως θά 'ταν ένα βαρετό ανάγνωσμα. (Γι' αυτό, εξ άλλου, θά 'χε μείνει τόσον καιρό, άγνωστο σε μένα το περιεχόμενό του). Είπα να το κοιτάξω, πριν το απορρίψω ξανά.

Ευτυχώς!

Έχω χάσει πολλά που δεν το είχα δει παλαιότερα.
Ετούτος ο άνθρωπος, είναι Έλληνας! Είναι διανοούμενος! Είναι ενάρετος!
Α! Μα γι' αυτό δεν έχω ξανακούσει-πέρα από το όνομα- τίποτε, ποτέ, γι' αυτόν, συλλογίστηκα!

Τον «θάψανε», γιατί φαίνεται πως θα ήταν κακό μέτρο σύγκρισης με τις μετριότητες που περάσανε για σπουδαίοι τόσα χρόνια. Που διαμορφώσανε «με τους αγώνες τους»  το ξωφλημένο και μαρτυρικό σήμερα, που περνάμε όλοι εμείς και τα παιδιά μας. Και ποιός ξέρει, πότε θα ξημερώσει στη βασανσιμένη μας πατρίδα, από  τα θεριά που την κομματιάζουν κάθε μέρα..

Αναγκάστηκα λοιπόν, να τον «ψάξω». Και βρήκα, θησαυρούς! Τί λογοτεχνήματα έχει γράψει, δε λέγεται.

Είδα και το σχετικό βίντεο, που του είχε ετοιμάσει η κρατική τηλεόραση (αναφέρεται εδώ).

Όμως δεν αρκέστηκα σ' αυτά. Τυχαία, και ψάχνοντας τις νεοελληνικές σπουδές, (πεπραγμένα διεθνών συνεδρίων των νεοελληνικών σπουδών) για τυχόν ενασχόλησή τους με το έργο του,  δεν βρήκα ΤΙΠΟΤΕ να λένε γι' αυτόν και το έργο του, σε κάποιες χρονιές που ερεύνησα.
Χωρίς να βγάλω από τις αναζητήσεις μου το θέμα, και  χωρίς να έχω αποκοπεί από την δίψα να μάθω για το Θεοτοκά, βρήκα -στον ίδιο σύνδεσμο- τη μελέτη του Καθηγητή Γ. Κοντογιώργη, που ασχολείται με την εθνική μας ταυτότητα.

Το θέμα αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό, και πρέπει όλοι να γνωρίζουμε για το πώς βλέπουν οι άλλοι τα πράγματα, τί θέλουν οι άλλοι, τί λένε οι άλλοι, που μας βλέπουν με μισό μάτι, κι έχουν να λένε για μας ότι είμαστε τεμπέληδες, καταχραστές  και ψεύτες. Τώρα μάλιστα, που η παγκοσμιοποίηση εχει βάλει λυτούς και δεμένους, για  να μας πείσει ότι θα ζήσουμε στον παράδεισο, άμα ξεχάσουμε ποιοί είμαστε.

Μελέτησα, λοιπόν, παρόλο που δε μου χρειάζεται για τον εαυτό μου, αλλά γιατί δε φτάνει να ξέρεις μόνο εσύ, ποιός είσαι, πρέπει να ξέρεις και πώς σε βλέπουν οι άλλοι. (Γιατί τότε ξέρεις ποιοί είναι οι φίλοι σου). Μελέτησα, ακόμη και για να μάθω τα πράγματα με το όνομά τους (την ορολογία δηλαδή), σε τούτο το καινούργιο αντικείμενο, και για να καταλάβω την ουσία του πράγματος που συζητείται (the state of the art λένε οι ειδικοί).

Μελέτησα, και δεν κράτησα τη μελέτη για τον εαυτό μου. Χάρη στα τόσα παιδιά, ανήψια και μικρανήψια μου (θα μετράω ίσως και πενήντα), πήρα την κλωστή από τα χέρια του παραμυθά πατέρα μου, και με τον τόνο της μάνας μου, που ήταν λογικός άνθρωπος, με πρακτική σοφία και αμεσότητα στο λόγο και στην πράξη, ξετυλίγω το κουβάρι της κουβέντας (με οδηγό την πολύ σπουδαία δουλειά του κ. Κοντογιώργη) για το ποιοί είμαστε, πούθε ερχόμαστε, πώς ζήσαν ίσαμε τα σήμερα οι πρόγονοί μας, και πού πάμε. Αν θα το κάνω καλά, θα εξαρτηθεί από το πόσοι από 'κείνους που θα διαβάσουν, θα πούν: καλά εκανα και το διάβασα! κάτι κατάλαβα, κάπου είναι χρήσιμο. Όσοι θέλετε, ακούστε το. Σε όσους πάλι είναι καλά γνωστό, ας διορθώσουν παρανοήσεις μου. Οι απαιτητικότεροι, δείτε καλύτερα τη μελέτη του Καθηγητή.

Πάντως, ο Καθηγητής κ. Κοντογιώργης, ο συγγραφέας του έργου -που σας το μεταφέρω απλουστευμένο σαν παραμύθι-  έχει μακρά (προσωπική) επιστημονική και ερευνητική  ιστορία και εργογραφία, είναι δυνατό πνεύμα, είναι ακέραιος άνθρωπος, είναι πολύ καλός γνώστης της επιστημονικής μεθόδου, κι εγώ, -μέσα από την ψυχή μου σας λέω, ότι- θά 'θελα να παίξει ρόλο στα δημόσια πράγματα. Θά 'ταν κόσμημα για την πατρίδα, ένας τέτοιος άνθρωπος νά 'ναι ο πρώτος μας! Γιατί ξέρει, μπορεί, και δεν συμβιβάζεται με το ψέμμα. Δείτε γι' αυτόν εδώ.

Ο Θεοτοκάς με περιμένει. Έρχονται κιόλας οι πρώτες παραγγελίες από τα βιβλία του. Να σας πώ μερικά από κείνα πού 'χει γράψει; Δείτε τα καλύτερα, εδώ. Σίγουρα όμως θα σας μεταφέρω κάποιες από τις ομορφιές που είδε μια τόσο ωραία ψυχή!

Παγκοσμιοποίηση: Χωρίς την Πολιτική μας Ελευθερία. Έθνος πολιτών και «έθνος» συμφερόντων.

 

4η Συνέχεια. Είπαμε: Είναι μακρύς ο δρόμος, για μια στοιχειώδη πρόσληψη και κατανόηση βασικών εργαλείων σκέψης επί του θέματος...

Αυτό που συμβαίνει σήμερα, είναι ότι επιχειρείται η «παγκοσμιοποίηση», κάτι σαν διεθνισμός» και «κοσμοπολιτισμός» (στόχοι που αποτελούν το νέο «απελευθερωτικό» πρόταγμα για τον άνθρωπο). Σε τούτο το σχήμα (κράτος-έθνος ή διεθνισμός-κοσμοπολιτισμός), ο πολίτης του κράτους θα γίνει πολίτης του κόσμου. Ετούτος ο τελευταίος πολίτης, δεν θά 'ναι πιά ο πολίτης μιας ομάδας, ενός κόσμου που τον συνδέει η ζωή και ο θάνατος, η ελευθερία, η χαρά και η σκέψη, ή η συνάφεια των ανθρώπων και οι ιστορικοί τους δεσμοί, αλλά θα είναι εκείνος ο άνθρωπος που θα εναρμονισθεί και θα προσπαθήσει να συνταιριάξει τον ψυχικό και διανοητικό του βηματισμό, με τους σκοπούς της αγοράς, σαν ένα υποκείμενο που έχει «εξωτερική συνεργασία» και όχι σαν ένας συνομιλητής και εταίρος.

Επομένως, είναι αναπόφευκτο, το ότι αυτός ο πολίτης θα χάσει πολλά από όσα κατάκτησε στο δρόμο της ανάπτυξης της κοινωνίας μέχρι εδώ, και θα αναγκαστεί να γίνει οικονομικός και πολιτικός «μέτοικος» της παγκοσμιοποίησης. Και τούτο είναι φυσικό, αφού η νέα εποχή βγάζει την κοινωνία έξω από την πολιτεία, και τον πολίτη τον οδηγεί σε πλήρη πολιτική αδυναμία, αφού -σε καμμιά περίπτωση ένα άτομο μόνο του- δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη δυναμική ενός κοσμοσυστήματος (δηλ. την κινητικότητα του κεφαλαίου, την κινητικότητα στην εργασία και στο εμπόριο). Εδώ, ουσιαστικά, παραμερίζεται πλήρως και ουσιαστικά το έθνος της κοινωνίας (δηλαδή η κοινωνία σαν πόλος του κόσμου) και απομένουν να κυριαρχούν τα κάθε είδους συμφέροντα.

Αποτελεί επιβίωση του διαφωτιστικού ιδεολογήματος για την «πλειοψηφία που απειλεί την ατομική ελευθερία» που σήμερα μετουσιώθηκε στο έξυπνο φοιτητικό τσιτάτο «η δικτατορία της πλειοψηφίας». (Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτό έχει ίχνος αλήθειας, αν ως πλειοψηφία εννοούσαμε την πολιτική αρμοδιότητα της κοινωνίας των πολιτών αντί για το κράτος).

Η Συλλογική ελευθερία είναι άσχετη με την πολιτική ελευθερία. Σημαίνει μάλλον την συλλογική βούληση που έχει ο κάτοχος της πολιτικής εξουσίας. Ενώ πολιτική ελευθερία είναι η αυτονομία της κοινωνίας σε πολιτικό επίπεδο, δηλαδή όταν η κοινωνία έχει στους ορισμούς της την πολιτεία.

Ελευθερία και Αυτονομία. Η ατομική ελευθερία συμβαίνει στο πρώτο μετα-φεουδαλικό στάδιο και αποτελεί την τομή μεταξύ δεσποτείας και ανθρωποκεντρισμού. Συνάμα είναι το ορόσημο για τη διεύρυνση της ελευθερίας προς την κοινωνική και πολιτική ζωή.

Η πολιτική ελευθερία είναι η κορύφωση της ελευθερίας που εμπλουτίζει τόσο την ατομική όσο και την κοινωνική ελευθερία.

Κι ενώ μπορεί κανείς να είναι ατομικά και κοινωνικά ελεύθερος, χωρίς να απολαμβάνει την πολιτική αυτονομία, δεν μπορεί, ωστόσο, να είναι ο κοινωνικός άνθρωπος, πολιτικά και όχι ατομικά ελεύθερος. Θα ήτανε σαν ένας δουλοπάροικος να έχει κοινωνική και πολιτική ελευθερία! Γίνεται; Δεν γίνεται!

Λέγεται ότι η πολιτική ελευθερία πλήττει-αν δεν καταργεί- την ατομική ελευθερία. Αυτό είναι παρανόηση. Γιατί όσο  η ελευθερία διευρύνει το πεδίο πραγμάτωσής της προς την κοινωνική και πολιτική ζωή, τόσο εδραιώνεται και πολυστεύουν και οι όψεις της ατομικής ελευθερίας.

Η ατομική ελευθερία απειλείται πραγματικά όταν τη βάση της πολιτικής κυριαρχίας την παγιδεύουν άλλα πολύπλοκα συστήματα αποφάσεων.

Για να εμπεδωθεί η πολιτική ελευθερία πρέπει η ίδια η κοινωνία να είναι εκείνη που αποφασίζει για το πώς θα διαχειρισθεί και θα ρυθμίζει την πολιτεία και το έθνος της, δηλαδή τη συλλογικότητά της.

Εξ άλλου, την προοπτική της καθολικής ελευθερίας- που τη σαρκώνει το σύστημα της δημοκρατίας- οι μοντέρνοι καιροί, την απορρίψανε ήδη από την εποχή του διαφωτισμού, αφού την εξισώσανε με τον ολοκληρωτισμό.

Κι έτσι, στο υποσυνείδητό τους οι μοντέρνοι καιροί έχουνε βάλει στόχο την κοινωνία. Το ενδεχόμενο να κατέχει η κοινωνία την κοινωνική και πολιτική ελευθερία-αντί για λίγα μόνο δικαιώματα- αυτό από μόνο του αποτελεί απειλή, όχι όμως για τις ατομικές ελευθερίες, αλλά για το ίδιο το πολιτικά κυρίαρχο κράτος, που κρατάει εξόριστους και φυλακισμένους-ιδιώτες τους πολίτες και την κοινωνία τους.

Σημ. Θα υπάρξει και άλλη συνέχεια.

Η Πλαστογραφία της ιστορίας μας. Εθνος,ταυτότητα, ελευθερία, δικαίωμα

 

3η Συνέχεια. Αναγκαστικά, γιατί είναι μακρύς ο δρόμος...

Το έθνος είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την εν ελευθερία κοινωνική συμβίωση του ανθρώπου...

Ο άνθρωπος σκέφτεται για τον εαυτό του, την ύπαρξη και τη συνύπαρξη με τον άλλο, μόνο όταν -τουλάχιστον σαν άτομο- είναι ελεύθερος. Ενώ η κοινότητα (δηλ. το άτομο μέσα σε ένα συγκεκριμένο σύνολο, καθώς και το ίδιο το συγκεκριμένο σύνολο) αποτελεί συστατικό γνώρισμα της ανθρωποκεντρικής κοινωνίας.

Ασφαλώς και οι μη ανθρωποκεντρικές κοινωνίες (δεσποτικές και φεουδαλικές) έχουν πολιτιστικές και άλλες διαφοροποιήσεις, αλλά εκεί κοινωνία είναι το πεδίο ιδιοκτησίας του δεσπότη, και «η ταυτότητα του είναι» ενός δουλοπάροικου ανάγεται στο «σε ποιον δεσπότη ανήκει».

Σύμφωνα με αυτά, λοιπόν, οι σκέψεις για το «έθνος-ως-ενα κράτος» δεν έγιναν από ένα κράτος, δηλ. από ένα κράτος από μόνο του (!). Σημαίνει ότι δημιουργήθηκε από τα κέντρα της «αναγεννώμενης» Ευρώπης. Για το σκοπό αυτό, εξ άλλου, χρησιμοποιήθηκε το έθνος ως επιχείρημα για την αμφισβήτηση της ιδιοκτησιακής σύνδεσης ενός κράτους με τον απόλυτο μονάρχη. Στη βάση αυτού του γεγονότος βρίσκεται και η -κρατική πια- επιλογή για ανθρωποκεντρική ομοιογενοποίηση της κοινωνίας, (κατά το δόγμα «ένα κράτος, ένα έθνος, μία γλώσσα, κ.λπ.).

Το έθνος σαν να λέμε, σαν συνολική συναίσθηση και οντότητα, είναι ένα πολιτισμικό γεγονός, γιατί συγκροτείται/σχηματίζεται μια συνείδηση κοινωνίας, δηλαδή μια συνείδηση κοινότητας δεσμών και ενδιαφερόντων.

Η Συνείδηση ταυτότητας, σαν πολιτισμικό γεγονός δεν σημαίνει ότι αναγνωρίζεται σε κάποιον άλλον μια διαφορετική πολιτισμική ιδαιτερότητα (αλλά σημαίνει ότι συντελείται συναίσθηση ομοιοτήτων και κοινότητας αντιλήψεων ζωής και ζητουμένων). Γιατί αν ο κόσμος, οι ομάδες, που έχουν την ίδια προσωπική και ομαδική συνείδηση, βρίσκονται στο ίδιο στάδιο της πολιτισμικής τους συνείδησης, τότε έχουν σημαντικά λιγώτερες διαφορές.

Όπως συνέβη και στην περίπτωση του ελληνικού κόσμου, έτσι και στον νεώτερο εθνοκεντρικό κόσμο, η προχωρημένη ανθρωποκεντρική ανάπτυξη των κοινωνιών θα οδηγήσει στην κατάργηση των διαφορών που πηγάζουν από τη ζωή τους κατά την ιστορική τους διαδρομή (ενδυμασία, μουσική, νοοτροπίες, ήθη και έθιμα κ.λπ.) και σιγά-σιγά θα υιοθετήσουν πρακτικές της καθημερινής ζωής και αξίες με κοινό υπόβαθρο, που θα είναι σύμφωνες με το «νεώτερο ανθρωποκεντρικό κοσμοσύστημα».

Για να το πούμε με άλλα λόγια, ταυτότητα σημαίνει ότι ο καθένας έχει ιδιαίτερη ύπαρξη, δηλαδή προσωπική (ή της ευρύτερης ομάδας του) ατομικότητα και, συνεπώς αυτονομία ύπαρξης.

Όταν η ταυτότητα αποτελεί ταυτόχρονα και ατομική συνείδηση για κοινωνική συμμετοχή και συνύπαρξη, τότε αυτή (η συλλογική-πλέον- ταυτότητα, ο κόσμος που πιστεύει αυτά τα πράγματα) επιθυμεί, θέλει και αξιώνει να αυτοκαθορισθεί. Κι έτσι, η ταυτότητα στον ανθρωποκεντρισμό είναι άρρηκτα δεμένη με την ελευθερία της.

Το πολιτισμικό γεγονός της εθνότητας, μεταμορφώνεται σε έθνος, εφόσον αποκτά συνείδηση της κοινωνίας του, και η ταυτότητα είναι κίνητρο για ελευθερία, που αποτελεί πια, επιλογή και πολιτική προτεραιότητα.

Τί είδους ελευθερία όμως αναζητά και επιδιώκει η εθνότητα;

Στους μοντέρνους καιρούς που ζούμε η ατομική ελευθερία συνδέεται με την εθνική ελευθερία. Ελευθερία έναντι του άλλου που ανήκει σε άλλη εθνικότητα. Γιατί δεν είναι νοητό για τον μοντέρνο άνθρωπο να καθορίζει την προσωπική του ζωή ή να ακυρώνει την ανεξαρτησία της χώρας του κάποιος τρίτος.

Οι πολίτες εκεί που συνεργάζονται και συμβάλλονται με άλλα κοινωνικά συστήματα (όπως για παράδειγμα οικονομικά, ή με το συνολικό πολιτειακό σύστημα),   δεν αυτοκαθορίζονται. Ο αυτοκαθορισμός και η αυτονομία δεν έχει λόγο στην πολιτική, γιατί η κοινωνία είναι πια το κράτος, και αυτό αποφασίζει για την κοινωνική πορεία και τα πεπρωμένα του κόσμου του. Συνεπώς, στην κοινωνική, πολιτική και οικονομική ζωή, ο μοντέρνος άνθρωπος δεν αγωνίζεται για ελευθερία, ούτε αυτό αποτελεί κοινωνική απαίτηση και προτεραιότητα. (Μπορεί να διαδηλώνουμε και να απεργούμε, αλλά αυτό το κάνουμε όχι για να καταργήσουμε το κράτος, παρά μόνο για να πιέσουμε τους πολιτικούς που διαχειρίζονται και κατέχουν τις πολιτικές εξουσίες).

Μπορεί οι επιστήμονες αυτό να το πούν δικαίωμα του πολίτη (κι όχι αυτονομία), αλλά ξεχνάμε ότι έχοντας ένα δικαίωμα δεν είμαστε αυτόνομοι. Απλώς, η ελευθερία μας, φτάνει μέχρι εκεί που φτάνει το δικαίωμά μας. Εξ άλλου, δικαιώματα υπάρχουν εκεί που δεν υπάρχει ελευθερία, και το δικαίωμα χάνεται (δηλ. δεν έχει λόγο ύπαρξης), εκεί όπου όλα είναι ανοιχτά και απεριόριστα. Έχει λόγο ύπαρξης κανένα δικαίωμα εκεί;

Από την άλλη μεριά, οι μοντέρνοι καιροί (δηλαδή όσοι μας λένε ότι θα τα κάνουν τα πράγματα αυτοί καλύτερα για εμάς)  θέλουν το δικαίωμα ανώτερο από την ελευθερία. Σαν να λέμε καλύτερα να αποφασίζει ο άρχοντας από το να αποφασίζουν οι πολίτες. (Δηλαδή, καλύτερα να διαδηλώνουμε από το να κυβερνάμε!). Μα τότε, αφού το δικαίωμα είναι σπουδαιότερο από την ελευθερία, γιατί δε ζητάμε να εφαρμοστεί κάτι τέτοιο και στην προσωπική μας ζωή; Ας το αφήσουμε το θέμα, καλύτερα, γιατί υπάρχει ήδη το μοντέρνο δόγμα για την «ανωτερότητα της ελευθερίας των νεοτέρων έναντι της ελευθερίας των αρχαίων», λέει ο ειδικός.

Συμπερασματικά, η  άποψη ότι το έθνος είναι επινόηση του κράτους ομολογεί ότι απο-φεουδαλήθηκε το άτομο, αλλά όχι και το πολιτικό σύστημα, το οποίο, μάλιστα, εξακολουθεί να αποτελεί ιδιοκτησία κάποιου, με τον οποίο καλείται η κοινωνία να συνάψει σχέσεις και να συναινέσει. Δηλαδή, να συναινέσει ότι το σύστημα θα είναι ο παντοτινός φεουδάρχης. Κι όχι μόνο τούτο, αλλά, και χωρίς -η συναινούσα κοινωνία- να προστατεύει την ελευθερία, στο αντικείμενο που συμφωνείται να δοθεί αυτή η συναίνεση.

Σημ. 1:  Θα έχουμε και άλλη συνέχεια

Σύνταγμα: Συντάσσομαι ή Αποτάσσομαι;

 

Στην καθημερινή μας ζωή και πρακτική, κυρίως όμως την πολιτική πραγματικότητα, ακούμε συχνότατα πολλούς να επικαλούνται το Σύνταγμα για την καλή λειτουργία της πολιτείας και των δομών της, ή μιλάμε για την παραβίαση του Συντάγματος κλπ.

Πόσοι όμως από τους καθημερινούς ανθρώπους της δουλειάς και της βιοπάλης μπορούν να κατανοήσουν το νόημα αυτού του όρου και να το μεταδώσουν στους γύρω τους; στα παιδιά τους και στους συνεργάτες τους; Και τί θα πεί Σύνταγμα;

Σε ένα σπίτι, ένα νοικοκυριό και μια επιχείρηση υπάρχει μια πρακτική, μια συνήθεια, ορισμένοι κανόνες για τη λειτουργία, και ορισμένες αρχές που δεν πρέπει να παραβιάζονται, ώστε να είναι οριοθετημένα τα πράγματα (οι εξουσίες, τα δικαιώματα, οι υποχρεώσεις, οι δουλειές, τα αποτελέσματα, οι στόχοι), για να πηγαίνουν οι μονάδες αυτές όπως πρέπει. Έτσι συμβαίνει και   σε μια πολιτεία, κι  όλα αυτά τα προβλέπει και τα καθορίζει το Σύνταγμά της. Αυτό που το λέμε και Θεμελιώδη Νόμο, ή Καταστατικό Χάρτη. Γιατί, για κάθε χώρα αυτός ο ιδιαίτερος νόμος, έχει δύναμη μεγάλη, και όλα τα ζητήματα γύρω από αυτόν στρέφονται. Ισχύει πάνω από κάθε άλλον νόμο. Κανένας άλλος νόμος δεν μπορεί να λέει κάτι αντίθετο από ό,τι λέει το Σύνταγμα. Ούτε τα Δικαστήρια θα τον εφαρμόσουν αν είναι αντίθετος προς το Σύνταγμα. Δεν καταργείται από κανέναν απλό νόμο. Έχει τόσες πολλές εγγυήσεις για το ακατάλυτό του, που μονάχα η Βουλή -όλος ο λαός- μπορεί να αποφασίσει να τον καταργήσει, και μάλιστα  με Βουλή που θα εκλέξει γι' αυτό το σκοπό και μόνο.

Βασικό προαπαιτούμενο για να γραφτεί ένα τέτοιο κείμενο είναι να διαθέτει ικανούς νομικούς   και πολιτικούς Επιστήμονες   η συγκεκριμένη Πολιτεία για να αποτυπώσουν με καθαρότητα, σαφήνεια, και όση χρειάζεται λεπτομέρεια ό,τι   όνειρα έχει για τους πολίτες της, τους αναπτυξιακούς στόχους για το μέλλον, τους ειρηνικούς στόχους για τις σχέσεις της με τις άλλες χώρες (προστασία, συνεργασία, σεβασμό).

Ο Αριστοτέλης είπε ότι το πολίτευμα “Είναι τάξις ταις πόλεσιν η περί τας αρχάς τίνα τρόπον νενέμηνται και τί το κύριον της Πολιτείας. (Αριστοτέλους Πολιτικά ΔΊ παρ. 5), δηλαδή είναι μια ταξινόμηση των εξουσιών του κράτους σχετικά αφ' ενός με το (ζήτημα) ποιές είναι οι εξουσίες και πώς αυτές ασκούνται, και αφ' ετέρου, ποιός είναι ο κυρίαρχος.

Στο Σύνταγμα καταγράφονται και προστατεύονται, ανάμεσα σε πολλά πράγματα, και όλες οι ατομικές ελευθερίες των πολιτών. Πολλές γνώμες διατυπώθηκαν για τις ατομικές ελευθερίες. Κάποιοι είπαν πως δεν είναι αντικείμενο του νόμου, γιατί υπάρχουν μαζί με τον άνθρωπο, με τη γέννησή του, σαν πλάσμα του κόσμου. Κι είναι καταγραμμένες για να το ξέρει ο νομοθέτης πως πρέπει να τις φροντίζει και να  προστατεύει από τους επιβουλόμενους τις ελευθερίες αυτές, καθώς και το φορέα τους, το συγκεκριμένο πρόσωπο. Άλλοι είπαν, πως αφού είναι γραμμένες, γι' αυτό υπάρχουν. Αλλά η διαφορά αυτή στις γνώμες  έχει σημασία, μονάχα άμα θέλουμε να τις παραβιάσουμε.

Άλλος είπε ότι η ελευθερία του ανθρώπου να ζεί, να υπάρχει, να σκέφτεται, να δημιουργεί και να μιλάει είναι που κάνει τον κόσμο να προοδεύει. Γιατί όπου αυτό καταργείται, οι άνθρωποι γίνονται σα  φυλακισμένα κοπάδια. Και τούτη η χώρα, η δική μας, που γέννησε την ελευθερία και τη σκέψη, έχει αποστολή από τη ζωή, τη δική της και τη δική μας, να τις διαφυλάξει για χάρη όλου του κόσμου. Για χάρη του ανθρώπου.

Ένας μεγάλος Δάσκαλος είπε κάποτε: «πως αν η ελευθερία καταδιωκόταν σ' όλον τον κόσμο, τότε θα διαφυλασσόταν στην Ευρώπη. Μ' αν κι από την Ευρώπη τη διώχνανε, τότε η ελευθερία θά 'βρισκε το φυσικό της καταφύγιο στην Ελλάδα, την ωραία μας πατρίδα. Πως κι αν -ακόμη κι εδώ- την κυνηγούσαν, η έδρα του Συνταγματικού Δικαίου του σεπτού Πανεπιστημίου θα ήταν γι' αυτήν άξιο καταφύγιο και μυσταγωγοί για την αξία της θα ήσαν οι πνευματικοί λειτουργοί του. Αν όμως ο ανηλεής διωγμός εναντίον της, την εύρισκε ακόμη και μέσα στο Πανεπιστήμιο, εκείνος τουλάχιστον ο Δάσκαλος, θα την έπαιρνε και θα την έκρυβε στον κόρφο του, κάτω από την ακαδημαϊκή τήβεννό του, και μαυροφορεμένος θα κατέβαινε από το βάθρο του σαν νυχτερίδα κρύβοντάς την απ' όλους,  μέχρι να γίνει πάλι ξαστεριά, για να παραδώσει την κυνηγημένη ελευθερία στην Πατρίδα».

Αυτά και άλλα παρόμοια, έμαθα σπουδάζοντας και  διαμόρφωσαν τη σκέψη μου  ως πολίτη. Σήμερα όμως, πολλά από όσα γνώριζα ως δεδομένα και επεδίωκα ως λογικές συνέπειες των δεδομένων εκείνων, μοιάζουν μακρινά.

Σήμερα φύγαμε από το Σύνταγμα και από το νόμο, και είμαστε στο νομικισμό. Στη βιασύνη μας να δράσουμε, να αποκτήσουμε, να αποδεσμευθούμε από περιορισμούς και υποχρεώσεις, φτιασιδώσαμε τις λέξεις και το περιεχόμενό τους, έτσι που πάντα να μας δικαιώνουν. Και ποτέ να μας υποχρεώνουν.

Έτσι, σιγά-σιγά προσποιηθήκαμε ότι νομοθετούμε, ενώ στην πραγματικότητα καταστρώσαμε τα πλάνα που θα δικαιώσουν τις υστερόβουλες επιδιώξεις μας. Λίγο ως πολύ, εισχώρησε και επικράτησε στη νομική πρακτική η απομίμηση ενεργειών χωρίς το αληθές τους νόημα. Δηλαδή πιθηκίσαμε την θέσπιση δικαίου. Κι αντί για μέτρα και ρυθμίσεις προς εξυπηρέτηση των πολιτών, παίρνουμε μέτρα που καλοπιάνουμε τους πολίτες, ενώ στην ουσία, τους κοροϊδεύουμε.

Τί κρίμα! Άλλοτε υπαγορεύαμε στα ατυχή ανθρωποειδή τί να κάνουν για χάρη μας, και αυτά μ' ένα τίποτα συμμορφώνονταν. Σήμερα, οι  επιτήδειοι με κούφιες υποσχέσεις σε ανθρώπους που βρίσκονται στην απόλυτη ένδεια, κλέβουν τη συναίνεση για να ωφεληθούν, στενά, οι ίδιοι και οι φίλοι τους. Δεν είναι όμως ανθρωποειδή οι ενδεείς. Οι Επιτήδειοι ψεύδονται και εξαπατούν.

Σήμερα ο ελεύθερος άνθρωπος έγινε ασύδοτος. Κι η  ελευθερία του στο λόγο, δεν τον ελευθέρωσε  από την πανουργία. Οι πολιτικοί πλουτίζουν από την συμμετοχή τους στην πολιτική ζωή του τόπου. Η αρετή, η γνώση και η ελευθερία διώκονται στην πατρίδα τους. Κι όλα, τελικά,  έγιναν για την επικράτηση του ισχυρότερου, και τον εξανδραποδισμό του αδύναμου και του αφελούς.

Μήπως πρέπει να αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε τί μας γίνεται;