Η φοιτητική ζωή. Ένας παρεξηγημένος μύθος

 

Πώς περάσαν τα χρόνια! Διανύοντας μια ευάριθμη δεκαετία ζωής, ανατρέχω στα χρόνια που έζησα, που με «μόρφωσαν», που έπαθα κι έμαθα, που δοκιμάστηκα. Ακόμη αναρωτιέμαι για τα αδιέξοδά μου, και θ' αναρωτιέμαι για τις αβελτηρίες μου.

Θυμάμαι, πως φεύγοντας από την πατρίδα μου για να σπουδάσω σ' έναν τόπο «μακρινό» από αυτήν, ωστόσο οικείο, γιατί είχα επανειλημμένως, πιο πριν, επισκεφτεί την πόλη της νέας εστίας μου, βρέθηκα αντιμέτωπη με το νέο στάδιο της ζωής μου, όπως τόσοι και τόσοι νέοι. Τώρα πια, θα ήμουν μονάχη, χωρίς την εποπτεία, την προστασία και τις αντιδράσεις ή τις συμβουλές των δικών μου.

Όνειρο του μέσου νέου, είναι να φύγει από το σπίτι των γονιών του και να ζήσει «την ζωή του». Να ζήσει την «φοιτητική ζωή». Μ' ετούτο τον όρο, θα πρέπει, ασφαλώς, να εννοούμε μια φάση της ζωής, όπου ο νέος άνθρωπος θα πρέπει να πειραματιστεί και να μάθει από την διαχείριση του χρόνου του, των χρημάτων του, των συναναστροφών του, κι από την διαδικασία απόκτησης γνώσεων για την επαγγελματική του προοπτική. Κι ακόμη, να μάθει από την ενημέρωσή του για την πολιτική και οικονομική ζωή στον κόσμο ολόκληρο, από τις νέες προσωπικές σχέσεις που θα δημιουργήσει, από τους δεσμούς, τις προσωπικές και συναισθηματικές ή οικονομικές εξαρτήσεις του. Με μια φράση, θα πρέπει να μάθει από την διαχείριση της ελευθερίας του, των παθών, των λαθών και των λοιπών επιλογών του.

Αφορμή για τούτο το σημείωμα, μου δίνει η κουβέντα με τις μικρανεψιές μου, κι η ανησυχία, η έγνοια, των γονιών τους. Στα 18 του χρόνια, ένας νέος της εποχής μας, είναι αρκετά ενήμερος για πολλά πράγματα, αρκετά «περπατημένος» σχετικά με τις προσφορές του καταναλωτικού κόσμου, κι οι οικογένειες σήμερα, είναι αρκετά προβληματισμένες για το «αν -το καμάρι τους- θα μπορέσει να σταθμίσει τα υπέρ και τα κατά των επιλογών του». Όποια εμπιστοσύνη και νά 'χουν, δεν μπορεί να κατασιγάσει τις αγωνίες τους, που, συνήθως, είναι ανάλογες με την επαναστατικότητα του βλαστού τους, χωρίς να λογαριάζουμε τις αρρωστημένες περιπτώσεις.

Πράγματι, η φοιτητική ζωή, μακριά από τους οικείους, σου δίνει αυτή την ευκαιρία. Αλλά, δεν είναι η φοιτητική ζωή, που θα σε ωριμάσει και θα σε «εφοδιάσει». Είναι ο τρόπος που θα την ζήσεις και θα την διαχειριστείς.

Εξάλλου, δεν απολαμβάνουν όλοι οι φοιτητές, μια αντίστοιχη περίοδο της ζωής τους, μακριά από τους δικούς τους. Είτε γιατί πολλοί σπουδάζουν στον τόπο της οικογενειακής τους εστίας, είτε γιατί κάποιοι έχουν την δυνατότητα να μεταφερθούν οι οικείοι τους κοντά τους, είτε ακόμη, επειδή κάποιοι συνομήλικοί τους δεν θα «σπουδάσουν»! Ασφαλώς και δεν νοείται να θεωρούμε ότι οι νέοι αυτοί δεν «θα ζήσουν την ζωή τους»!

Ύστερα από τα παραπάνω, είναι προφανές ότι η φοιτητική ζωή, είναι η περίοδος της προσωπικής ανάληψης των ιδίων εκάστου πειραματισμών, αποφάσεων, δοκιμασιών, αποτυχιών κι επιτυχιών, στον στίβο που ό ίδιος επιλέγει να δοκιμασθεί. Είναι δηλαδή η περίοδος ανάληψης των ιδίων ευθυνών! Πώς έγινε, και χωρίς να το καταλάβουμε, κατεβήκαμε στον στίβο;

Αλήθεια, ξεκινάμε το ταξίδι της ζωής μας ονειροπόλοι, οραματιστές, ρομαντικοί και ξεκούραστοι, περίεργοι κι επαναστάτες ή διώκτες του κακού και ερευνητές του αγνώστου, αγωνιστές της δικαιοσύνης και των ίσων ευκαιριών για όλους, και καταλήγουμε, καμμιά φορά, βολεμένοι εγωϊστές, θεσιθήρες, ανεκτικοί στην μονομέρεια και δορυφόροι των ισχυρών.

Αν κοιτάξουμε γύρω μας, θα δούμε πολλούς από αυτούς τους «επαναστάτες», με -ή χωρίς- τις γραβάτες τους, να κάθονται σαστισμένοι κι άπραγοι σε μια πολιτική καρέκλα -όχι πάντα κάτω από την ίδια πολιτική σημαία- αμέτρητα χρόνια «δημιουργικής» απραξίας! Χρόνια, που φέρανε την κοινωνική δυστυχία στον τόπο. Πολλοί από αυτούς, δαπανήσανε αμέτρητες ώρες φοιτητικών μαθημάτων και γνώσης, που χαθήκανε σε συνελεύσεις πολιτικού και κοινωνικού διαλογισμού μέχρι που (να βαρεθούνε οι -τυχόν πραγματικά- προβληματισμένοι και να φύγουν, ώστε να μείνουνε αυτοί οι «αγωνιστές» μονάχοι και) να αποφασίσουνε κατά πώς θα περνούσε η γραμμή τους.

Κι άλλοτε, βρεθήκαμε μοναχικοί και πρωτοπόροι σε μια μονομανία, αναλώνοντας πολύτιμα εξάμηνα σε οικογενειακώς υποστηριζόμενη -και καφενόβια- φοίτηση και σίτιση, με προνόμια σε κομματικές εκδρομές, αδιάφοροι για τα αιτήματα του διπλανού μας και ασυγκίνητοι από την ανησυχία όσων μας αγαπούν, σαν μας βλέπουν να αστοχούμε. Και συμβαίνει να πλανιόμαστε, χαμένοι σε δαιδαλώδεις προφάσεις αργίας κι αναβλητικότητας, ή αλυσιτελώς φοιτούντες για χρόνια σε μια μάταιη αναζήτηση της βελτίωσης του κόσμου, απλά και μόνο γιατί αυτό επιτάσσει η «πολιτική μας ευθύνη».

Μα ένα πράγμα καλό είναι να έχουμε κατά νού, καθώς ξεκινάμε τις σπουδές μας: Ότι οφείλουμε να προσπαθήσουμε, στην φάση αυτή, να ολοκληρωθούμε σαν άνθρωποι, μέσα από την γνώση, την φιλομάθεια, την καλώς εννοουμένη περιέργεια και την καλλιέργειά μας. Τους πειραματισμούς, τα αισθήματα, τα πάθη και τα λάθη μας. Φιλτράροντας κι ελέγχοντας, τίποτε να μην πάει χαμένο.

Αν η προηγούμενη ζωή μας ήταν ατυχής, είτε γιατί οι γονείς μας υπήρξαν απαίδευτοι και στενόμυαλοι, είτε γιατί ήταν φτωχοί και αταξίδευτοι, είναι η ευκαιρία μας να «ταξιδέψουμε» εμείς, στον κόσμο, με την μόρφωση και την καλλιέργειά μας. Να διαλέξουμε από το οικογενειακό και το ιστορικό, το εθνικό και το τοπικό παρελθόν μας, τα καλύτερα στοιχεία του και με την ματιά μας να τα αναδείξουμε, και μετά, να προσπαθήσουμε να διατυπώσουμε την δική μας πρόταση ζωής και αλλαγής. Και τούτο, χωρίς να γκρεμίζουμε τίποτε, αν προηγουμένως δεν έχουμε να κάνουμε μια αξιόλογη πρόταση. Οι μικρές καθημερινές και διαδικαστικές πρακτικές, δεν έχουνε σημασία, γιατί αυτές τις ζεί και τις διεκπεραιώνει ο καθένας όπως μπορεί. Σημασία έχουνε οι προσανατολισμοί, οι κατευθύνσεις, τα οράματα, τα ζητούμενα, εκείνα στα οποία καταναλώνουμε την ζωή και τον κόπο μας, εκείνα που αποζητάμε στα όνειρά μας, κι εκείνα για τα οποία θα δίναμε τον καλύτερο εαυτό μας.

Μπορεί να μην συμφωνούμε όλοι στα ίδια ακριβώς, αλλά θα πρέπει τα περισσότερα από εκείνα για τα οποία αγωνιζόμαστε μαζί με πολλούς άλλους, να μας ενώνουν και να υπερβαίνουν το «τώρα» και τα συγκεκριμένα πρόσωπα. Γιατί μόνο αυτά, οι αγώνες μας και οι προσπάθειές μας, θα τα κάνουν να επιβιώσουν επωφελώς για όλους. Τα άλλα, θα χαθούνε στο δρόμο, στο πέρασμά μας και στη δύση μας. Μονάχα οι καταστροφές δεν χάνονται. Αυτές θα τις «πληρώσουμε» όλοι. Όσοι τις προξενήσαμε, για την ευθύνη μας, κι όσοι τις επιτρέψαμε, για την ολιγωρία μας.

Οι χαρακτήρες μας, στην φάση αυτήν, είναι ήδη δομημένοι, απομένει να αναδυθούν από μέσα μας, οι «τεχνίτες»: Οι καλλιτέχνες του λόγου, της σκέψης, της πράξης, της δράσης. Της δημιουργίας. Στον δρόμο γι' αυτό, ακόμη κι αν «χάσουμε» την ώρα μας για κάτι, αν αφιερώσουμε δηλαδή τον χρόνο μας σε κάτι που επιλέξαμε, τυχαία ή παρορμητικά, αυτό, θα αποτελεί στο εξής, μια ανάμνηση για το ερέθισμα μάθησης και την ευκαιρία γνώσης ή για την εμπειρία που αποκτήσαμε από αυτό. Το κακό θα είναι, να χάσουμε την ώρα μας για να υπηρετήσουμε συνειδητά ή παρασυρμένοι, αλλότριους σκοπούς. Και τόσο το χειρότερο αν αυτοί οι σκοποί, μας είναι άγνωστοι ή είναι από την φύση τους κακοί και ολέθριοι.

Έτσι λοιπόν, η φοιτητική ζωή, είναι μια περίοδος ετοιμασίας για το μέλλον μας, κι όχι μια περίοδος για να «χάσουμε» την ώρα μας.

Η διασκέδαση, δηλαδή ο διασκορπισμός του νου, είναι ένα σπορ για τους εσκοτισμένους και για τους απελπισμένους.

Η ψυχαγωγία, όπως λέει και η ίδια η λέξη, είναι η περαιτέρω καλλιέργεια του ανθρώπου, που έχει την βούληση, την ανάγκη και την φιλοδοξία να γίνει καλύτερος, αποδοτικότερος, ικανός, και με ανανεωμένες τις δυνάμεις του να συνεχίσει την πορεία για την πρόοδο. Την δική του, κυρίως, αλλά και όσων γύρω του, μπορεί να επηρεάσει και να βοηθήσει.

Ευάγγελος Κλωνής: Ένας Αμερικάνος που ήταν Κεφαλονίτης!

 

Διαβάζω εδώ για τον Ευάγγελο Κλωνή, και αντιγράφω: Για έναν Αμερικανό στρατιώτη, που ήταν Κεφαλονίτης, κι έγινε στις ΗΠΑ,  στα χρόνια του δεύτερου μεγάλου πολέμου, σύμβολο ανδρείας και γενναιότητας.

Στις 8 Ιουλίου του 1944, ο φωτορεπόρτερ Γιουτζίν Σμιθ απαθανάτιζε με την φωτογραφική του μηχανή έναν αμερικανό στρατιώτη, που έκανε διάλειμμα από τη μάχη για να πιει νερό. Λίγη ώρα αργότερα ο πεζοναύτης γυρνά και κοιτάζει τον φωτογράφο, ενώ έχει στα χείλη του ένα αναμμένο τσιγάρο.

Και όλα αυτά την στιγμή που οι ριπές των πυροβόλων καθηλώνουν τους στρατιώτες. Οι φωτογραφίες που τραβήχτηκαν στο Σαϊπάν, κατά την διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, δημοσιεύθηκαν στο «LIFE», στο πιο διάσημο περιοδικό της εποχής.

Ο αμερικανός στρατιώτης, στις φωτογραφίες γίνεται σύμβολο της εποχής, συμβολίζοντας την ανδρεία και την γενναιότητα την ώρα της μάχης. Μόνο που όπως αποδείχθηκε αργότερα, ο στρατιώτης δεν ήταν Αμερικανός αλλά... Έλληνας. Πρόκειται για τον Ευάγγελο Κλωνή, από την Κεφαλονιά και η αποκάλυψη έγινε από τον γιο του το 1991, όταν τυχαία είδε το περιοδικό. Κρατώντας το στα χέρια έτρεξε στην μητέρα του, η οποία αναγνώρισε στην φωτογραφία τον σύζυγο της.

Τα δύσκολα παιδικά χρόνια

Ο Ευάγγελος Κλώνης γεννήθηκε στην Κεφαλονιά στις 28 Οκτωβρίου του 1916. Η οικογένεια του ήταν πολύ φτωχή και έτσι αναγκάστηκε από μικρός, να παρατήσει το σχολείο και να εργαστεί, για να μπορέσει συντηρήσει τα οκτώ αδέρφια του. Στην ηλικία των 14 χρόνων μετακομίζει στην Αθήνα, όταν ένας Κεφαλονίτης του βρίσκει δουλειά στην πρωτεύουσα.
Θα εργασθεί ως εισπράκτορας σε λεωφορείο, όπου αφεντικό του ήταν ο Γεράσιμος Αρσένης, παππούς του γνωστού πολιτικού. Έπειτα από δύο χρόνια στην πρωτεύουσα, βρίσκεται μια μέρα με το λεωφορείο στον Πειραιά, όπου παρατηρεί τους ναύτες που φεύγουν. Χρειάσθηκαν μόλις λίγα λεπτά για να πάρει την απόφαση να φύγει για την Αμερική.

Το ταξίδι στην Αμερική

Μπήκε κρυφά σε ένα πλοίο που έφυγε για την Αμερική, ενώ για να περάσει τον τελωνειακό έλεγχο προσποιήθηκε τον κωφάλαλο καθώς δεν μιλούσε λέξη αγγλικά. Εκεί θα κάνει διάφορες δουλειές για να επιβιώσει, κυρίως βοηθώντας του έλληνες της ομογένειας. Θα καταλήξει όμως στο Σάντα Φε, καθώς το ζεστό κλίμα της περιοχής του θυμίζει την Ελλάδα. Οι συνθήκες τον βοήθησαν ώστε να γίνει σύντομα στέλεχος σε ένα εστιατόριο, το μεγάλο πρόβλημα όμως για εκείνον παρέμενε, καθώς δεν είχε αποκτήσει ακόμη την αμερικάνικη υπηκοότητα.

Το 1941, όταν η Αμερική παίρνει μέρος στον πόλεμο, ανακοινώνεται ότι όποιος παράνομος μετανάστης στρατολογούνταν θα έπαιρνε και την αμερικάνικη υπηκοότητα. Ο Εύαγγελος Κλωνής βρήκε την ευκαιρία που έψαχνε και κατατάσσεται στον στρατό ξηράς. Η τραγική είδηση, ότι οι Γερμανοί σκότωσαν ολόκληρη την οικογένεια του στην Κεφαλονιά, φθάνει λίγο πριν ολοκληρώσει την εκπαίδευση του. Μια πληροφορία που θα τον κάνει να αποκτήσει μένος ώστε να θέλει να πάρει εκδίκηση.

Ο Κλωνής δεν μιλούσε ποτέ για τα χρόνια του στο στρατό και το μόνο που γνώριζε η οικογένεια του για εκείνη την εποχή ήταν ότι απολύθηκε το 1945, με πολλά μετάλλια αφού είχε πολεμήσει στην Αφρική και στην Ευρώπη. Σικελία, Αγγλία, Αυστρία, Πολωνία, Γερμανία και Νορμανδία. Η αποκάλυψη της φωτογραφίας όμως έφερε στο φως άγνωστες πτυχές από την στρατιωτική του δράση. Όπως πιστεύει η οικογένεια του, ο λόγος που δεν μιλούσε, ήταν γιατί είχε πάρει μέρος σε πολλές μυστικές αποστολές, συνολικά απαριθμούνται δεκατρείς. 

Ιδιαίτερη αξία έχει η ιστορία που αποκάλυψε ο γιος του Κλωνή, στον δημοσιογράφο Θεόδωρο Γεωργακόπουλο, που αφορά στον διάλογο που είχε με τον στρατηγό Άιζενχάουερ.

«Εγώ δεν είμαι Αμερικάνος, έρχομαι από την Ελλάδα»
Το 1944, δύο ημέρες πριν από την απόβαση στη Νορμανδία, ο Κλωνής ήταν στο Σαουθάμπτον, εκεί όπου βρέθηκε μπροστά στον Στρατηγό Άιζενχάουερ. Με θάρρος και τόλμη έσπευσε να δώσει τα διαπιστευτήρια του, λέγοντας: «Εγώ δεν είμαι Αμερικάνος, έρχομαι από την Ελλάδα. Οι Γερμανοί σκότωσαν όλη μου την οικογένεια. Θα πάω στη μάχη, και δεν με νοιάζει αν πεθάνω».
«Είσαι Αμερικάνος γιατί φοράς τη στολή μας», ήταν η απάντηση του  Άιζενχάουερ. «Θα πολεμήσεις για την καινούρια σου πατρίδα, αλλά μετά θα γυρίσεις, για να γευτείς τους καρπούς της νίκης».

Ο γιος του Κλωνή αναφέρθηκε σε ένα ακόμη περιστατικό από τον πόλεμο. Το 1945 βρέθηκε στο Βερολίνο επικεφαλής της ομάδας τεθωρακισμένων. Οι στρατιώτες του Κλωνή, υπό την απειλή των γερμανικών δυνάμεων που τους ακολουθούσαν έπρεπε να διασχίσουν έναν ορμητικό χείμαρρο επτά μέτρων για να σωθούν. Στο σημείο όμως είχε γίνει μάχη και το μέρος είχε γεμίσει πτώματα. Με δική του εντολή τα πτώματα στοιβάχτηκαν στον χείμαρρο και έτσι ουσιαστικά αποτέλεσαν την γέφυρα για να περάσουν τα τεθωρακισμένα από πάνω. Για την πράξη του αυτή πέρασε στρατοδικείο.

Όταν απολύθηκε ο Κλωνής επέστρεψε στη Σάντα Φε, όπου και έλαβε γράμμα ότι η οικογένεια του τελικά ήταν ζωντανή και ότι η πληροφορία που είχε λάβει ότι είχαν σκοτωθεί, ήταν λάθος. Επέστρεψε στην Ελλάδα για να τους δει, όπου και παντρεύτηκε. Γύρισε πίσω όμως στην Αμερική όπου άνοιξε δικό του εστιατόριο το οποίο και ονόμασε «Evangelo’s», ενώ απέκτησε και τρία παιδιά.

Το περίφημο γραμματόσημο με την φωτογραφία του

 

Η φωτογραφία του Γιουτζίν Σμίθ με τον Ευάγγελο Κλωνή ως στρατιώτη να πίνει νερό έγινε γραμματόσημο, σε μια πράξη απόδοσης τιμής για τις θυσίες και τη γενναιότητα των Αμερικανών στρατιωτών. Στο περίφημο γραμματόσημο αναγράφεται μόνο το όνομα του φωτογράφου καθώς η αληθινή ταυτότητα του εικονιζόμενου άνδρα αποκαλύφθηκε χρόνια αργότερα. Ο Ευάγγελος Κλωνής πέθανε στις 18 Φεβρουαρίου του 1989 χωρίς να δει ποτέ τις φωτογραφίες που του τράβηξε ο Γιουτζίν Σμιθ.

Η Μάνα δεν απουσιάζει ποτέ...

 

Μάνα μου, περνάει ο καιρός, και κάθε μέρα μακραίνεις από μένα. Είναι οι σκοτούρες της ζωής που δεν μ' αφήνουνε να ρθώ κοντά σου, να σου μιλήσω, να σου τραγουδήσω, να «αθανατίσω» τις δωρεές σου σε μένα και να σε ευχαριστήσω για όλα όσα προσέφερες στην ζωή και την ψυχή μου.

Μα είναι κάτι ώρες, μάνα μου, που σε νοιώθω κοντά μου, να μου κρατάς το χέρι, να με «ορμηνεύεις» όπως έλεγες, σαν να είμαι ξανά το μικρό σου το παιδί. Πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς! Πάντα θα είσαι η μάνα μου, όπου και νά 'σαι, κι εγώ πάντα θα είμαι το παιδάκι σου, όσο μεγάλη και νά 'μαι!

Είναι κάτι ώρες, που νοιώθω την αγκαλιά σου ζεστή, λιμάνι και καταφύγιο. Κι είναι κάτι ώρες που νοιώθω μονάχη κι έρημη, ορφανή, άπονη που σ' άφησα να φύγεις, κι άστοργη που δεν σού 'δειξα κάποιες στιγμές, πόσο μεγάλη είναι η αγάπη μου για σένα. Μα πώς να καταλάβω πόσο απέραντη είναι η αγάπη μου όσο ήσουνα κοντά μου κάθε μέρα; Πώς να καταλάβω πόσο μεγάλος θησαυρός ήσουνα, όταν κάθε μέρα εξαργύρωνα την αγάπη σου-σφραγίδα στην καρδιά μου;

Όμως, είναι τώρα καιρός να χαρώ και να τιμήσω. Να χαρώ που είχα την μεγάλη ευλογία να είσαι εσύ η Μάνα μου. Να μ' έχεις κρατήσει στην αγκαλιά σου και να μού 'χεις δώσει όλα εκείνα τα δώρα που κάνουνε τον άνθρωπο, Άνθρωπο. Η στοργή σου και η προσφορά σου με διδάξανε πως δεν μπορεί κανείς μονάχος του να χορταίνει την αγάπη. Γιατί η αγάπη είναι ταξιδιάρικο πουλί, που πηγαίνει στους πονεμένους και κελαηδάει την Χάρη του Κυρίου. Και δεν αφήνει κανέναν μονάχο, κανέναν πονεμένο, κανέναν πεινασμένο γι' ανθρωπιά. Καμμιά ψυχή παγωμένη. Μάνα μου, δεν θα μπορούσα να το ξέρω, χωρίς εσένα. Δεν θα μπορούσα να το καταλάβω χωρίς την παρουσία αλλά και την απουσία σου.

Μάνα μου, η ζωή σου με δίδαξε την ανθρωπιά, αλλά η απουσία σου μου έδωσε την σκυτάλη. Τώρα εγώ πρέπει να είμαι για σένα και για όλους τους γύρω μου ό,τι ήσουνα εσύ για όλους μας. Τώρα εγώ πρέπει να διασώσω την αγάπη που μου έδωσες, πολλαπλασιάζοντάς την. Και το ξέρω πως κι εσύ αυτό θα ήθελες από μένα. Να τιμήσω το πέρασμά σου, κι η ευχαριστία μου να απλωθεί όσο γίνεται, και να φέρω χαρά, αγάπη και πλησμονή σε όλους όσους επηρεάζει η ζωή μου.

Μαμά μου, ασπρίζουνε τα μαλλιά μου, κουράζομαι και πονώ. Μαμά, μεγάλωσα πολύ, και σε λίγο θα γίνω γιαγιά! Ω! Θεέ μου, κάνε με να είμαι μια γιαγιά σαν την μαμά μου. Κι όσο μπορώ καλύτερη, γιατί έτσι εκείνη θα με ήθελε!

Μαμά μου, θα ήθελα πάντα να καμαρώνεις για μένα, και να μην κάνω τίποτε από κείνα που θα θλίβανε την ψυχή σου. Γιατί το ξέρω, πως όλες οι μανούλες θέλουνε τα παιδιά τους να είναι καλοί άνθρωποι, μα δεν είναι στο χέρι τους! Αυτά θα γίνουνε, ή δεν θα γίνουνε, καλοί άνθρωποι, γιατί, βλέπεις, οι ψυχές μας διαφέρουν.

Μέσα στην ανατροφή που μας έδωσες, μανούλα, ήτανε οι αξίες, η ηθική, η ευθύνη και η ελευθερία. Αυτή είναι το μεγάλο αφεντικό στην ζωή μας. Η ελευθερία μας! Πόσες φορές σε άκουσα να μου λές πως είναι δική μου η απόφαση! Πόσες φορές παράκουσα! Πόσες φορές διδάχτηκα από την παρακοή μου και από την ευθύνη μου! Χάρη σ' εσένα, Μάνα.

Πόσο καλά το ήξερες, Μάνα, πως δεν αρκεί να σε υπακούω, αλλά πως ήταν πολυτιμότερο να αποφασίζω από μόνη μου για την ζωή μου. Αλήθεια, πώς το ξέρουνε οι μάνες αυτό; Μήπως, γιατί ξέρουνε, πως κάποια μέρα έρημα θα μας αφήσουνε, και πως για τούτη τη στιγμή πρέπει να έχουμε καλά ετοιμαστεί;

Αλήθεια, μαμά μου, πώς κατάλαβες ότι ήτανε η κατάλληλη ώρα για να με ρίξεις στο «λάκκο των λεόντων» και μονάχη να παλέψω με τις επιθυμίες και τις παρορμήσεις μου, τις ονειροφαντασιές και τα νεανικά μου σκιρτήματα, και να μου δώσεις την ευθύνη των πράξεών μου;

Αχ! μαμά, τώρα πιστεύω, πως σε τίποτε δεν έκανες λάθος, παρά μονάχα σε ένα: που έφυγες!

Αλλά, έφυγες, γιατί ήξερες καλά πως η ξενητεία, μας αφορά όλους, μια που όλοι περαστικοί είμαστε από τούτη τη ζωή. Και δεν στοχάστηκες την ερημία μου. Όμως και πάλι πρέπει να σε ευχαριστήσω, γιατί έτσι που μου έδειξες το δρόμο της ζωής. Εσύ τώρα, και πάλι, χαλκεύεις την δύναμη της ψυχής και της καρδιάς μου.

Μάνα μου, την παρουσία σου στην ζωή μου δεν μπορεί να την εμποδίσει κανείς και ποτέ, γιατί η καρδιά μου χτυπάει στο ρυθμό που της έδωσες. Η μνήμη μου αποβάλλει σιγά-σιγά την ομίχλη του ξαφνιάσματος που πήρα από το χωρίς γυρισμό ταξίδι σου, κι αποκαλύπτει σιγά-σιγά την δύναμη και την λαμπρότητα της αγάπης και της προσφοράς σου.

Μάνα μου, δεν υπάρχει τρόπος για να φύγεις από την καρδιά μου. Σε ευχαριστώ για τον δρόμο που κάναμε μαζί, καθώς με κράταγες από το χέρι και τώρα πια, βλέπω μπροστά μου, όσο κι αν ακόμη μου φαίνεται μακρινό, το φώς της παντοτινής σου αγάπης.

Αυτά λέμε, μαμά, με τις φίλες μου, κι είμαστε χαρούμενες που ήμασταν παιδιά σας, ελπίζοντας πως η αγάπη που πήραμε από σας, θα μας προφυλάξει και θα μας ετοιμάσει κι εμάς να γίνουμε μαμάδες σαν κι εσάς.

Ο πόλεμος του 1940 όπως τον «είδε» ο ελλληνικός κινηματογράφος

Αποχαιρετώντας τον μήνα Οκτώβρη, αντέγραφα από τον ιστότοπο elniplex έναν κατάλογο με τις ελληνικές ταινίες που γυρίστηκαν για τον πόλεμο του 1940 και τον αγώνα των Ελλήνων ενάντια στην φασιστική εισβολή και την ναζιστική βία, και για όσα έζησε η χώρα και βίωσε ο Ελληνικός λαός από αυτόν τον πόλεμο, η με αφορμή αυτόν τον πόλεμο. Ενας λαός, που δεν δίστασε να αντισταθεί και να πολεμήσει. Και να ξεστρατίσει. Με όλα τα προβλήματα που συνόδεψαν αυτόν τον αγώνα. Κι όλα τα συναισθήματα, οργής, αγανάκτησης, αίσθησης χρέους και αυτοθυσίας, και τις τραγικές δοκιμασίες που υπέστησαν οι πάντες. Και οι τολμηροί κι αποφασισμένοι, και οι δειλοί, οι συνθηκολογημένοι, οι ηττοπαθείς, οι φοβισμένοι και προσκυνημένοι. Και  αγριότητες, όλων των εμπολέμων. Πολλές αγριότητες.

Δεν περιλαμβάνεται εδώ, η ταινία «Ελένη» του Νίκου Γκατζογιάννη, που γυρίστηκε το 1985 και αφορά τις αγριότητες που διαπράχτηκαν κατά τον εμφύλιο, που ξέσπασε στον απόηχο του ηρωϊκού πολέμου κατά του φασισμού και του ναζισμού, καθώς αυτός ο καινούργιος πόλεμος που ξέσπασε, έχτισε τοίχους ανάμεσά μας. Η ταινία αντιμετώπισε πολλές περιπέτειες. Τόσες -μέχρι σήμερα- που σχεδόν ακόμη παραμένει άγνωστη κι αποσιωπημένη. Όχι ασφαλώς στο πλαίσιο της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας της τέχνης ή του σεβασμού της Ιστορίας, αλλά της κακώς εννοουμένης «ελευθερίας» της έκφρασης των συμφωνούντων ή της «ελευθερίας  στην έκφραση της απαγόρευσης κάθε αντίρρησης» επί ποινή προπηλακισμού. Πάντως, για την ταινία αυτή μπορείτε να βρείτε στοιχεία εδώ, και να την δείτε στον σύνδεσμο: www.youtube.com

Ο Απόστολος Πάππος, γράφει ένα σύντομο υπόμνημα για κάθε μια από τις ταινίες αυτές, και μας δίνει συνδέσμους για να τις βρούμε στο διαδίκτυο και να τις παρακολουθήσουμε. Είναι μια συλλογή, πολύ ενδιαφέρουσα και θέλησα, από όταν την βρήκα, να την μοιραστώ με τους φίλους μου, μέρες που είναι. Γιατί, θά 'πρεπε να ξέρουμε πώς να τις γιορτάζουμε, ώστε να τις κρατήσουμε άσβεστους φάρους που να φωτίζουνε το δρόμο, κάθε φορά που μας στήνουνε παγίδες οι ισχυροί του κόσμου. Να τις θυμόμαστε, κι όχι να τις διαγράψουμε από την μνήμη μας και να τις εξαφανίσουμε, σαν να μην υπήρξανε ποτέ, για να βάλουμε στη θέση τους τα καινούργια αιτήματα της εποχής, που είναι η εθνική αχρωματοψία και η ατομική ευδαιμονία σε βάρος των φίλων, των συμπατριωτών μας και της ίδιας της πατρίδας μας.

Ως προς τη χρονολογική γεωγραφία της παραγωγής, σημειώνει ο Απόστολος Πάππος:

• "Κάποιες αποτελούν πραγματικά αξιόλογα δείγματα πέρα μάλιστα από το ελληνικό κινηματογραφικό στερέωμα όπως ο “Ουρανός” του Τάκη Κανελλόπουλου ή το περίφημο “Μπλόκο” του 1964.
• Οι 20 από τις 25 αυτές ταινίες γυρίστηκαν “τυχαίως” την εξαετία 1967-1973 με όποιους συνειρμούς σας φέρνει αυτό στο νου.
  Καμία το 1974 (έχει μόλις συμβεί το Πολυτεχνείο και η Κύπρος είναι ενόψει). 
• Τέσσερις μόλις γυρίστηκαν προδικτατορικά, οι δύο από αυτές όλως τυχαίως είχαν πιο “κομμουνιστικό περιεχόμενο” (Μπλόκο, Γοργοπόταμος), Το Νησί των Γενναίων, 
• Μία γυρίστηκε το 1953 (η πρώτη και σπουδαία “Ξυπόλητο Τάγμα”) και 
• Μία το 1981 επειδή η Αλίκη ζήλεψε τις παλιές της δόξες (Κατάσκοπος Νέλλη).

Ας δούμε αυτές τις 25 ελληνικές ταινίες που μάζεψε η έρευνα κι η μνήμη μου, αλλά και το προσωπικό μου αρχείο. Ένα πραγματικά μεγάλο αφιέρωμα για τις πολεμικές ταινίες που αναφέρονται στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, πόλεμο που η Ελλάδα πλήρωσε κάπως βαριά…Λίγο πιο βαριά απ’ όσο δείχνουν οι περισσότερες από τις ταινίες αυτές. Γιατί αν θέλουμε να είμαστε δίκαιοι, ο πόλεμος δεν είχε συνήθως happy end και δεύτερον δεν είχε τόσο έρωτα και ρομάντζο μα περισσότερο μπαρούτι και πόνο".

[Ακόμη κι αν κάποιες από τις ταινίες αυτές, δεν τις βρίσκετε στον σύνδεσμο που παραπέμπει ο κ. Απόστολος Πάππος (γιατί δεν ισχύει πια, ή γιατί έχει αλλάξει), κρατείστε τις πληροφορίες και τα στοιχεία τους. Ίσως, μια άλλη φορά, να τις βρείτε κάπου αλλού, ή με άλλον τρόπο. Εδώ έχει γίνει πολλή δουλειά, κι όλος αυτός ο κόπος, καλό είναι να μην πάει χαμένος. Όσο για την αξιολόγηση των ταινιών από τον κ. Πάππο, γι' αυτήν μπορεί να συμφωνούμε ή να διαφωνούμε, δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι αυτή η αναδίφηση και η «αποδελτίωση των πηγών» ως έργο ερευνητή και ιστορικού είναι πολυτιμότατη. Οι πηγές είναι σημαντικές και μόνο γι' αυτή τους την ιδιότητα. Γιατί αποτελούν τεκμήρια μνήμης, και αφορμή για περαιτέρω έρευνα και μελέτη. Οι ταινίες αυτές, είναι ιστορία, είναι τέχνη, είναι μέσα διαπαιδαγώγησης και μνήμης. Η υπόμνηση του κ. Πάππου, πως πολλές από αυτές γυρίστηκαν μέσα στην χούντα, είναι σημαντική, σαν υποσημείωση, γιατί η κάθε εποχή ασχολείται με τα δικά της προβλήματα. Σήμερα μιλάμε και κάνουμε τέχνη για κάθε μορφής κρίση και προβλήματα, γι'  απάνθρωπες ατομικές προτιμήσεις ευδαιμονίας, παγκοσμιοποίηση, και αντιρατσιστικό ρατσισμό κατά πάσης μορφής αντίρρησης. Η εποχή μας μαστίζεται από κρίση στις αξίες, στα οράματα, τα προσωπικά, τα εθνικά και τα πανανθρώπινα. Από προσφυγιά, εμπορία κι εκμετάλλευση ανθρώπων, εξοντωτικούς κι εξαθλιωτικούς πολέμους, πολιτικά και σεξουαλικά εγκλήματα,  και κυριαρχία της πολιτικής δημαγωγίας και του σεξουαλισμού, αλλά και τόσα άλλα που γίνονται «αντικείμενο τέχνης» και τεχνηέντως μετατρέπουν αξιοπρέπειες και ζωές σε «αντικειμενικά τεχνήματα»].

Και τώρα παρατίθενται (σε δική μου διάταξη και τονισμό κειμένου, καθώς και μέγεθος  γραμματοσειράς) οι ταινίες που γυρίστηκαν για το έπος του 1940, όπως τις έχει κατατάξει και υπομνηματίσει ο κ. Α. Πάππος:

1. «28η Οκτωβρίου, ώρα 5.30» γυρίστηκε το 1971, σε Σκηνοθεσία: Κώστα Καραγιάννη και Σενάριο: Διονύση Τζεφρώνη. Είναι μια παραγωγή του Τζέημς Πάρις και πρωταγωνιστούν Βέρα Κρούσκα, Χρήστος Πολίτης, Λάκης Κομνηνός, Γιάννης Κατράνης, Σάντσο Φερνάντο (Sancho Fernando), Γιώτα Σοϊμοίρη κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Η κήρυξη του πολέμου βρίσκει τους κατοίκους ενός μικρού μακεδονικού χωριού, της Μικρής Λεύκας, σε γλέντι, αλλά τα παλικάρια σταματούν αμέσως το χορό και ξεκινούν για τον πόλεμο. Με την κατάρρευση του μετώπου, οι Γερμανοί μπαίνουν στο χωριό και ο διοικητής τους μετατρέπει το κρατικό εργοστάσιο ξυλείας σε εργοστάσιο κατασκευής πολεμοφοδίων. Υποχρεώνει τους κατοίκους να δουλεύουν σ’ αυτό. Μέσα σε κλίμα βίας και τρομοκρατίας, το πνεύμα της αντίστασης φουντώνει, μέχρι που έρχεται η μέρα της απελευθέρωσης και μια νέα ζωή αρχίζει. Στυλοβάτες της αντίστασης υπήρξαν ο τρελόγερος Τρύφωνας Πλατανιάς, που στην πραγματικότητα ήταν ένας συνετός και ένθερμος πατριώτης, και ο γιος του Κυριάκος που είχε χάσει τα δύο πόδια του στο αλβανικό μέτωπο. Παρακολουθείστε απόσπασμα στο youtube πατώντας εδώ

2. Όχι (1969)
Σκηνοθεσία: Ντίμης Δαδήρας, Σενάριο: Αντώνης Δαυιδ, Παραγωγή: Art Films, διάρκεια 118′. Πρωταγωνιστούν: Κώστας Πρέκας, Βέρα Κρούσκα, Χρήστος Πολίτης, Στέφανος Στρατηγός, Μαλαίνα Ανουσάκη, Δημήτρης Μπισλάνης, Χάρης Παναγιώτου, Θανάσης Παπαδόπουλος κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Με 602.264 εισιτήρια το 1969 (5η μεταξύ των 99 ταινιών της χρονιάς) και 3 βραβεία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης της ίδιας χρονιάς, το ΟΧΙ μας ξεναγεί στην ερωτική ιστορία του υπολοχαγού Δημήτρη Νικολάου (λέγε με Κώστα Πρέκα) και της ιταλίδας μνηστής του Στέλλας Σαλβατόρε (Βέρα Κρούσκα). Ο υπολοχαγός αφήνει τη μνηστή του για να πολεμήσει στην Ήπειρο στην επίθεση των Ιταλών αλλά όταν επιστρέφει, βλέπει τα πάντα αλλαγμένα. Και πιο συγκεκριμένα…ο Χρήστος Πολίτης παίζει τον Γερμανό συνταγματάρχη Χέρμαν Σβάιτσερ που επιτάσσει το σπίτι των Νικολάου και προσπαθεί να “κλέψει” τη Στέλλα από τη ζωή του. Αξιοπρεπής ταινία που δεν αποφεύγει ασφαλώς τα κλισέ του είδους. Πάντα ξεχωριστή παρουσία η Βέρα Κρούσκα.

3. Η μάχη της Κρήτης (ή στη μάχη της Κρήτης, 1970)
Σκηνοθεσία: Βασίλης Γεωργιάδης, Σενάριο: Σταμάτης Φιλιππούλης, Παραγωγός: Τζέημς Πάρις, Αρτ φιλμς. Πρωταγωνιστούν: Fernando Sancho, Γιώργος Τζώρτζης, Στέφανος Στρατηγός, Γιώτα Σοϊμοίρη, Χρήστος Πολίτης, Γιώργος Σίσκος, Γιώργος Μοσχίδης, Γιάννης Κατράνης, Άννα Μαντζουράνη, Γιάννης Κανδήλας κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: 435.165 εισιτήρια και 6η στις 76 ταινίες της χρονιάς (εγγυημένη εισπρακτική επιτυχία η ενασχόληση με τον πόλεμο του 40′), ταινία διαπραγματεύεται την προσπάθεια ενός εύελπι να οδηγήσει το απόθεμα χρυσού των Ελλήνων στην Κρήτη. Με τη βοήθεια του πατέρα του (συγκλονιστική μορφή αυτός ο Φερνάντο Σάντσο), της αδελφής του και μιας νοσοκόμας του Ερυθρού Σταυρού παραδίδουν το χρυσάφι σε ένα πλοίο. Η συνέχεια επί της μικρής οθόνης της τηλεόρασης ή του υπολογιστή σας. Παρακολουθήστε όλη την ταινία εδώ



4. Υπολοχαγός Νατάσα (1970)
Σκηνοθεσία-Σενάριο: Νίκος Φώσκολος, Μουσική: Κώστας Καπνίσης, διάρκεια: 134, Παραγωγή: Φίνος Φιλμς. Πρωταγωνιστούν: Αλίκη Βουγιουκλάκη, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Κώστας Καρράς, Σπύρος Καλογήρου, Ελένη Ζαφειρίου, Κάκια Παναγιώτου, Ανδρέας Φιλιππίδης, Θάνος Γραμμένος, Λάμπρος Κοτσίρης, Νίκος Δενδρινός, Θόδωρος Ντόβας, Μαλαίνα Ανουσάκη, Αγγέλα Καζακίδου, Αταλάντη Κλαπάκη κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Τις τελευταίες μέρες του 70′ πάντως κάνει πρεμιέρα και η διάσημη Υπολοχαγός Νατάσσα που έρχεται πρώτη στη σεζόν 1971 με 751.177 εισιτήρια. Η Αλίκη και ο Δημήτρης, αγαπημένο ντούετο των Ελλήνων ερμηνεύουν την Νατάσα Αρσένη και τον Ορέστη, αξιωματικό του ελληνικού στρατού που φεύγει για τη Μέση Ανατολή ακολουθούμενος από την Νατάσσα που εν έτει 1965 θυμάται και μας εξιστορεί…
Η πλέον εμπορική ταινία του ελληνικού κινηματογράφου με φόντο τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Έρωτας και πατρίδα με το δημοφιλέστερο ντουέτο εγχώριων σταρ, επιτυχία πλήρης στα μάτια των θεατών. Απόσπασμα της ταινίας παρακολουθήστε πατώντας εδώ

5. Κατάσκοπος Νέλλη (1981)
Σκηνοθεσία: Τάκης Βουγιουκλάκης, Σενάριο: Νίκος Φώσκολος, Μουσική: Γιώργος Κατσαρός, Στίχοι: Γιάννης Ξανθούλης, Παραγωγή: Καραγιάννης Καρατζόπουλος. Πρωταγωνιστούν: Αλίκη Βουγιουκλάκη, Φαίδων Γεωργίτσης, Ντίνος Ηλιόπουλος.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Δέκα περίπου χρόνια μετά την υπολοχαγό, η Αλίκη γίνεται και κατάσκοπος, ονόματι Νέλλη και κόβει 138.000 περίπου εισιτήρια (9η ταινία στις μόλις 45 της χρονιάς). Στο προπολεμικό Βερολίνο, η Αλίκη ως νεαρή φοιτήτρια εγκαταλείπει τις σπουδές της και γίνεται καμπαρέ τραγουδίστρια με τη γενναία συνδρομή του Εβραίου Βίλι με τον οποίο, όταν κηρύσσεται ο πόλεμος, έρχονται στην Ελλάδα και με την είσοδο των Γερμανών βγαίνουν στην Αντίσταση. Νέα ερωτικά ειδύλλια και μια από τα ίδια…Απόσπασμα της ταινίας παρακολουθήστε πατώντας εδώ.

6. Η Μεσόγειος φλέγεται (1970)
Σκηνοθεσία: Ντίμης Δαδήρας, Σενάριο: Αντώνης Δαυίδ, Σταμάτης Φιλιππούλης, Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης, Παραγωγή: Δαμασκηνός-Μιχαηλίδης, Ολύμπια Φιλμς, διάρκεια 120′. Πρωταγωνιστούν: Κώστας Πρέκας, Κώστας Καρράς, Όλγα Πολίτου, Σοφία Ρούμπου, Λυκούργος Καλλέργης, Τέλης Ζώτος, Κατερίνα Χέλμη, Άγγελος Μαυρόπουλος κ.α.
Δυο λόγια την υπόθεση: Είπαμε η συνταγή είναι αλάνθαστη. 410.000 εισιτήρια και 7η ταινία στις 99 της χρονιάς. Ένα χρόνο μετά το “Όχι”, Δαδήρας, Δαυίδ και Πρέκας συναντιούνται ξανά στη Μεσόγειο που Φλέγεται. Μαζί τους ο Κώστας Καρράς που υποδύεται ένας Γερμανό αξιωματικό (Έρικ Φον Άουερ) που πολεμά τον Έλληνα παιδικό του φίλο που είναι υποπλοίαρχος (Πρέκας). Η αδελφή του Πρέκα έχει σχέση με τον Καρρά αλλά ουσιαστικά το κάνει για να του κλέβει πολύτιμα έγγραφα που διοχετεύει στην αντίσταση. μισεί τον Γερμανό επειδή ο δεύτερος διατηρεί σχέση με την αδελφή του πρώτου. Θέλετε και κριτική; Δείτε απόσπασμα από την ταινία πατώντας εδώ.



7. Οι γενναίοι του Βορρά (1970)
Σκηνοθεσία: Κώστας Καραγιάννης, Σενάριο: Γιώργος Λαζαρίδης, Αντώνης Δαυίδ, Παραγωγή: Καραγιάννης-Καρατζόπουλος, διάρκεια 135′. Πρωταγωνιστούν: Γιάννης Βόγλης, Ξένια Καλογεροπούλου, Πέτρος Φυσσούν, Λάκης Κομνηνός, Άλκης Γιαννακάς, Θανάσης Μυλωνάς, Λαυρέντης Διανέλλος, Δήμος Σταρένιος, Ίλυα Λιβυκού, Αιμιλία Υψηλάντη, Άννα Φόνσου, Σταύρος Ξενίδης κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Η ταινία έκοψε 626.000 εισιτήρια και ήρθε 3η στις 99 ταινίες της σεζόν. Τη συναντάμε και μεταγλωττισμένη στο εξωτερικό με τον τίτλο “The Brave Bunch” με όλους τους πρωταγωνιστές να έχουν αγγλικά ψευδώνυμα (ο Βόγλης ήταν ο Τζον Μίλερ και ο Λάκης Κομνηνός ο Λάρι Ντάνιελς). Τον Απρίλιο του 1941, οι Γερμανοί παραδίδουν την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη στους Βούλγαρους που προβαίνουν σε βιαιότητες εις βάρος του Ελληνικού πληθυσμού. Ο Έλληνας αξιωματικός όμως Νίκος Δεβετζής (Γιάννης Βόγλης), με το Βασίλη Άνθιμο (Πέτρος Φυσσούν), αποφασίζουν να γυρίσουν στο χωριό τους που βρίσκεται υπό την κατοχή κομιτατζήδων με επικεφαλής τον Στεπάν Ράικο (Λάκης Κομνηνός) ξεκινώντας την αντίσταση με τα μέσα που διαθέτουν. Όχι κι άσχημα!! Παρακολουθήστε όλη την ταινία πατώντας εδώ.
 
8. Η χαραυγή της Νίκης (1971)
Σκηνοθεσία: Ντίμης Δαδήρας, Σενάριο: Γιώργος Λαζαρίδης, Μουσική: Κώστας Καπνίσης, Παραγωγή: Δαμασκηνός-Μιχαηλίδης, Διάρκεια 100 λεπτά. Πρωταγωνιστούν: Λάκης Κομνηνός, Μπέττυ Αρβανίτη, Μιράντα Κουνελάκη, Νίκος Δαδινόπουλος, Γκίκας Μπινιάρης, Ιλία Λιβυκού, Λευτέρης Βουρνάς, Γιώργος Βελέντζας, Άντα Πατρελή, Νίκος Βανδώρος κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Ελάχιστα προβεβλημένη ταινία του 1971, πάλι του Ντίμη Δαδήρα με βραβείο β΄ γυναικείου ρόλου (Μιράντα Κουνελάκη) στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 1971 και τη φωνή και τη λύρα του Νίκου Ξυλούρη να αντηχούν επιβλητικά. Οι συμμαχικές δυνάμεις της Μέσης Ανατολής αναθέτουν στο Νικήτα, το γιο ενός συνεργάτη των Γερμανών, την καταστροφή του γερμανικού στρατιωτικού αεροδρομίου της Κρήτης. Ο Νικήτας και ο Λευτέρης, αρχηγοί του ντόπιου αντάρτικου, διεκδικούν ταυτόχρονα και την ίδια γυναίκα, τη Μάρθα. Με την ανατίναξη μιας γέφυρας, οι Γερμανοί συλλαμβάνουν τον πατέρα του Λευτέρη και τη Μάρθα. Αποφασίζει να μην παραδοθεί αλλά να παλέψει μέχρι τέλους…Παρακολουθήστε όλη την ταινία πατώντας εδώ.

(κακή ποιότητα εικόνας)


9. Υποβρύχιο Παπανικολής (1971)
Σκηνοθεσία: Γιώργος Ζερβουλάκος, Σενάριο: Δημήτρης Ζαννίδης, Παραγωγή:Καραγιάννης-Καρατζόπουλος, Μουσική: Κώστας Καπνίσης, Διάρκεια: 90 λεπτά. Πρωταγωνιστούν: Κώστας Καζάκος, Γιάννης Φέρτης, Αιμιλία Υψηλάντη, Παύλος Λιάρος, Σταύρος Ξενίδης, Άννα Βαγενά, Αρτέμης Μάτσας, Νέλλη Γκίνη κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Την ίδια στιγμή με την επίθεση του ιταλικού στρατού στα ελληνοαλβανικά σύνορα, η Ελλάδα δέχεται επίθεση και από την ιταλική αεροπορία. Με τις νίκες στην στεριά, το υποβρύχιο Παπανικολής παίρνει εντολή να περιπολεί στον Πατραϊκό κόλπο. Στο στενό του Οτράντο συλλαμβάνουν το πλήρωμα ενός ιταλικού καραβιού και αποκαλύπτουν τα ναρκοπέδια της Αδριατικής θάλασσας. Παρακολουθήστε όλη την ταινία πατώντας εδώ. 



10. Οι τελευταίοι του Ρούπελ (1971)
Σκηνοθεσία: Γρηγόρης Γρηγορίου, Σενάριο: Γιάννης Μαρής, Μουσική: Γιώργος Πάρις, Παραγωγή: Τζέημς Πάρις. Πρωταγωνιστούν: Χρήστος Πολίτης, Βέρα Κρούσκα, Φερνάντο Σάντσο, Δημήτρης Μπισλάνης, Θόδωρος Κατσαδράμης, Γιάννης Κατράνης , Στέφανος Στρατηγός κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Η ταινία έκοψε 202.293 εισιτήρια και ήταν 26η στις 87 ταινίες της σεζόν.Ο αξιωματικός Αλέξανδρος Κομνηνός και ο στρατιώτης Κοσμάς Γεωργίου αναλαμβάνουν μια παράτολμη αποστολή κατασκοπείας γερμανικών δυνάμεων σε βουλγαρικά εδάφη. Όμορφη πολεμική περιπέτεια, βλέπεται ακόμα με συμπάθεια, δίχως ασφαλώς να προσδοκά κανείς όπως σε όλες αυτές τις ταινίες κάποιου είδους ιστορική καταγραφή υψηλού κύρους. Παρακολουθήστε ένα απόσπασμα πατώντας εδώ.



11. Αυτοί που μίλησαν με το θάνατο (1970)
Σκηνοθεσία-Σενάριο: Γιάννης Δαλιανίδης, Μουσική: Κώστας Καπνίσης, Παραγωγή: Φίνος Φιλμς, διάρκεια: 99′. Πρωταγωνιστούν: Χρόνης Εξαρχάκος, Παντελής Ζερβός, Νικηφόρος Νανέρης, Μάνος Κατράκης, Κάκια Παναγιώτου, Ζωή Λάσκαρη, Ελένη Ζαφειρίου, Γιάννης Φέρτης, Βαγγέλης Σειληνός κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Μια παρέα συμφοιτητών στην Αθήνα μαθαίνει την επομένη ενός πάρτι την κήρυξη του ελληνο-ιταλικού πολέμου. Τα αγόρια φεύγουν για το μέτωπο, ενώ η Μάρθα (Ζωή Λάσκαρη) γίνεται εθελόντρια νοσοκόμα. Βρίσκεται τυχαία με τον τραυματία Κώστα (Γιάννης Φέρτης) στη Θεσσαλονίκη και λίγο καιρό μετά οργανώνουν αντίσταση στους Γερμανούς. Ώσπου ο Κώστας πιάνει δουλειά ως μεταφραστής της Γκεστάπο…Μέτρια ταινία παρά το λαμπρό καστ και την πολλά υποσχόμενη υπόθεση… Δείτε όλη την ταινία πατώντας εδώ.

12. Μια γυναίκα στην αντίσταση (1970)
Σκηνοθεσία: Ντίνος Δημόπουλος, Σενάριο: Λάζαρος Μοντανάρης, Ντίνος Δημόπουλος, Μουσική: Κώστας Καπνίσης, Διάρκεια: 92′. Πρωταγωνιστούν: Τζένη Καρέζη, Κώστας Καζάκος, Λυκούργος Καλλέργης, Κάκια Παναγιώτου, Άγγελος Αντωνόπουλος, Άλκης Γιαννακάς, Λαυρέντης Διανέλλος, Δήμος Σταρένιος, Μίμης Χρυσομάλλης, Τίμος Περλέγκας
Δυο λόγια για την υπόθεση: Η ταινία έκοψε 455.385 εισιτήρια και ήταν 5η θέση σε 87 ταινίες της σεζόν. Στις 27 Οκτωβρίου 1940, η Άννα γιορτάζει με τον αρραβωνιαστικό της Δημήτρη στο εξοχικό τους έξω από την Καστοριά. Λίγες ώρες μετά κηρύσσεται ο πόλεμος και ο Δημήτρης, ο αδελφός της και ο πατέρας της φεύγουν για την πρώτη γραμμή. Ο Δημήτρης δεν αντέχει μακριά της και το σκάει με ένα αεροπλάνο που καταρρίπτουν οι Ιταλοί. Η Άννα τότε μπαίνει ενεργά στην αντίσταση δημιουργώντας σχέσεις με το διοικητή των Γερμανών στην Καστοριά, Χανς βοηθώντας τους Έλληνες αντάρτες…Γνωστή περιπέτεια του είδους! Δείτε όλη την ταινία πατώντας εδώ.

13. Γοργοπόταμος (1968)
Σκηνοθεσία: Ηλίας Μαχαίρας, Σενάριο: Καίτη Δετζώρτζη, Παραγωγή: Γαλαξίας Φιλμ, διάρκεια: 135′. Πρωταγωνιστούν: Μάρλεν Παπούλια, Λαυρέντης Διανέλλος, Πέτρος Φυσσούν, Έλλη Ξανθάκη, Λιάκος Χριστογιαννόπουλος κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Το συμμαχικό στρατηγείο του Καΐρου αποστέλλει στην Ελλάδα Άγγλους αξιωματικούς για να οργανώσουν την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου. Οι αξιωματικοί έρχονται σε επαφή με Έλληνες αντιστασιακούς και πραγματοποιούν το μεγάλο χτύπημα. Μπόλικος πατριωτισμός για μια μεγάλη στιγμή του πολέμου. Ταινία 38η στις 108 της χρονιάς με 190.000 σχεδόν εισιτήρια. Δείτε ολόκληρη την ταινία πατώντας εδώ.

 

14. Το μπλόκο (1964)
Σκηνοθεσία: Άδωνις Κύρου, Σενάριο: Γεράσιμος Σταύρου, Άδωνις Κύρου, Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης, Διάρκεια: 90′. Πρωταγωνιστούν: Κώστας Καζάκος, Γιάννης Φέρτης, Αλεξάνδρα Λαδικού, Ξένια Καλογεροπούλου, Μάνος Κατράκης κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Η καλύτερη ίσως και από τις πλέον σπάνιες ταινίες για την αντίσταση με επίκεντρο το ιστορικό μπλόκο της Κοκκινιάς. Το ξημέρωμα της 7ης Αυγούστου 1944, 3.000 και πλέον Γερμανοί και Έλληνες συνεργάτες τους κυκλώνουν όλη την περιοχή γύρω από την Κοκκινιά. Όμορφες ερμηνείες και αληθινά δοσμένοι διάλογοι σε ένα ασπρόμαυρο διαμάντι. Καθόλου τυχαίο το 7.1 στην αξιολόγηση της Imdb. Δείτε ολόκληρη την ταινία πατώντας εδώ.

 

15. Το νησί των γενναίων (1959)
Σκηνοθεσία: Ντίμης Δαδήρας, Σενάριο: Γιάννης Β. Ιωαννίδης, Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις, Παραγωγή: Ολύμπια Φιλμ, Διάρκεια: 100′. Πρωταγωνιστούν: Αλέκος Αλεξανδράκης, Τζένη Καρέζη, Αλίκη Γεωργούλη, Λυκούργος Καλλέργης, Γκίκας Μπινιάρης, Τάκης Χριστοφορίδης, Αρτέμης Μάτσας κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Αξιόλογη ταινία που έκοψε 106.373 εισιτήρια το 1959 και ήρθε 4η στη σεζόν. Ένας αξιωματικός του στρατού (Αλέκος Αλεξανδράκης) φτάνει στην Κρήτη αμέσως μετά την πτώση της στους Γερμανούς. Σε συνεργασία με αντάρτες και συμμάχους συμμετέχει σε σαμποτάζ γερμανικών εγκαταστάσεων. Είναι η περίφημη ταινία του προδότη Αρτέμη Μάτσα…
Δείτε ολόκληρη την ταινία πατώντας εδώ.

16. Η λεωφόρος της προδοσίας (1969)
Σκηνοθεσία: Χρήστος Κυριακόπουλος, Σενάριο: Νίκος Φώσκολος, Μουσική: Κώστας Καπνίσης, Διάρκεια: 105′ λεπτά, Παραγωγή: αφοί Κυριακόπουλοι
Πρωταγωνιστούν: Γιώργος Φούντας, Τζένη Ζαχαροπούλου, Μήτσος Λυγίζος, Μάνος Κατράκης, Κώστας Παπαχρήστος, Ζώρας Τσαπέλης, Γκέλυ Μαυροπούλου, Άγγελος Μαυρόπουλος κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Ένας αιχμάλωτος πολέμου ισχυρίζεται ότι είναι ο ταγματάρχης του ελληνικού στρατού Αλέξανδρος Βεργής. Αυτό όμως δημιουργεί μεγάλη αναστάτωση στο ελληνικό στρατό καθώς ο Βεργής είχε δραπετεύσει πριν ένα χρόνο. Το σοκ για τη γυναίκα του είναι τεράστιο καθώς οι δύο άντρες είναι πραγματικά ίδιοι…Η ταινία έκοψε 195.000 εισιτήρια και ήρθε 37η στις 99 ταινίες της σεζόν. Δείτε ολόκληρη την ταινία πατώντας εδώ.

17. Εσχάτη προδοσία (1971)
Σκηνοθεσία: Πάνος Γλυκοφρύδης, Σενάριο: Νίκος Φώσκολος, Διάρκεια: 85′, Παραγωγή: Φίνος Φιλμς. Πρωταγωνιστούν: Κώστας Πρέκας, Τζένη Ρουσσέα, Σπύρος Καλογήρου, Γιώργος Τζώρτζης, Ζώρας Τσάπελης, Γιώργος Μούτσιος, Γρηγόρης Βαφιάς, Λάμπρος Κοτσίρης κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Ο λοχαγός της ελληνικής αντικατασκοπείας Κώστας Βάρσος (ναι, Κώστας Πρέκας είναι) επιστρέφει στην Αθήνα από την Ινδία, δύο χρόνια μετά τον τραυματισμό του και κατονομάζει έναν διπλό πράκτορα. Έτσι αρχίζει ένα κουβάρι πλοκής και εξελίξεων, συνηθισμένων για Φώσκολο και Πρέκα.



18. Κονσέρτο για πολυβόλα (1967)
Σκηνοθεσία: Ντίνος Δημόπουλος, Σενάριο: Νίκος Φώσκολος, Μουσική: Κώστας Καπνίσης, Παραγωγή: Φίνος Φιλμ, Διάρκεια: 106′. Πρωταγωνιστούν: Τζένη Καρέζη, Μάνος Κατράκης, Κώστας Καζάκος, Ανδρέας Μπάρκουλης, Ζώρας Τσάπελης, Σπύρος Καλογήρου, Λιάκος Χριστογιαννόπουλος κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Η Καρέζη υποδύεται μια υπάλληλο στο ΓΕΣ που παραδίδει έγγραφα στους Ιταλούς καθώς οι τελευταίοι την εκβιάζουν με τη ζωή του αδερφού της. Αποκαλύπτεται και πάει για εκτέλεση αλλά τελευταία στιγμή τη σώζει ένας στρατηγός ο οποίος της προτείνει να συνεχίσει να προμηθεύει τους Ιταλούς με έγγραφα. Μόνο που αυτή την φορά θα είναι πλαστά…Η ταινία κόβει 427.000 εισιτήρια και οδηγεί στον έρωτα και το γάμο τη Τζένη Καρέζη και τον Κώστα Καζάκο. Η ιστορία αυτή θα χρησιμοποιηθεί από το Νίκο Φώσκολο στον περίφημο “Άγνωστο Πόλεμό ” του 6 χρόνια αργότερα…Δείτε ολόκληρη την ταινία πατώντας εδώ.

19. Ουρανός (1962)
Σκηνοθεσία: Τάκης Κανελλόπουλος, Σενάριο: Τάκης Κανελλόπουλος,Γεώργιος Κιτσόπουλος, Παραγωγή: Βασιλεία Δρακάκη, Μουσική: Αργύρης Κουνάδης, Διάρκεια: 87′. Πρωταγωνιστούν: Αιμιλία Πίττα, Τάκης Εμμανουήλ, Φαίδων Γεωργίτσης, Ελένη Ζαφειρίου, Νίκη Τριανταφυλλίδη, Νίκος Τσαχιρίδης, Κώστας Καραγιώργης, Λάζος Τερζάς, Κώστας Μεσάρης, Στέφανος Σίμου κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Μακεδονία. Δύο ζευγάρια χωρίζουν με το ξεκίνημα του πολέμου. Οι δύο άντρες πάνε στο μέτωπο της Αλβανίας. Θα πέσουν και οι ίδιοι στο μέτωπο. Λυρισμός, πνεύμα αντιηρωικό σε μια ταινία άγνωστη στους Έλληνες αλλά έλαβε Βραβείο φωτογραφίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 1962, επίσημη συμμετοχή στο Φεστιβάλ των Καννών, βραβείο φωτογραφίας από την Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κιν/φου 1964, Αργυρή Σειρήνα στο Φεστιβάλ Νάπολης (1963) ενώ η Η εφημερίδα «Ομπσέρβερ» τοποθετεί την ταινία ανάμεσα στις 10 καλύτερες του 1963 και ο Federico Fellini χαρακτήρισε την ταινία “εξαιρετική”.
Δείτε το πρώτο μέρος πατώντας εδώ. Υπάρχουν και τα υπόλοιπα μέρη της ταινίας.

20. Οι πολεμισταί της ειρήνης (1973)
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Παπακωνσταντής, Σενάριο: Γιώργος Λαζαρίδης, Μουσική: Κώστας Καπνίσης, Παραγωγός: Τζέιμς Πάρις, Εταιρία παραγωγής: Αρτ Φιλμ. Πρωταγωνιστούν: Γιάννης Κατράνης, Στέφανος Στρατηγός, Θόδωρος Κατσαδράμης, Ντίνος Δουλγεράκης, Βαγγέλης Τραϊφόρος, Σταύρος Φαρμάκης, Νίκος Λυκομήτρος, Μιχάλης Γιαννάτος, Λάκης Γκέκας, Κάτια Δανδουλάκη κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Η ταινία έκοψε λίγο πάνω από 6.000 εισιτήρια ερχόμενη 63η στις 64 ταινίες της σεζόν. Αδίκως. Είναι πιο αξιοπρεπής από αυτό το…αποτέλεσμα. Αφηγείται τις προσωπικές ιστορίες μιας διμοιρίας Ελλήνων στρατιωτών (Κατράνης ως λοχίας Χαλκιάς, Στρατηγός ως δεκανέας Στυλιανούδης) κατά τη διάρκεια του ελληνο-ιταλικού πολέμου που αναλαμβάνουν επικίνδυνες αποστολές στις γραμμές του εχθρού. Δε λείπουν τα ερωτικά συναισθήματα προς κάποια που έχει μείνει πίσω…Δείτε τους τίτλους αρχής πατώντας εδώ.

21. Η δασκάλα με τα ξανθά μαλλιά (1969)
Σκηνοθεσία: Ντίνος Δημόπουλος, Σενάριο: Ανθή Δημοπούλου,Λάκης Μιχαηλίδης, Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης, Παραγωγή: Finos Films, Διάρκεια: 96 λεπτά. Πρωταγωνιστούν: Αλίκη Βουγιουκλάκη, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Παντελής Ζερβός, Σπύρος Καλογήρου, Άγγελος Αντωνόπουλος, Νότης Περγιάλης κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Σ’ένα μικρό χωριό καταφθάνει η καινούρια δασκάλα, Μυρτώ,για να αντικαταστήσει τον γέρο δάσκαλο.Εφαρμόζει νέο εκπαιδευτικό σύστημα, γοητεύει παιδιά αλλά οι γονείς μουρμουράνε και όταν μάλιστα μαθαίνουν και τη σχέση της με το Στέφανο (Δ. Παπαμιχαήλ) που είναι και γιος του προέδρου, εξεγείρονται. Τη μέρα που παντρεύονται κηρύσσεται ο πόλεμος και ο Στέφανος φεύγει για το μέτωπο. Μαθαίνουν πως σκοτώνεται αλλά- καλά μαντέψατε- δεν σκοτώθηκε. Στο μεταξύ η Μυρτώ δέχεται να παντρευτεί το συνάδελφό της Άγγελο με τη σύμφωνη γνώμη του πρώην πεθερού της (Π. Ζερβός). Αλλά τότε γυρίζει ο Στέφανος για να έχουμε το απαραίτητο happy end. Η ταινία είναι η τρίτη πιο εμπορική ταινία του παλαιού ελληνικού κινηματογράφου (739.000 εισιτήρια) πίσω από την Υπολοχαγό Νατάσα και το Αρχόντισσα και ο Αλήτης ενώ ξεκίνησε με τον τίτλο “Η Δασκάλα με τα χρυσά μαλλιά” αλλά σύντομα άλλαξε τίτλο λόγω διαμάχης με τους κληρονόμους του Στρατή Μυριβήλη που είχε γράψει το εξαιρετικό “Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια”. Ο τίτλος άλλαξε τελευταία στιγμή.
Δείτε όλη την ταινία πατώντας εδώ.

22. Το ξυπόλητο τάγμα (1953)
Σκηνοθεσία: Γκρεγκ Τάλλας, Σενάριο: Γκρεγκ Τάλλας, Νίκος Κατσιώτης, Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, Διάρκεια: 93′. Πρωταγωνιστούν: Μαρία Κωστή, Νίκος Φέρμας, Βασίλης Φραγκιαδάκης, Αντώνης Βούλγαρης, Στρατής Κρόζος, Εύαγγελος Γιωτόπουλος, Δέσποινα Κοντογιώργου, Λόλα Χατζηχρήστου, Ηλίας Παπαδόπουλος, Απόστολος Μπεκιάρης, Νίκος Ζαχαρίας, Χρήστος Σουκούρογλου, Γιώργος Αξιώτης, Μανώλης Ρήγας, Καίτη Γκίνη
Δυο λόγια για την υπόθεση: Μία σπάνια ταινία που σώθηκε χάρη στις προσπάθειες του διευθυντή της Ταινιοθήκης της Ελλάδας, Θόδωρου Αδαμόπουλου που βρήκε δύο κόπιες προβολής μέτριας κατάστασης και έφτιαξε το νέο αρνητικό της ταινίας. Η ταινία αναφέρεται στην αληθινή δράση 160 πιτσιρικάδων τα χρόνια της Κατοχής οι οποίοι μετά την αποπομπή τους από τα ορφανοτροφεία δημιουργούν ένα είδος συμμορίας που κλέβει από τους Γερμανούς για να τρώνε αλλά και να βοηθούν όσους μπορούσαν. Η ταινία θεωρείται ένα θαύμα της εποχής καθώς γυρίστηκε με μηχανή λήψης του 1924 και μόλις έξι προβολείς φωτισμού ενώ το ντουμπλάρισμα στις φωνές άφησε άπαντες τους Αμερικανούς τεχνικούς άφωνους… Τα 63 από τα 66 παιδιά της ταινίας πάρθηκαν από αναμορφωτήρια. Η ταινία βραβεύτηκε το 1955 με τη Χρυσή Δάφνη του Διεθνούς Φεστιβάλ του Εδιμβούργου, όντας η πρώτη ελληνική ταινία που βραβεύεται σε διεθνές φεστιβάλ. Επίσης, η διοίκηση της Ακαδημίας Καλών Τεχνών και Επιστημών της Αμερικής διοργάνωσε την Κυριακή 8 Νοεμβρίου του 1953 στο Academy Award Theatre ειδική προβολή, τιμώντας έτσι για πρώτη φορά μη αμερικανική παραγωγή. Τέλος, η ταινία ήταν υποψήφια για Oscar ξενόγλωσσης το 1954, ήταν η πρώτη ταινία που είχε μουσική του Μίκη Θεοδωράκη και η πρώτη ελληνική που έγινε με θέμα τον παγκόσμιο πόλεμο, οκτώ χρόνια μόλις μετά την επίσημη λήξη του και 7 από την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα.Δείτε όλη την ταινία πατώντας εδώ.



23. Ο τελευταίος αιχμάλωτος (1970)
Σκηνοθεσία-Σενάριο: Άγγελος Γεωργιάδης, Μουσική: Βασίλης Αρχιτεκτονίδης
Πρωταγωνιστούν: Αλέκος Αλεξανδράκης, Πέρυ Ποράβου, Νάσος Κεδράκας, Φρόσω Κοκκόλα, Περικλής Χριστοφορίδης, Γιώργος Βρασιβανόπουλος, Χριστόφορος Ζήκας, Ντίνος Δουλγεράκης, Έφη Οικονόμου, Αθηνόδωρος Προύσαλης κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Ο Ντίνος (Αλεξανδράκης) είναι ο μοναδικός επιζών μιας ομάδας σαμποτέρ που εξοντώθηκε από τους Γερμανούς. Βρίσκει καταφύγιο σε μια ανάπηρη κοπέλα (Ποράβου) που τον κρύβει στο υπόγειο του σπιτιού της όπου τον κρατά φυλακισμένο ακόμα και όταν τελειώνει ο πόλεμος. Τον έχει ερωτευτεί, βλέπεις…Δείτε απόσπασμα πατώντας εδώ.

24. Αντάρτες των πόλεων (1972)
Σκηνοθέτης: Ντίμης Δαδήρας, Σενάριο: Γιάννης Μαρής, Μουσική: Κώστας Καπνίσης, Παραγωγή: Καραγιάννης Καρατζόπουλος. Πρωταγωνιστούν: Έλενα Ναθαναήλ, Μιράντα Κουνελάκη, Μάνος Κατράκης, Γιάννης Φέρτης, Γιώργος Μούτσιος, Ιλυα Λιβυκού, Θανάσης Παπαδόπουλος, Γιώργος Μοσχίδης, Θοδωρής Έξαρχος, Βασίλης Μαλούχος, Αντώνης Λιώτσης, Νίκος Σπυριδωνάκος κ.α.
Δυο λόγια για την υπόθεση: Ο Θέμης, αξιωματικός των συμμαχικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή πέφτει με αλεξίπτωτο στην κατεχόμενη Ελλάδα για να οργανώσει ένα σαμποτάζ κάπου στα Μετέωρα. Καθώς ξεψυχά ζητεί από τον Φώτη να συναντήσει στην Αθήνα κάποιον Αριστείδη και να συνεργαστούν. Με το όνομα Κώστας Αλεξάνδρου πιάνει ένα δωμάτιο στο σπίτι της οικογένειας Παπαδήμα, ερωτεύεται την κόρη τους και πιάνει παρτίδες με τον έναν γερμανό ταγματάρχη ο οποίος τον εμπιστεύεται. Στην πραγματικότητα όμως τον εξαπατά βοηθώντας τους αντάρτες. Δείτε όλη την ταινία πατώντας εδώ.
 
25. Εγώ ρεζίλεψα τον Χίτλερ (1970)
Σκηνοθεσία: Κώστας Καραγιάννης, Σενάριο:Λάκης Μιχαηλίδης, Μουσική: Κώστας Καπνίσης, Παραγωγή: Καραγιάννης-Καρατζόπουλος, Διάρκεια: 90 λεπτά. Πρωταγωνιστούν: Κώστας Βουτσάς, Αιμιλία Υψηλάντη, Λάκης Κομνηνός, Γιάννης Βόγλης, Λαυρέντης Διανέλλος, Γιώργος Μοσχίδης
Δυο λόγια για την υπόθεση: Σε μια ελληνική κωμόπολη φτάνει μυστικά ο Άγγλος ταγματάρχης Λώρενς αλλά συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς και φυλακίζεται. Την ίδια περίοδο έρχεται στην περιοχή και ο θίασος του Γρηγόρη ο οποίος μοιάζει σα δίδυμος στο Γερμανό υπολοχαγό της περιοχής που θα ανακρίνει τον Λώρενς. Ο Κώστας Βουτσάς πρωταγωνιστεί σε μια από τις λίγες κωμωδίες που γυρίστηκαν με φόντο τη Γερμανική κατοχή. Ένατη στις 87 ταινίες της χρονιάς η ταινία σε εισιτήρια.Δείτε όλη την ταινία εδώ.

Υπάρχουν παντού έντιμοι ανθρωποι, με λογική και ήθος!

Διαβάζω στην aixmi.gr το "Mήνυμα Τούρκου δημοσιογράφου σε Ερντογάν: Η Κωνσταντινούπολη είναι ελληνική", και χαίρομαι για τούτο το άρθρο. Γιατί μια τέτοια ομολογία του Τούρκου δημοσιογράφου, στην ουσία της, είναι μια ορθολογική τοποθέτηση. Και σημαίνει πως οι έντιμοι άνθρωποι δεν προσπαθούν με στρεβλώσεις της αλήθειας, να υποκινήσουν πολέμους, καταστροφές, εισβολές και συρράξεις στον κόσμο. Ο λόγος τους, πρέπει να μπορεί να αποτρέπει εκείνους τους ηγέτες και τις δυνάμεις ενός τόπου, που διακινδυνεύουν την εμπλοκή του λαού τους σε πόλεμο, και των γειτόνων τους σε ταλαιπωρία και δεινά, κινούμενοι από την φιλοδοξία τους -ή από πλεονεξία και επεκτατισμό- για να κερδίσουν εφήμερη δόξα, και για να αποκομίσουν πολιτικά οφέλη της στιγμής, σε βάρος πολλών και ανυπαίτιων άλλων.

Γιατί γνωρίζουμε καλά τον πολιτισμό των πλεονεκτών. Έχει παντού τα ίδια χαρακτηριστικά και η επίδειξή του συνοδεύεται από την αδιαφορία τους για την μεγάλη οδύνη των λαών, και από τα αμέτρητα κέρδη τους, πάνω σε τούτη την οδύνη. Το συγκλονιστικό αυτό άρθρο, έχει ως εξής:

"Με τις δηλώσεις του Τούρκου προέδρου σχετικά με τη συνθήκη της Λωζάννης και τα σύνορα της «καρδιάς» του Ταγίπ Ερντογάν, ασχολείται σε σημερινό του κείμενο (04/11) ο έγκριτος δημοσιογράφος της εφημερίδας Χουριέτ, Μπουράκ Μπεκντίλ. Σύμφωνα με το pontiki.gr, το κείμενό του με τίτλο «Άρα, η Κωνσταντινούπολη είναι ελληνική;» ο δημοσιογράφος- γνωστός για την καυστική πένα του κατά των πολιτικών του Ερντογάν- γράφει:

«Ορισμένοι παρατηρητές συμβουλεύουν τις ξένες κυβερνήσεις να μην ανησυχούν και πάρα πολύ για τις επιθετικές αλυτρωτικές δηλώσεις της Τουρκίας ( μέσω του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν) , καθότι γίνονται για εσωτερική κατανάλωση και όχι για να ακουστούν προς τα έξω. Λοιπόν, και ναι και όχι.

Είναι γεγονός πως η αναθεωρητική / εθνικιστική ρητορική «πουλάει» πολύ καλά στην ιδεολογική αγορά της Τουρκίας (και όλο και περισσότερο και σε άλλες χώρες). Είναι, επίσης, αλήθεια ότι τα σχόλια του κ. Ερντογάν στοχεύουν κυρίως το κοινό που μπορεί να πείσει πιο εύκολα, τον μέσο Τούρκο ψηφοφόρο τον οποίο μπορεί να πείσει πιο εύκολα με αλυτρωτική ρητορική η οποία περιλαμβάνει δηλώσεις όπως «το ένδοξο παρελθόν μας», « η μεγάλη αδικία που υπέστει το έθνος μας έναν αιώνα πριν», «κάποια ημέρα θα αναβιώσουμε την αυτοκρατορία μας». Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε την ρητορική «είμαστε οι πιο ευσεβείς Μουσουλμάνοι», τότε δεν κερδίζεις απλά έναν ψηφοφόρο αλλά έναν πιστό οπαδό που θα είναι διατεθειμένος να σκοτώσει για εσένα.

Ωστόσο, το γεγονός ότι η ομάδα στην οποία απευθύνεται ο κ. Ερντογάν είναι ο μέσος Τούρκος ψηφοφόρος δεν αλλάζει το δεδομένο ότι ο ίδιος πιστεύει ολόψυχα σε αυτά που λέει, ή ότι θα μπορούσε να μετατρέψει την ρητορική σε μία παράλογη δράση κάποια μέρα εάν νομίζει, σε μία στιγμή λανθασμένου υπολογισμού, ότι η Τουρκία είναι αρκετά ισχυρή ώστε να διορθώσει «την λάθος ροή της ιστορίας», σύμφωνα και με τα λόγια του πρώην πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου.

Επιπλέον, τροφοδοτώντας με τέτοια συνθήματα μία κοινωνία γνωστή για την ξενοφοβία της, με νοοτροπία αυτο-απομονωτισμού και συλλογική επιθυμία να επιστρέψει στις ημέρες της δόξας, είναι κάτι το οποίο μακροπρόθεσμα μπορεί να αποβεί πολιτικά επικίνδυνο δεδομένου ότι ένας 18χρόνος σημερινός «στρατιώτης» του κ. Ερντογάν πολύ πιθανόν να γίνει, σε μερικές δεκαετίες, ένας Τούρκος ηγέτης- ένας άλλος και πολύ πιο άγριος Ερντογάν.

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι η ρητορική του κυρίου Ερντογάν δεν στερείται μόνο του απλούστερου κανόνα της λογικής, αλλά είναι επίσης και ασυνεπής. Ξεχάστε την τελευταία αλυτρωτική του ομιλία όπου υποτίθεται ότι η Τουρκία θα μπορούσε να είχε σήμερα 3,5 με 4 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα γης αντί για τα 780 χιλ. τετραγωνικά χιλιόμετρα. Θα μπορούσε να έχει. Αλλά δεν έχει. Γιατί στο μυαλό των ισλαμιστών, έχει σημασία το μέγεθος; Είναι η Τουρκία, με οποιοδήποτε αξιόπιστο διεθνές κριτήριο, μία καλύτερη χώρα, ας πούμε, από την Ελβετία – η οποία εκτίνεται σε 41.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ή στο 5% της τουρκικής γης;

Στην ίδια ομιλία, ο κ. Ερντογάν αναφέρθηκε στα ελληνικά νησιά στο Αιγαίο Πέλαγος. «Αυτά τα νησιά κάτω από την μύτη μας ήταν δικά μας» είπε. «[Σε αυτά τα νησιά] υπάρχουν μνημεία μας, η ιστορία μας, τα τζαμιά μας…». Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά εφαρμόζοντας την ίδια λογική σε αυτό που είναι σήμερα η Τουρκία, μπορεί κανείς να οδηγηθεί σε αξιώσεις που σίγουρα δεν θα αρέσουν στον κ.Ερντογάν.

Εάν το «έχουν χώρους λατρείας, ιστορία και μνημεία [από το παρελθόν]» σε χώρες του εξωτερικού μπορεί να δώσει το δικαίωμα σε ξένες χώρες το δικαίωμα να διεκδικούν εδάφη, τότε εμείς οι Τούρκοι θα πρέπει να μαζέψουμε τα πράγματά μας και να υπομείνουμε τις δυσκολίες ενός ανεξάντλητου ταξιδιού σε κάποια μακρινή στέπα.

Ξεχάστε τα αμέτρητα μνημειακά και ιστορικά σημάδια στα εδάφη της Ανατολίας που ανήκουν στην προ-τουρκική εποχή, σημειώστε μόνο ότι η πατριαρχική μητρόπολη των Ελληνορθόδοξων στην Κωνσταντινούπολη που οι οπαδοί του κ. Ερντογάν με τόσο πάθος θέλουν να μετατρέψουν σε τζαμί, χτίστηκε το 537 μ. Χ., ή 816 χρόνια πριν χτιστεί το πρώτο τζαμί στην πόλη και δεύτερον, επειδή ο κ. Ερντογάν μιλά συχνά για τον «στόχο 2071» , συνδιάζοντας το με το 1071το έτος που οριοθετείται η έλευση των Τούρκων στις περιοχές της Ανατολίας, παραδέχεται ουσιαστικά ότι υπήρχαν μη τουρκικοί πολιτισμοί, τόποι λατρείας και ιστορίας στα εδάφη που είναι σήμερα η Τουρκία.

Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει πως εκείνοι οι μη τουρκικοί πολιτισμοί έχουν σήμερα κάποια νόμιμη διεκδίκηση πάνω στα τουρκικά εδάφη. Όπως ακριβώς η οθωμανική ιστορία ή τα τζαμιά σε γειτονικές χώρες δεν θα έπρεπε να δώσουν νόμιμη αξίωση για την Τουρκία να διεκδικεί αυτό που σήμερα είναι ξένη χώρα.

Ο κ. Ερντογάν ισχυρίζεται πως παρέχει μαθήματα ιστορίας σε όλους. Πρέπει πρώτα να μάθει την ιστορία ο ίδιος, και η ιστορία δεν ξεκίνησε το 1071 ή το 1453»".

Σημείωση: Είναι πολύ χρήσιμο να διαβάσουν το άρθρο αυτό και οι δικοί μας πολιτικοί, γιατί -καμμιά φορά- διαπιστώνουμε να τους λείπουν(;) επιχειρήματα, καθώς διαπραγματεύονται ή "συνεργάζονται" με την γείτονα και με άλλες πολιτείες...

"Αργώ", Γ. Θεοτοκά. Παρουσίαση: Π. Αλεξανδρίδης

 

Διαβάζω στον ιστότοπο της Εξωραϊστικής Λέσχης Ανάγνωσης Βόλου, μια παρουσίαση της "Αργώς". Του μυθιστορήματος του Γ. Θεοτοκά. Του λογοτέχνη, του πολιτικού και εθνικού οραματιστή, του φιλοσόφου και πατριώτη, που υπήρξε τόσο ανήσυχο πνεύμα, και έχει -ανεπίγνωστα, ακόμη- μεγάλη εθνική συνεισφορά. "Κάποτε γοητευτήκαμε με (αλλά και απογοητευτήκαμε από) την "Αργώ"'. Αυτή η δήλωση, με έκανε να αναζητήσω την "Αργώ", και μέχρι να την βρώ, διάβασα και τα παρακάτω για την "Αργώ"].

Ο αναγνώστης, Π. Αλεξανδρίδης, διάβασε την Αργώ κι αναζήτησε την αιτία της περιπλάνησης του Θεοτοκά. Και διαβαίνοντας μαζί του τον ίδιο δρόμο, έφτασε να καταλάβει "την πορεία" και την περιπλάνησή του, κι ανακάλυψε -50 χρόνια μετά τον θάνατο του 60χρονου θανόντος συγγραφέα-, εκείνο που ο Θεοτοκάς έκανε με την "Αργώ", στα 30 του. Ο Θεοτοκάς, τότε, δεν είχε την απάντηση, είχε μόνο τα δεδομένα της εποχής του, κι αυτά αποτύπωσε. [1933 ο α΄τόμος της Αργώς, και 1936 ο β΄].Όμως ο Αλεξανδρίδης, μας έδωσε με αφορμή την "Αργώ", στην τελευταία του παράγραφο, την δική του -εξαιρετική- οπτική. Μας έδωσε το στίγμα πως πάνω από όλα στέκει το προσωπικό του καθενός μας χρέος. Κι αυτό, πέρα από την Αργώ, και τον Γ. Θεοτοκά, ως πνευματικό και πολιτικό μέγεθος του περασμένου αιώνα, αναδεικνύει τον Π. Αλεξανδρίδη ως ένα σπουδαίο κι ευαίσθητο δέκτη (και πομπό) σημαντικών μηνυμάτων. Με τονισμένη γραφή επισημαίνονται -από την πλευρά μου- τα σημεία της παρουσίασης του Π. Αλεξανδρίδη, που αιχμαλώτισαν το ενδιαφέρον μου. Γράφει, λοιπόν (http://exbook3.blogspot.gr/2012/05/blog-po st_16.html) ο Παναγιώτης Αλεξανδρίδης, παρουσιάζοντας την "Αργώ":

"Όταν πρωτοδιάβασα την Αργώ του Θεοτοκά ήμουν στα πρώτα χρόνια της εφηβείας μου, όταν τη λογοτεχνία την προσλαμβάνεις περισσότερο με την καρδιά παρά με το μυαλό. Είχα μια θετική εικόνα χωρίς να τη θυμάμαι καλά-καλά και περίμενα να μου δοθεί μια ευκαιρία να την ξαναπιάσω, ώριμος πια. Η αφορμή δόθηκε όταν πρόσφατα η Λέσχη μας την πρόκρινε για ανάγνωση και συζήτηση.

Ο Θεοτοκάς ανήκει στη λογοτεχνική γενιά του '30 μαζί με τους Μυριβήλη, Βενέζη, Κοσμά Πολίτη, Καστανάκη, Καραγάτση, Τερζάκη, κ.α. Η Αργώ είναι το πρώτο του μυθιστόρημα και κυκλοφόρησε σε δύο τόμους, ο πρώτος το 1933 κι ο δεύτερος το 1936. Είναι ένα μυθιστόρημα ιδεών και λιγότερο προσώπων. Ο κεντρικός άξονας είναι η οικογένεια Νοταρά, ο καθηγητής της Νομικής Θεόφιλος Νοταράς και οι τρεις γιοι του, Νικηφόρος, Αλέξης και Λίνος. Παράλληλα με αυτούς κινούνται διάφορα άλλα πρόσωπα: ο Δαμιανός Φραντζής, νέος κομουνιστής από την Πόλη, ο Μανόλης Σκυριανός, πρόεδρος του φοιτητικού σωματείου η Αργώ, ο φιλόδοξος πολιτικός Παύλος Σκινάς και η γυναίκα του, Όλγα, ερωμένη του Νικηφόρου Νοταρά, η Μόρφω, μήλο της έριδος ανάμεσα στους δύο φίλους Αλέξη και Μανόλη, και πολλοί ακόμη δευτερεύοντες χαρακτήρες. Η πλοκή δεν έχει κάποια συνεκτική αφηγηματική γραμμή. Αντίθετα, διασπάται ακολουθώντας τις παράλληλες ιστορίες των διαφόρων προσώπων που πότε εφάπτονται και πότε απομακρύνονται.

Είναι φανερό πως για τον Θεοτοκά οι ατομικές ιστορίες δεν είναι το επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Η εστίαση μετατοπίζεται προς το ιστορικό γίγνεσθαι του Ελληνισμού, όχι γενικά αλλά σε μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το τέλος της Μεγάλης Ιδέας και τα πολιτικά πράγματα των αρχών της δεκαετίας του '30. Η τριτοπρόσωπη αφήγηση βοηθάει τον Θεοτοκά να κρατήσει αποστάσεις από τους ήρωές του, να τους δει αντικειμενικά, υιοθετώντας όμως την οπτική γωνία αυτού που κάθε φορά έρχεται στο προσκήνιο. Πολλές φορές διακρίνουμε στην αφήγηση έναν ιδιότυπο "διάλογο" ανάμεσα στις απόψεις του συγγραφέα και του ήρωα. Αυτό καταλήγει συνήθως σε μια λεπτή ειρωνεία αλλά και συμπάθεια απέναντι στα μυθιστορηματικά πρόσωπα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο Θεοτοκάς, φιλελεύθερος αστός ο ίδιος, ενστερνίζεται τις απόψεις των χαρακτήρων που περιγράφει. Στην Αργώ δεν υπάρχουν καλοί και κακοί - τα πιστεύω τους απορρέουν από την κοινωνική τους θέση και την ιδιοσυγκρασία τους.

Ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα του μυθιστορήματος είναι οι ζωηρότατες ρεαλιστικές περιγραφές του, με αποκορύφωμα τις σκηνές πλήθους, που αντίστοιχές τους μόνο στο μεγάλο ευρωπαϊκό μυθιστόρημα (Φλομπέρ, Ουγκό, Τολστόι, κλπ.) συναντάς. Ίσως αυτό να μην ισοφαρίζει την έλλειψη μιας συνεκτικής μυθιστορηματικής σύνθεσης, αλλά σίγουρα τον αναγνώστη θα τον συναρπάσει η πάλη των ιδεών που τόσο μοιάζει με του σήμερα, η καθαρή, ρέουσα γλώσσα και η ιστορική αίσθηση που διαπερνά το σύνολο του έργου.

Η κατάληξη της Αργώς είναι αντίστοιχη με το πνεύμα που διακατέχει το σύνολο του έργου: η ήττα της Μεγάλης Ιδέας δεν οδήγησε σε ένα καινούργιο εθνικό στόχο. Η Ιστορία μοιάζει να μην έχει νόημα. Έτσι κι η Αργώ - επιτρέψτε μου τη μεταφορά - πλέει ξυλάρμενη στα πέλαγα του κόσμου σε μιαν Οδύσσεια χωρίς τέλος, με τους Αργοναύτες νεκρούς, απογοητευμένους ή ξεχασμένους στις αγκαλιές της Καλυψώς (πχ. του Παρισιού). Το καθήκον (το "χρέος") που βρίσκει ως διέξοδο ένας από τους ήρωες είναι ίσως ένας λόγος ύπαρξης στον μικρόκοσμο που καλείται να ζήσει κανείς όταν οι μεγάλες ιδέες πεθαίνουν. Αυτό, κι η Τέχνη".

Σημειώσεις:
1. Διαβάζω εδώ: http://www.retrodb.gr/wiki/index.php/%CE%91%CF%81%CE%B3%CF%8E, πως η "Αργώ" έγινε το 1980 τηλεοπτική σειρά 26 επεισοδίων, που παίχτηκε στην Ελληνική τηλεόραση (και στο εξωτερικό), και πως δεν υπάρχει πια στα αρχεία της Ελληνικής τηλεόρασης, γιατί σβήστηκε στις 9/2/1984(!)

2. Κι εδώ: http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=436704, πως πρόκειται για "Κλασικό και επίκαιρο βιβλίο, που ξαναδιαβάζοντάς το, βρίσκει κανείς ότι η Ελλάδα του Μεσοπολέμου μοιάζει να έχει πολλά κοινά σημεία με το σήμερα".

3. Για να μην το ξέρουμε ακόμη, πολλοί από εμάς τους σύγχρονους Έλληνες, και για να μην θέλουμε (αφού το σβήσαμε!)  να ξαναδούμε -και μάλιστα σήμερα- το έργο αυτό, που -ως δημόσιο- πληρώσαμε για να γυριστεί,  την στιγμή που μας συμβαίνουν όλα αυτά που μας συμβαίνουν, θα πεί πως δεν πήραμε διδάγματα από την ιστορία και την ιστορική μας καθημερινότητα, και πως εξακολουθούμε να πορευόμαστε χωρίς σχέδιο...

4. Όλα τούτα, με οδηγούν σε μια θέση, που διαβάζω (http://www.alopsis.gr/alopsis/foititis.htm) στον "Φοιτητή" του Α. Τσέχωφ [που τον είχε άλλοτε παρουσιάσει η "Φιλαρέτη"], και δικαιώνω απόλυτα τον Π. Αλεξανδρίδη, που καταλήγει στην παρουσίαση της Αργώς", όπως -παραπάνω- καταλήγει: 

"Ὁ Ἰβὰν Βελικοπόλσκι, φοιτητὴς τῆς θεολογικῆς Ἀκαδημίας, υἱὸς τοῦ νεωκόρου, ἐπιστρέφοντας ἀπὸ τὶς σπουδές του στὸ σπίτι, περπατοῦσε ὅλην τὴν ὥρα στὸ δρομάκι μέσα στὸ λιβάδι, ποὺ πλημμύριζε κάθε χρόνο.

Τοῦ εἶχαν ξεπαγιάσει τὰ δάχτυλα καὶ τὸ πρόσωπό του εἶχε κοκκινίσει ἀπὸ τὸν ἀέρα. Τοῦ φαινόταν, ὅτι αὐτὴ ἡ ξαφνικὴ ψύχρα χάλασε σὲ ὅλα τὴν τάξη καὶ τὴν ὁμόνοια· ὅτι τὴν ἴδια τὴν φύση τὴν εἶχε πιάσει φόβος, καὶ γι’ αὐτὸ τὰ βραδινὰ σκοτάδια πύκνωσαν πιὸ γρήγορα, ἀπὸ ὅ,τι ἔπρεπε. Γύρω του ἦταν ἠρεμία καὶ κάπως ἰδιαιτέρως σκοτεινά. Μόνο στοὺς κήπους τῶν χηρῶν, κοντὰ στὸν ποταμό, ἔφεγγε μιὰ φωτιά· ὁλόγυρα δέ, καὶ ἐκεῖ ποὺ ἦταν τὸ χωριό, τέσσερα περίπου βέρστια μακριά, ὅλα πνίγονταν ἐντελῶς στὸ κρύο βραδινὸ σκοτάδι. Ὁ φοιτητὴς θυμήθηκε πώς, ὅταν ἔφευγε ἀπὸ τὸ σπίτι του, ἡ μητέρα του, ποὺ καθόταν ξυπόλυτη στὸ πάτωμα τοῦ προθαλάμου, καθάριζε τὸ σαμοβάρι, καὶ ὁ πατέρας του ἦταν ξαπλωμένος ἐπάνω στὴν θερμάστρα καὶ ἔβηχε. Τότε ἔτυχε νὰ εἶναι Μεγάλη Παρασκευή, γι’ αὐτὸ στὸ σπίτι δὲν ἔβραζαν τίποτε, καὶ πεινοῦσε βασανιστικά. Καὶ τώρα, ζαρώνοντας ἀπὸ τὸ κρύο, ὁ φοιτητὴς σκεφτόταν ὅτι ὁ ἴδιος ἀέρας φύσαγε καὶ ἐπὶ Ρούρικ, καὶ ἐπὶ Ἰβὰν τοῦ Τρομεροῦ, καὶ ἐπὶ Πέτρου, καὶ ὅτι ὑπῆρχε καὶ τότε ἡ ἴδια φοβερὴ φτώχεια, ἡ πείνα, οἱ ἴδιες τρύπιες ἀχυροσκεπές, ἡ ἀμάθεια, ὁ καημός, ἡ ἴδια ἐρημιὰ γύρω, τὸ σκοτάδι, τὸ αἴσθημα πιέσεως – ὅλη αὐτὴ ἡ φρίκη ἦταν, εἶναι καὶ θὰ εἶναι πάντοτε· καὶ ἂν περάσουν ἀκόμη χίλια χρόνια, ἡ ζωὴ δὲν θὰ εἶναι καλύτερη. Καὶ δὲν ἤθελε νὰ πάει στὸ σπίτι του".