Κυριακή, 12 Μαρτίου 2017

Β Κυριακή των Νηστειών - Μνήμη Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά


Β’ Κυριακή των Νηστειών- Μνήμη Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά  

Συνεχίζοντας την πορεία μας στην περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, φθάνουμε στην Β΄ Κυριακή των νηστειών. Σαν σήμερα γιορτάζουμε τη μνήμη του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, που υπήρξε από τους μεγάλους προμάχους της Ορθοδοξίας. Κι όπως οι πριν από αυτόν Άγιοι Πατέρες αγωνίσθηκαν για τον θρίαμβο της Ορθόδοξης πίστης, έτσι κι αυτός ο μεγάλος Άγιος της Εκκλησίας μας, ακολουθώντας πιστά την διδασκαλία των Αγίων Πατέρων, στερέωσε την Ορθοδοξία, στήριξε την πίστη των Ορθοδόξων έναντι εκείνων, που την πολεμούσαν και μάλιστα έναντι εκείνων που πολεμούσαν τον Ορθόδοξο μοναχισμό και τον ησυχασμό. Δείτε για τον Άγιο και κυρίως για το έργο του εδώ.

Ο Άγιος Γρηγόοριος ο Παλαμάς, γεννήθηκε το 1296 στην Κωνσταντινούπολη και ήταν γιός δασκάλου αυτοκρατορικών τέκνων. Έτσι ορφανός που βρέθηκε, ανετράφη από παιδί στην βασιλική αυλή της Κωνσταντινούπολης. Τελείωσε τις σπουδές του στην φιλοσοφία, την ρητορική και την φυσική. Κατά την αποφοιτήριο διάλεξή του ενώπιον του αυτοκράτορα και των αξιωματούχων, ο πρύτανης του πανεπιστημίου ανεφώνησε με θαυμασμό ότι αν ήταν παρών και ο ίδιος ο Aριστοτέλης θα τον επαινούσε.

Μετά τις σπουδές του, απέρριψε την προσφορά υψηλών αξιωμάτων, από τον αυτοκράτορα, εγκατέλειψε τα βασίλεια, και από είκοσι χρονών ασκήτευσε στο Άγιον Όρος. Πρώτα στην Λαύρα του Βατοπεδίου, κατόπιν στη Λαύρα του Αθανασίου, καθώς και στην ερημική τοποθεσία Γλωσσία, σημερινή Προβάτα. Ανεχώρησε από το Όρος για τα Ιεροσόλυμα, αλλά στην Θεσσαλονίκη είδε σε όραμα τον Άγιο Δημήτριο που του απαίτησε να μείνει και να μονάσει εκεί κοντά. Εμόνασε τότε στην Βέροια και τριάντα χρονών έγινε ιερέας. Εκεί πλήθη μοναχών και λαϊκών προσέτρεχαν να τον συμβουλευθούν. Μετά πέντε χρόνια, και λόγω εισβολής των Σέρβων, επέστρεψε στον Άθωνα, σε κοντινό κελί της Μεγίστης Λαύρας, όπου έφθασε σε μεγάλα ύψη φωτισμού και, εκεί, σε όραμα έλαβε εντολή να ασχοληθεί με δογματικά θέματα. Κατόπιν, λόγω της φήμης του, αναγκάσθηκε να γίνει ηγούμενος για ένα χρόνο στη μονή Εσφιγμένου. Αργότερα, έγινε και αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης για δώδεκα χρόνια, αλλά μόνο στα μισά παρέμεινε, λόγω περιπετειών από τη δράση του, μέχρι και φυλακής.

Παραστάθηκε στις Συνόδους του 1341 και 1347 και πολέμησε τις κακοδοξίες των δυτικόφρονων Βαρλαάμ και Ακινδύνου.

Έγραψε πολλά θεολογικά συγγράμματα, ιδιαίτερα δογματικά, για να καταπολεμήσει τους αιρετικούς, όπως περί του Αγίου Πνεύματος, καθώς και επιστολές στους αντι-ησυχαστές, καθώς επίσης και διάφορα ομολογιακά κείμενα. Είναι ο θεολόγος της χάριτος, του ακτίστου φωτός.

Μετά από στασιμότητα πολλών αιώνων, ο Γρηγόριος πέτυχε να ανανεώσει την θεολογική ορολογία και να δώσει νέες κατευθύνσεις στην θεολογική σκέψη.

Ξεκίνησε από προσωπικές εμπειρίες και απέδειξε ότι το έργο της θεολογίας είναι ασύγκριτα ανώτερο από εκείνο της φιλοσοφίας και της επιστήμης.

Αξιολογεί την θύραθεν σοφία (την κοσμική και αποκτωμένη δια των αισθήσεων) ως περιορισμένη, αναφέροντας δύο γνώσεις, την θεία και την ανθρώπινη και δύο Θεϊκά δώρα, τα φυσικά για όλους και τα υπερφυσικά ή πνευματικά, που δίδονται όποτε θέλει ο Θεός, και μόνο στους καθαρούς και αγίους, στους τελείους. Η θεολογία ολοκληρώνεται δια της θεοπτίας.

Οι αντίπαλοι του Παλαμά πίστευαν στο χωρίο του Ιωάννου ότι «τον Θεόν ουδείς εώρακε πώποτε» και κατηγορούσαν τους μοναχούς που είχαν θεοπτία, ως ομφαλοσκόπους.

Ο Γρηγόριος αντέτεινε ότι ο Κύριος είπε: «οι καθαροί στην καρδία τον Θεόν όψονται» (Ματθ. 5,8).

Θεμελιώδης προσφορά του Γρηγορίου στην θεολογία είναι η διάκρισις στην ουσία και ενέργεια του Θεού. Η ύπαρξη του Θεού συνίσταται σε δύο. Στην ουσία Του, η οποία είναι άκτιστη, ακατάληπτη και αυθύπαρκτη και ονομάζεται κυριολεκτικά θεότης (εδώ αναφέρεται το ουδείς εώρακε) και στις ενέργειές Του, τις λεγόμενες ιδιότητες ή προσόντα που είναι μεν άκτιστες, αλλά καταληπτές. Άλλο λοιπόν η θεότης και άλλο η βασιλεία, η αγιότης κ.λ.π.

Ο άνθρωπος είναι μίγμα δύο διαφόρων κόσμων και συγκεφαλαιώνει όλη την κτίση. Ακολουθώντας την Πατερική γραμμή σε σύγκριση με την πλατωνική και βαρλααμική ανθρωπολογία, θεωρεί ότι το σώμα του ανθρώπου δεν είναι πονηρό, αλλά αποτελεί κατοικία του νου, αφού μάλιστα καθίσταται και του Θεού κατοικία, έτσι μαζί με την ψυχή καθιστά τον άνθρωπο ενιαίο και αδιάσπαστο σύνολο.

Η αναγέννηση του ανθρώπου γίνεται με το βάπτισμα και η ανακαίνιση με την θεία Ευχαριστία. Είναι τα δύο θεμελιώδη μυστήρια, της θείας οικονομίας.

Το ουσιωδέστερο στοιχείο της διδασκαλίας του αγίου Γρηγορίου Παλαμά συνίσταται στην ανύψωση του ανθρώπου υπεράνω αυτού του κόσμου. Η εμπειρία της θεώσεως είναι δυνατή από εδώ με την παράδοξο σύνδεση του ιστορικού με το υπεριστορικό.

Το φως που είδαν οι μαθητές του Χριστού στο Θαβώρ, το φως που βλέπουν οι καθαροί ησυχαστές σήμερα και η υπόστασις των αγαθών του μέλλοντος αιώνος, αποτελούν τις τρείς φάσεις ενός και του αυτού πνευματικού γεγονότος, σε μια υπερχρόνια πραγματικότητα.

Προβάλλει λοιπόν η Εκκλησία την μνήμη του στη δεύτερη Κυριακή, ως συνέχεια, τρόπον τινά και επέκταση της πρώτης Κυριακής, της Ορθοδοξίας.

Η μνήμη του αγίου Γρηγορίου Παλαμά είναι ένα είδος δευτέρας «Κυριακής της Ορθοδοξίας».

Κοιμήθηκε σε ηλικία 63 χρονών στις 14 Νοεμβρίου από ασθένεια και αγιοποιήθηκε σύντομα. Το ιερό του λείψανο σώζεται σήμερα στη μητρόπολη της Θεσσαλονίκης.
  
Πηγή

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου